เวลาจะดู “พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์เกศบัวตูม” ของผมจะเริ่มจากการส่องแบบเป็นระบบ ไม่รีบตัดสินจากรูปหน้าอย่างเดียว เพราะพิมพ์นี้จุดเด่นอยู่ที่ทรงเกศที่รวมเป็น “บัวตูม” ดูนุ่มนวล แต่รายละเอียดจะหลอกตาได้ง่ายถ้าแสงไม่ดี 1) ดูด้านหน้า (ปางสมาธิ) ให้ครบภาพรวมก่อน ผมจะดูองค์พระพุทธรูปประทับนั่งเป็นอันดับแรกว่า “ทรง” ดูสมส่วนไหม เส้นสายโดยรวมมีความเป็นธรรมชาติ ไม่แข็งทื่อ จากนั้นค่อยไล่ดูความคม-ความอิ่มของรายละเอียดในพิมพ์ เช่นสัดส่วนช่วงเกศถึงเศียร และโครงซุ้ม/ฐานโดยรวม (ถ้ามี) ว่าดูสอดคล้องกันทั้งองค์หรือไม่ ถ้าบางจุดคมจัดผิดธรรมชาติ หรือเหมือนถูกแต่ง จะสะดุดตาเวลาส่องใกล้ 2) ด้านหลังสำคัญมาก—ดูพื้นผิวและคราบกรุ หลายครั้งที่ผมดูแล้วมั่นใจขึ้นเพราะ “ด้านคราบกรุธรรมชาติ” ช่วยเล่าเรื่องของการเก็บรักษา ผิวด้านหลังควรมีความเก่าแบบต่อเนื่อง ไม่ใช่เก่าเฉพาะจุดแล้วอีกส่วนใหม่ ๆ ถ้าพบคราบกรุให้ดูว่ามีการเกาะตัวเป็นชั้น ๆ และไล่ระดับตามมุม/หลืบอย่างเป็นธรรมชาติหรือไม่ (ไม่ใช่ป้าย ๆ ทา ๆ) ความรู้สึกเวลาเอียงกับแสงจะต่างกันมาก 3) มุมด้านข้าง: เช็กความหนาและ “ผิว” จากการใช้งาน ผมชอบส่องมุมด้านข้างทั้งสองฝั่ง เพื่อดูความหนาและผิวเนื้อพระว่าเสมอกันไหม ขอบองค์พระบางครั้งจะมีรอยกระทบจากการจับ/เก็บ ถ้าเป็นรอยเก่ามักจะกลืนกับผิวรวม แต่ถ้าเป็นรอยใหม่จะดูสดและสะท้อนแสงต่างกัน การดูข้างยังช่วยให้เห็นการไล่ระดับของเนื้อและความเรียบ/หยาบแบบธรรมชาติ 4) มุมด้านบนและด้านล่าง: จุดที่คนมักมองข้าม ผมจะหงายดูมุมด้านบนขององค์พระเพื่อเช็กความหนาและลักษณะเนื้อในส่วนที่แสงตกชัด ๆ แล้วไล่ไปมุมด้านล่างซึ่งมักมีคราบหรือร่องรอยสะสมตามธรรมชาติ ถ้าทั้งบน-ล่าง “ไปในทางเดียวกัน” กับด้านหน้าและด้านหลัง จะทำให้ภาพรวมดูน่าเชื่อถือขึ้น 5) เคล็ดลับการส่องให้เห็นจริง ผมใช้ไฟขาวส่องเฉียง (ไม่ส่องตรง ๆ) แล้วค่อย ๆ หมุนองค์พระทีละมุม จะช่วยเห็นผิวและคราบกรุชัดกว่า สุดท้ายถ้าจะซื้อ/แลก ผมแนะนำให้ดูหลายรูปหลายมุมเหมือนในโพสต์นี้—หน้า หลัง ข้าง บน ล่าง—แล้วค่อยตัดสินใจ จะลดความพลาดได้เยอะครับ