รีวิวหนังสือ เราคนไทย ทำไมต้องอ่าน สงครามการค้า จีน-อเมริกา
#รีวิวหนังสือ เล่มที่ 3 ของ ต.ค. / 30 ของปี 2568
ไม่คิดเหมือนกันว่าจะมาอ่านหนังสือวิเคราะห์การค้าและเศรษฐกิจ เพราะปกติอ่านแต่วรรณกรรม แต่ถ้าชีวิตยังต้องจับจ่ายใช้สอย เล่มนี้จะช่วยให้เข้าใจถึงแรงกระเพื่อมว่ามันส่งผลกระทบต่อเรายังไง
“ยุคพลิกผัน” เกิดขึ้นเมื่อ 3 ปัจจัยหลัก—โครงสร้างประชากร เทคโนโลยี และภูมิรัฐศาสตร์โลก—กำลังเปลี่ยนแปลง ผู้ที่ประสบความสำเร็จจึงไม่ใช่แค่คนขยันตามกฎเก่า แต่คือคนที่มองเห็นเกมใหม่ขาดและพร้อมปรับตัวได้อย่างทันท่วงที
หนังสือ ‘จีน-เมริกา: จากสงครามการค้า สู่สงครามเทคโนโลยี ถึงสงครามเย็น 2.0’ ของอาร์ม ตั้งนิรันดรเป็นการหยิบรวบรวมเอางานเขียนมาเคาะใหม่ แม้จะพิมพ์ตั้งแต่ปี 2562 แต่เนื้อหายังคงเป็นจริงและไม่ได้พลิกเกมมากขนาดนั้น (ก็คือยังตีกันอยู่เรื่องเดิมๆ เพื่มเติมคือเปลี่ยนจากการค้า มาเล่นสงครามเทคโนโลยีและภูมิรัฐศาสตร์มากกขึ้น)
จุดที่เราชอบคือ การถอดรหัสการพัฒนาประเทศของจีน ‘สี่เลี่ยงสามเลียน’ คือเลี่ยงการล่มสลายแบบโซเวียต ความยุ่งเหยิงแบบประชาธิปไตยในอินเดีย และการชะลอตัวทางเศรษฐกิจแบบญี่ปุ่น ขณะเดียวกันก็พยายามเลียนแบบความสำเร็จ ทั้งประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ รัฐสวัสดิการของยุโรป และคุณภาพของรัฐบาลแบบสิงคโปร์ การที่ผู้เขียนบอกว่าจีนเป็น ‘เผด็จการที่ตอบสนองความต้องการของประชาชน’ ผ่านการเก็บข้อมูลและใช้เทคโนโลยี มันดูน่ากลัวและ(ทำให้จีน)แข็งแกร่ง เพราะพี่แกมีเทคโนโลยีขั้นสูง (จนสหรัฐหนาว) อย่าง AI แถมผูกตัวเองเข้ากับเศรษฐกิจโลกแน่นตึ๊บ
สงครามจริง เลยไม่ใช่แค่เรื่องภาษี แต่คือการแย่งชิงความเป็นผู้นำใน ‘แพลตฟอร์ม’ ของโลก สหรัฐฯ เคยสร้างแพลตฟอร์มที่สมบูรณ์แบบ ทั้งระเบียบเศรษฐกิจโลกและอินเทอร์เน็ต แต่ตอนนี้จีนก็กำลังสร้างของตัวเองแข่ง ทั้ง 5G, AI, และ Big Data ผ่านเทคฯ ยักษ์ใหญ่อย่าง Huawei, Alibaba, Tencent เราว่ามันคือการปะทะกันทางอารยธรรมของมังกรกับอินทรียักษ์มากกว่าแค่เรื่องอุดมการณ์ (มีมั้ยเอาจริง)
ท้ายที่สุด สงครามเย็น 2.0 นี้คงไม่ใช่สงครามที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะล่มสลายแบบโซเวียต แต่จะนำไปสู่ ‘จุดดุล’ ที่สองมหาอำนาจต่างแข็งแกร่งจนล้มกันไม่ได้เหมือนทุกวันนี้ ก็เลยต้องอยู่แบบเหม็นหน้า ท้าต่อยไปเรื่อยๆ
สำหรับประเทศไทย ผู้เขียนเสนอว่า เราต้อง ‘เล่นเกมและเล่นตัว’ ไปกับสองมหาอำนาจอย่างรู้เท่าทัน (และขึ้นอยู่กับว่าผู้นำเราทันเขามั้ย หรือมัวแต่เล่นเกมการเมืองภายในประเทศไปวันๆ) เราต้องฉกฉวยโอกาสจากการแข่งขัน แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องระวังไม่ให้ตัวเองถูกลากไปเป็นเครื่องมือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งด้วย
เล่มนี้เหมาะกับคนที่ไม่ได้ติดตามสองประเทศนี้แบบชิดขอบ แต่อยากเข้าใจและตามโลก(มหาอำนาจ)ให้ทัน แบบรู้ไว้ก็ดี
หลายคนเห็นคำว่า “สงครามการค้า จีน-อเมริกา” แล้วคิดว่าไกลตัว แต่พออ่านจบจะเริ่มจับภาพได้ว่าเรื่องนี้มันแทรกอยู่ในของใช้และบริการรอบตัวเราตั้งแต่มือถือ อินเทอร์เน็ต ไปจนถึงราคาสินค้าในชีวิตประจำวันเลย สิ่งที่ฉันได้เพิ่มจากเล่มนี้ (นอกเหนือจากเนื้อหาในรีวิวหลัก) คือการมอง “เกมใหม่” ให้ทันว่าเขาไม่ได้แข่งกันแค่ภาษีนำเข้าแล้ว แต่เป็นการแย่งความเป็นผู้นำในแพลตฟอร์มของโลก—ใครคุมมาตรฐานเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และข้อมูลได้ ก็เหมือนคุมกติกาเศรษฐกิจรอบต่อไปได้ด้วย พอคิดแบบนี้ เราจะเข้าใจว่าทำไมคำอย่าง 5G, AI, Big Data ถึงกลายเป็นสนามรบ และทำไมบริษัทเทคยักษ์ใหญ่ถึงถูกดึงไปอยู่กลางความขัดแย้ง ผลกระทบที่คนไทย “สัมผัสได้” มีหลายชั้น เช่น 1) ราคาสินค้าและต้นทุนธุรกิจ: ถ้าเศรษฐกิจโลกผันผวน ห่วงโซ่อุปทานสะดุด ต้นทุนวัตถุดิบ/ค่าขนส่งก็แกว่งตาม ธุรกิจไทยที่พึ่งพาการส่งออกหรือชิ้นส่วนจากต่างประเทศจะอ่อนไหวมาก 2) เทคโนโลยีที่เราใช้ทุกวัน: มือถือ อุปกรณ์เน็ตเวิร์ก แอปฯ และบริการคลาวด์บางอย่างอาจถูกจำกัดด้วยกติกา/มาตรการของแต่ละขั้ว ต่อให้เราไม่ได้สนใจการเมือง เราก็อาจเห็นผลผ่าน “ตัวเลือกสินค้า” และ “ความเร็วการพัฒนาเทคโนโลยี” 3) โอกาสของไทย: การแข่งขันทำให้เกิดการย้ายฐานการผลิตและการลงทุน ประเทศที่ปรับตัวไวอาจได้ประโยชน์ แต่ก็ต้องระวังการเลือกข้างแบบไม่ตั้งใจ ถ้าให้ต่อยอดจากที่ผู้เขียนชี้เรื่อง “ยุคพลิกผัน” (โครงสร้างประชากร-เทคโนโลยี-ภูมิรัฐศาสตร์โลก) ฉันลองสรุปเป็นเช็กลิสต์อ่านข่าวแบบคนธรรมดา: - ข่าวที่เกี่ยวกับมาตรฐานเทค (เช่น 5G/ชิป/AI) มักสำคัญพอๆ กับข่าวภาษี - ดูคำว่า “จำกัดการส่งออก/คว่ำบาตร/ควบคุมเทคโนโลยี” เพราะมันสะเทือนทั้งอุตสาหกรรม - เวลามีประเด็นข้อมูล (data) และความมั่นคงไซเบอร์ ให้คิดว่าเป็นส่วนหนึ่งของสงครามเทคโนโลยี สุดท้าย แม้บางคนจะค้นคำที่ดูคนละเรื่องอย่าง “ตำรวจอเมริกา” แต่พอมองภาพรวมโลกตอนนี้จะเห็นว่าอำนาจรัฐ สถาบัน และกติกาความมั่นคง (รวมถึงการบังคับใช้กฎหมาย) มักถูกพูดถึงควบคู่กับเทคและภูมิรัฐศาสตร์เสมอ เพราะมันเกี่ยวกับความเชื่อมั่น ระบบข้อมูล และการคุมความเสี่ยงในประเทศมหาอำนาจ—ซึ่งปลายทางก็ย้อนมากระทบเศรษฐกิจโลกอยู่ดี ถ้าอยากอ่านเล่มเดียวให้พอเห็นภาพว่า “จีน-อเมริกา” แข่งกันเรื่องอะไร และทำไมไทยต้องตามให้ทัน เล่มนี้เป็นจุดเริ่มที่ดีมาก โดยเฉพาะคนที่ไม่ได้ติดตามข่าวสองประเทศนี้แบบรายวัน แต่ไม่อยากหลุดจากเกมใหม่ของโลก
