หลายคนที่เสิร์ชคำว่า “สิงห์สองขวัญ” มักจะกำลังหาวิธีแยกให้ออกว่าองค์ที่เจออยู่เป็น 2 ขวัญหรือ 3 ขวัญกันแน่ โดยเฉพาะสายที่เริ่มสะสม “สิงห์หลวงพ่อเดิม วัดหนองโพ” เพราะพอดูผ่านรูปอย่างเดียว บางทีมุมแสงหรือรอยแกะทำให้สับสนได้ จากที่ผมส่องของจริงกับรูปที่ถ่ายไว้หลายมุม (หน้า/ข้าง/หลัง/ด้านบน) วิธีดูที่ผมใช้บ่อยๆ คือเริ่มจาก “สันขวัญ” บนหัว/สันคอของสิงห์ก่อนเลย คำว่า “ขวัญ” ในที่นักเล่นเรียกกัน ส่วนใหญ่หมายถึงสัน/แนวปุ่มนูนหรือแนวสันที่เห็นเป็นเส้นเด่นๆ บนศีรษะหรือสันคอ พอเป็น “สิงห์สองขวัญ” ก็จะเห็นแนวสันหลักชัดๆ 2 แนว แต่ถ้า “สิงห์สามขวัญ” จะมี 3 แนวให้ไล่นับ (บางองค์แนวที่ 3 จะเล็กกว่า ทำให้พลาดได้) ทริคส่วนตัว: อย่าพึ่งนับจากมุมด้านข้างมุมเดียว เพราะบางทีลายแกะสลักด้านข้างไปทับกับแนวสัน ทำให้เหมือนมีมากหรือน้อยกว่าความจริง ผมจะพลิกดู “มุมด้านบน” เป็นหลัก เพราะจะเห็นแนวสันบนหัว/หลังชัดที่สุด ถ้ามีรอยแกะสลักตามสันและมีรอยแตกเล็กน้อย (ที่เจอได้บ่อยจากอายุ/การใช้งาน) ก็ให้โฟกัสที่แนวสันต่อเนื่องว่าเดินเส้นยังไง ไม่ใช่นับตามรอยปริ จุดสังเกตที่ช่วยยืนยันอีกอย่างคือรายละเอียด “ใบหน้าและปาก/ช่องว่างด้านล่าง” ในมุมด้านหน้า ของแท้สายเก่าๆ มักจะมีมิติของหน้า จมูก ปาก และช่องว่างด้านล่างที่ดูเป็นธรรมชาติของงานแกะ ไม่คมกริบแบบงานใหม่เกินไป ส่วน “มุมด้านหลัง” ให้ดูแนวหลังและลายบนตัวสิงห์ว่าไหลลื่นไหม งานที่ดีจะเห็นรายละเอียดลวดลายบนตัวสิงห์ต่อเนื่องกัน แม้สองด้านจะมีแตกต่างเล็กน้อยตามมือแกะ สำหรับคนที่กำลังจะซื้อ ผมแนะนำให้ขอรูปอย่างน้อย 5 มุม: ด้านหน้า, ด้านข้างซ้าย-ขวา, ด้านหลัง และด้านบน เพราะ “สิงห์สองขวัญ” กับ “สิงห์สามขวัญ” บางทีตัดสินกันที่มุมบนจริงๆ แล้วค่อยเทียบความเก่า ผิว และรอยใช้งานประกอบ สุดท้ายขอแชร์แบบคนเล่นของ: อย่ารีบเชื่อคำบอกอย่างเดียว ให้ยึด “จุดสังเกตที่เห็นได้” เป็นหลัก โดยเฉพาะแนวสันขวัญจากมุมบน และความต่อเนื่องของลายแกะสลักบนตัวสิงห์ ถ้าดูครบมุม โอกาสพลาดจะน้อยลงเยอะครับ