เวลาจะดูว่าธุรกิจ “ไปต่อได้ไหม” ฉันมักเริ่มจากการไล่ตัวเลข 3 ชั้นนี้ก่อน: รายได้ → ต้นทุนขาย → ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน เพราะมันจะพาเราไปถึง “กำไรขั้นต้น” และ “กำไรสุทธิ” แบบชัดเจน 1) สูตรพื้นฐานที่ควรรู้ (ใช้ได้ทั้งทำบัญชีและขายของ) - รายได้จากการขาย = ราคาขายต่อหน่วย × จำนวนที่ขาย - ต้นทุนขาย (COGS) = ต้นทุนต่อหน่วย × จำนวนที่ขาย - กำไรขั้นต้น = รายได้จากการขาย − ต้นทุนขาย - อัตรากำไรขั้นต้น (%) = (กำไรขั้นต้น ÷ รายได้จากการขาย) × 100 - กำไรจากการดำเนินงาน = กำไรขั้นต้น − ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน - กำไรสุทธิ = กำไรจากการดำเนินงาน − ภาษี (และค่าใช้จ่าย/รายได้อื่นๆ ถ้ามี) 2) วิธีหากำไรจาก “ราคาขาย” และ “ต้นทุน” - กำไร (บาท/ชิ้น) = ราคาขาย − ต้นทุน - %กำไรเทียบต้นทุน (Markup) = (กำไร ÷ ต้นทุน) × 100 - %กำไรเทียบราคาขาย (Margin) = (กำไร ÷ ราคาขาย) × 100 ทริคที่ฉันชอบเตือนตัวเอง: ถ้าถาม “กำไรคิดจากต้นทุน” = Markup แต่ถ้าถาม “กำไรคิดจากยอดขาย” = Margin 3) สูตรหาต้นทุน (เวลารู้ราคาขายและอยากได้กำไร) - ถ้ารู้ราคาขายและต้องการกำไรเป็น “บาท”: ต้นทุน = ราคาขาย − กำไร - ถ้าต้องการ Margin x% ของราคาขาย: ต้นทุน = ราคาขาย × (1 − x) ตัวอย่าง: อยากได้ Margin 30% ขาย 100 บาท → ต้นทุนเป้าหมาย = 100×(1−0.30)=70 บาท 4) ตัวอย่างโจทย์แบบที่เจอบ่อย (แนว Quiz) บริษัทมีรายได้จากการขาย 500,000 บาท ต้นทุนขาย 450,000 บาท ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน 100,000 บาท - กำไรขั้นต้น = 500,000 − 450,000 = 50,000 บาท - กำไรจากการดำเนินงาน = 50,000 − 100,000 = −50,000 บาท (ขาดทุนจากการดำเนินงาน) ถ้ามีภาษี ก็จะคำนวณต่อจากกำไร/ขาดทุนก่อนภาษี แล้วถึงเป็น “กำไรสุทธิ” 5) เช็กลิสต์เวลาคำนวณกำไรขาดทุนไม่ให้พลาด - แยก “ต้นทุนขาย” ออกจาก “ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน” ให้ชัด - อย่าลืมดูเป็น % ด้วย ไม่ใช่ดูแต่จำนวนเงิน (กำไรขั้นต้น % บอกความแข็งแรงของสินค้า/ราคา) - ถ้ากำไรขั้นต้นบวก แต่กำไรสุทธิติดลบ มักเกิดจากค่าใช้จ่ายดำเนินงานสูงเกิน ต้องไล่ลดต้นทุนคงที่/เพิ่มยอดขาย ถ้าใครกำลังฝึก “สูตรหากำไร ขาดทุน” แนะนำให้เริ่มทำเป็นขั้นบันไดแบบนี้ทุกครั้ง เดี๋ยวจะจับทางได้เองว่าเลขไหนควรอยู่บรรทัดไหน และจะไม่สลับกำไรขั้นต้นกับกำไรสุทธิค่ะ