วัดดับภัยตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2120 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2525 ชื่อเดิมคือ วัดอภัย หรือ วัดตุงกระด้าง ตามตำนานเล่าว่า เมื่อพญาอภัย ได้ล้มป่วยจึงมีการรักษาด้วยวิธีการต่าง ๆ อย่างไรก็ไม่ทุเลา จึงได้ตั้งจิตอธิษฐานต่อหน้าพระพักตร์ พระเจ้าดับภัย ขอให้อาการป่วยทุเลาลงซึ่งปรากฏว่าอาการเจ็บป่วยก็หายไปโดยฉับพลัน หลังจากนั้นพญาอภัย จึงได้ให้ลูกหลานและบริวารตั้งบ้านเรือนใกล้ ๆ บริเวณแห่งนี้และบูรณปฏิสังข รณ์พร้อมกับเรียกชื่อวัดว่า "วัดดับภัย"[1] พร้อมกับอัญเชิญพระดับภัยมาประดิษฐานที่วัดแห่งนี้[2]
อาคารเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ วิหารศิลปะล้านนา หน้าบันประดับด้วยลายปูนปั้นพรรณพฤกษา ภายในพระวิหารประดิษฐานพระเจ้าดับภัย อุโบสถศิลปะล้านนาหน้าบันประดับด้วยปูนปั้นพรรณพฤกษาและดอกบัวบนกระจกสีฟ้า ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย และเจดีย์ศิลปะล้านนาตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยมถัดขึ้นไปเป็นชั้นมาลัยเถาแปดเหลี่ยมซ้อนกันสามชั้น เหนือขึ้นไปจากนี้หุ้มด้วยทองจังโก ภายในวัดยังมีบ่อน้ำอยู่หน้าวิหาร เชื่อว่าเป็นบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ สมัยเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์[3]#วัดดับภัย
วัดดับภัยไม่ได้เป็นเพียงแค่สถานที่ไหว้พระทำบุญทั่วไป แต่ยังเป็นสถานที่ที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่งดงามของภาคเหนืออย่างแท้จริง จากประสบการณ์ที่ได้ไปเยือนวัดนี้มา สิ่งที่ประทับใจอย่างแรกคือความสงบเงียบและบรรยากาศที่เหมาะแก่การทำสมาธิและขอพร วัดนี้ถือเป็นตัวอย่างของศิลปะล้านนาอย่างครบถ้วน ตั้งแต่หน้าบันประดับลายปูนปั้นพรรณพฤกษาที่วิหาร ไปจนถึงเจดีย์ที่มีตราสัญลักษณ์เฉพาะตัว สะท้อนถึงความประณีตและความศรัทธาของคนสมัยก่อน นอกจากนี้ ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านในพื้นที่ เรื่องราวของพระเจ้าดับภัยและความเชื่อที่ว่าสามารถดับทุกข์ภัยโรคภัยไข้เจ็บโดยอำนาจบารมีขององค์พระ เป็นเรื่องที่สร้างความหวังและความเชื่อมั่นให้กับผู้ที่มากราบไหว้ ส่วนบ่อน้ำหน้าวิหารนั้น เชื่อกันว่าเป็นน้ำศักดิ์สิทธิ์ มีผู้คนจำนวนไม่น้อยที่มาขอพรและใช้น้ำจากบ่อนี้ในการอาบเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคล คําขอพรหลวงพ่อสมปรารถนา ณ วัดดับภัยก็เป็นอีกหนึ่งจุดที่นักท่องเที่ยวและผู้ศรัทธานิยมมากราบไหว้ เนื่องจากชื่อหลวงพ่อสมปรารถนาแปลถึงความปรารถนาดีหรือความสมหวังในสิ่งที่ขอพร เรื่องนี้ยิ่งเพิ่มความนิยมให้กับวัดแห่งนี้ การไปเยี่ยมชมวัดดับภัยจึงไม่ใช่แค่การชมอาคารเก่าแก่หรือศิลปะล้านนาเท่านั้น แต่ยังเป็นการสัมผัสความศรัทธาและวิถีชีวิตของชุมชนที่สืบทอดกันมายาวนาน ซึ่งทำให้ผู้มาเยือนได้รับประสบการณ์ที่หลากหลายและลึกซึ้งกว่าการท่องเที่ยวแบบธรรมดา ถ้าคุณมีโอกาส อยากแนะนำให้ลองไปเยี่ยมชมวัดแห่งนี้ด้วยตัวเอง เพื่อได้สัมผัสบรรยากาศและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่น่าเลื่อมใส และอย่าลืมลองสักการะคําไหว้หลวงพ่อสมปรารถนาเพื่อขอพรที่อาจเปลี่ยนชีวิตของคุณได้เช่นกัน