หลายคนที่ค้นหา “สมเด็จวัดเกศไชโย” หรือ “สมเด็จเกศไชโย 7 ชั้นนิยม” มักอยากได้คำตอบว่าเราควรดูอะไรเป็นหลักเวลาเจอองค์จริง ผมเลยสรุปแนวทางจากประสบการณ์ดูพระ (แบบคนเล่นทั่วไป) เพื่อใช้เป็นเช็กลิสต์ก่อนตัดสินใจครับ 1) ดูภาพรวม “พิมพ์ 7 ชั้นนิยม” ให้คุ้นตา จุดหลักคือองค์พระประทับนั่ง และ “ฐานเจ็ดชั้น” ที่เรียงเป็นชั้นๆ ชัดเจน พอเป็นพิมพ์นิยม งานพิมพ์จะดูบาลานซ์ ไม่บวม ไม่เบี้ยวเกินไป เวลาเทียบหลายองค์จะเริ่มเห็นทรงมาตรฐานของพิมพ์นี้มากขึ้น 2) โฟกัสรายละเอียดด้านหน้า: ฐาน 7 ชั้นและมิติพิมพ์ เวลาส่อง ผมจะไล่จากฐานล่างขึ้นบน ดูความเป็น “ชั้น” ว่าแยกชั้นได้ มีมิติ มีส่วนเว้าส่วนโค้งตามพิมพ์ ไม่ใช่เรียบๆ เหมือนกดพิมพ์ตื้นๆ อีกจุดที่ช่วยได้คือขอบซุ้ม/ขอบองค์พระ ถ้าองค์สวยจะเห็นเส้นพิมพ์และมุมมิติพอสมควร (ทั้งนี้ขึ้นกับสภาพการใช้และการเก็บรักษา) 3) ด้านหลังและผิวพระ: รอยแตกลายงา + คราบความเก่า คำว่า “รอยแตกลายงา” เป็นสิ่งที่หลายคนค้นหา เพราะมักเจอในพระเนื้อผงเก่าๆ ลักษณะจะเป็นเส้นแตกละเอียดๆ กระจายตามผิว ไม่ใช่รอยกรีดเป็นทางเดียว และมักสัมพันธ์กับ “คราบความเก่า” ที่ดูเป็นธรรมชาติ ไม่เงาวับจนเกินไป ผมชอบดูจากหลายมุมกับแสงเอียงๆ จะเห็นผิวชัดที่สุด 4) เช็กความธรรมชาติของเนื้อและร่องรอยการใช้ องค์ที่ผ่านเวลามักมีความนุ่มนวลของผิว มีรอยสัมผัส/รอยถูตามขอบหรือสันบางจุดอย่างสมเหตุสมผล ถ้าขอบคมกริบทุกจุดแบบใหม่มากๆ หรือผิวดูสม่ำเสมอเกิน อาจต้องระวังและหาข้อมูลเพิ่ม 5) ถ้าสนใจ “เกศไชโยทุกพิมพ์ / 6 ชั้นอกตลอด / 7 ชั้นแข้งหมอน / 9 ชั้น” ควรเริ่มจากอะไร ผมแนะนำให้เริ่มเก็บภาพอ้างอิงของแต่ละพิมพ์ไว้เทียบ (อย่างน้อย 10–20 องค์ต่อพิมพ์) แล้วค่อยฝึกดู “ทรงพิมพ์” ก่อนเรื่องราคา เพราะพิมพ์ต่างกัน จุดเด่นต่างกัน เช่น 6 ชั้นอกตลอดจะให้ความรู้สึกของทรงอกและสัดส่วนต่างจาก 7 ชั้นนิยม ส่วน 7 ชั้นแข้งหมอนจะมีจุดสังเกตที่ช่วงขา/ฐานบางตำแหน่งแตกต่างกัน 6) รุ่น/ปีที่คนค้นหาบ่อย (เช่น ปี 17 หรือรุ่นสร้างเขื่อน 2485) คำค้นแนว “สมเด็จเกศไชโย ปี 17” หรือ “รุ่นสร้างเขื่อน 2485 พิมพ์ 7 ชั้นนิยม” มักเกี่ยวกับสายการสร้างและตลาดสะสม ซึ่งรายละเอียดลึกควรดูแหล่งข้อมูล/เล่มมาตรฐาน และที่สำคัญคือขอ “รูปชัดๆ หลายมุม” พร้อมประวัติการได้มา ถ้ามีใบรับรองหรือที่มาน่าเชื่อถือก็ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก สุดท้าย ถ้าใครอยากให้ผมช่วยดูจุดที่สงสัยจากรูป (เช่น ฐาน 7 ชั้น ด้านหน้า-ด้านหลัง รอยแตกลายงา หรือคราบความเก่า) แนะนำถ่ายแบบแสงธรรมชาติ ใกล้-ไกล และเอียงแสงสัก 2-3 มุม จะคุยกันง่ายขึ้นครับ