ประวัติ
แก้
วัดอินทขีลสะดือเมือง หรือ วัดสะดือเมือง หรือสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าชื่อ วัดอินทขิน เดิมเป็นวัดร้างเพิ่งตั้งเป็นวัดเมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2550[1] แต่เดิมเป็นวัดที่สร้างขึ้นในสมัยพญามังรายเพื่อเป็นที่ประดิษฐานของเสาหลักเมืองหรือเสาอินทขีล พญามังรายได้สร้างเมืองเชียงใหม่ที่นี่เมื่อ พ.ศ. 1835 โดยก่อนหน้านั้นพญามังรายได้มาสำรวจพื้นที่บริเวณเมืองนพบุรีร้าง ได้พบซากเสาอินทขิลและรูปกุมภัณฑ์ ณ ที่กลางเมืองนั้น จึงมีบัญชาให้เสนาชื่อ สรีกรชัย แต่งเครื่องบรรณาการไปหาพญาลัวะบนดอยสุเทพ พญาลัวะจึงแนะนำว่า หากเจ้าพญามังรายจะสร้างเมืองขึ้นใหม่ ให้อยู่เย็นเป็นสุขก็ให้บูชากุมภัณฑ์และเสาอินทขิล จนเมื่อพระองค์ได้สร้างเมืองนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่แล้ว จึงโปรดให้ยกรูปกุมภัณฑ์และเสาอินทขิล ที่ประดิษฐานในบริเวณสะดือเมืองขึ้นมาเพื่อให้คนสักการะกราบไหว้ตามคำแนะนำของพญาลัวะ
ต่อมาได้สร้างวัดอินทขีล แต่เนื่องจากอยู่บริเวณสะดือเมือง ชาวบ้านจึงเรียกว่า "วัดสะดือเมือง" จนได้กลายเป็นวัดร้างในสมัยที่พม่าเข้าปกครอง เมื่อพระเจ้ากาวิละได้ขับไล่พม่าได้แล้ว จึงได้ฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่ ได้ย้ายเสาอินทขิลจากวัดอินทขีลมาประดิษฐานอยู่ ณ วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร พร้อมกับบูรณะฟื้นฟูวัดอินทขีล โดยได้สร้างวิหารคล่อมฐานเดิม อัญเชิญพระอุ่นเมือง (หลวงพ่อขาว) มาประดิษฐานเป็นพระประธานในวิหาร[2]
จากเอกสารสำรวจวัดในสมัยครูบาปัญญา เจ้าอาวาสวัดหัวข่วง พ.ศ. 2425 ยังปรากฏชื่อวัดอินทขีลอยู่ สันนิษฐานว่าวัดอินทขิลได้กลายเป็นวัดร้างในสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 7 (พ.ศ. 2416–2439)[3] ปัจจุบันได้รับการยกเป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษาแล้ว#วัดอิ นทขีลสะดือเมือง
วัดอินทขีลสะดือเมืองถือเป็นหนึ่งในวัดที่เต็มไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อันลึกซึ้งและความเชื่อที่ชาวเชียงใหม่ให้ความเคารพอย่างมาก แม้ว่าวัดจะเคยกลายเป็นวัดร้างในช่วงที่พม่าเข้าปกครอง แต่การฟื้นฟูวัดในสมัยพระเจ้ากาวิละก็เป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญเพื่อรักษามรดกทางวัฒนธรรมของเมืองเชียงใหม่ให้คงอยู่ จากประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยไปเยือนวัดอินทขีลสะดือเมือง พบว่าบริเวณวัดยังคงแสดงให้เห็นถึงฐานวิหารเดิมที่มีการบูรณะ วิหารที่สร้างคร่อมฐานวัดเก่าสร้างบรรยากาศสื่อถึงความต่อเนื่องของประวัติศาสตร์และความศรัทธาในสมัยพญามังราย ที่นี่ไม่เพียงแต่เป็นสถานที่สำหรับการสักการะพระอุ่นเมืองหรือหลวงพ่อขาวซึ่งตั้งประธานอยู่ในวิหารเท่านั้น แต่ยังทำให้รู้สึกเชื่อมโยงกับเรื่องราวเกี่ยวกับเสาอินทขิลและกุมภัณฑ์ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์สำคัญของความเป็น 'สะดือเมือง' หรือจุดศูนย์กลางของเมืองเชียงใหม่ หลายคนที่สนใจเรื่องเมืองเก่าและศิลปวัฒนธรรมเหนือมักจะมาที่นี่เพื่อศึกษาข้อมูลและถ่ายภาพสถานที่ซึ่งมีความหมายทางประวัติศาสตร์ นอกจากนี้ วัดอินทขีลยังแสดงให้เห็นถึงกระบวนการฟื้นฟูวัดและการรักษาโบราณสถานที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา ทำให้เป็นตัวอย่างที่ดีของการผสมผสานระหว่างอดีตกับปัจจุบัน สำหรับผู้ที่ต้องการมาสักการะหรือศึกษาประวัติวัดนี้ แนะนำให้มาในช่วงเช้าตรู่หรือช่วงบ่ายเพื่อหลีกเลี่ยงเวลาที่แดดจัด และอย่าลืมเรียนรู้เรื่องราวของวัดจากป้ายข้อมูลหรือนำทางจากชาวบ้านเพื่อเพิ่มพูนความรู้ ความศรัทธาในมรดกวัดอินทขีลสะดือเมืองนี้จึงไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของสถานที่ แต่ยังเป็นประสบการณ์ที่เติมเต็มความรู้สึกเชื่อมโยงกับรากเหง้าของเชียงใหม่อีกด้วย
