13 Hak Pekerja Wajib Tahu 2026

Ramai yang pernah dengar pasal Akta Kerja 1955, tapi bila ada isu dekat tempat kerja terus blur tak tahu nak rujuk mana. Saya pun dulu macam tu je, tahu nama akta tapi tak pernah ambil tahu apa isi sebenar yang lindungi kita sebagai pekerja. Pertama sekali, Akta Kerja 1955 ni sebenarnya menetapkan minimum standard. Maksudnya, hak yang saya share macam gaji mesti dibayar dalam masa 7 hari, MC boleh batalkan annual leave, majikan tak boleh potong gaji sebab tak capai target atau barang rosak, semua tu datang daripada prinsip dalam akta ni dan peraturan berkaitan. Kalau company bagi lebih baik, lagi bagus. Tapi kalau kurang daripada minimum, itu yang kita boleh persoalkan. Contoh situasi: kalau gaji asyik lewat lebih seminggu setiap bulan, pekerja sebenarnya boleh buat aduan dekat Jabatan Tenaga Kerja (JTK). Saya pernah teman kawan buat report, proses dia tak seseram yang kita bayangkan. Pegawai JTK akan panggil majikan dan pekerja, bincang dulu secara rundingan. Ramai majikan terus akur bila tahu pekerja faham hak di bawah Akta Kerja 1955. Bab notis berhenti kerja pula, majikan tak boleh sesuka hati "tahan" notis. Kalau dalam kontrak tulis notis sebulan, cukup sebulan. Ada kes kawan saya dah hantar notis elok-elok, tapi HR suruh sambung lagi sebulan tanpa apa-apa hitam putih. Dekat sini kita boleh rujuk semula kontrak dan juga prinsip dalam Akta Kerja – apa yang tertulis itulah yang terpakai, bukannya cakap mulut semata-mata. Ramai juga yang tak tahu pasal hak bekerja lebih masa (OT). Majikan memang tak boleh paksa OT sembarangan. Kalau nak buat OT, sepatutnya ada bayaran mengikut kadar yang ditetapkan. Dan kalau kerja pada cuti umum, patut ada cuti ganti atau bayaran khas. Jangan sampai kita kerja siang malam tapi tak dibayar dengan betul. Untuk pekerja wanita, Akta Kerja 1955 juga ada peruntukan khas. Contohnya, larangan kerja malam dalam sektor tertentu dan kelayakan minimum 98 hari cuti bersalin. Saya pernah baca kes di mana pekerja takut nak mohon cuti bersalin penuh sebab risau majikan kecil hati. Sebenarnya, ini hak yang dilindungi undang-undang, bukannya budi bicara semata-mata. Satu lagi benda simple tapi penting ialah slip gaji. Majikan wajib beri slip gaji supaya kita nampak jelas gaji pokok, elaun, OT, potongan KWSP, SOCSO dan lain-lain. Kalau tak ada slip, susah nak buktikan bila ada pertikaian. Saya sendiri mula simpan semua slip gaji dalam satu folder, senang nak rujuk bila mohon loan atau tukar kerja. Untuk yang masih dalam probation, jangan ingat tak ada hak langsung. Ramai sangka selagi probation, majikan boleh buang bila-bila tanpa alasan. Sebenarnya, asas dia tetap sama – majikan perlu ada sebab yang munasabah, dan cara layanan masih tertakluk kepada Akta Kerja dan kontrak. Probation cuma tempoh penilaian, bukan lesen untuk tindas pekerja. Kalau rasa keliru, langkah paling praktikal ialah: (1) baca semula kontrak kerja, (2) bandingkan dengan prinsip dalam Akta Kerja 1955, (3) catat tarikh, masa dan bukti bila ada isu, dan (4) dapatkan nasihat daripada JTK atau peguam jika perlu. Yang penting, kita sebagai pekerja kena mula ambil tahu. Bila kita faham hak asas, majikan pun lebih berhati-hati dan suasana kerja jadi lebih adil untuk semua.