#bonsai

หลายคนค้นหา “ต้นมะขามบอนไซ” เพราะอยากได้บอนไซที่ดูคลาสสิก ทรงสวย และเลี้ยงได้ในไทย มะขาม (tamarind) เป็นไม้ที่แตกยอดเก่ง ทำทรงได้หลากหลาย แต่ถ้าช่วงแรกวางแผนดี ๆ จะได้ทรงแน่นเร็วขึ้น 1) เลือกต้นมะขามมาทำบอนไซยังไง - ถ้าเป็นมือใหม่ แนะนำเลือกต้นที่ “โคนอวบ” หน่อย มี taper (โคนใหญ่ไปปลายเล็ก) จะดูเป็นบอนไซมากขึ้น - ดูราก: ถ้ามีรากแผ่รอบ ๆ โคน (เนบาริ) จะสวยมาก เวลาเปลี่ยนกระถางค่อย ๆ จัดรากให้กระจาย - เลือกทรงตั้งต้น: ทรงตั้งตรง/เอียง/ลำต้นคดธรรมชาติ เลือกที่เข้ากับเส้นลำต้นเดิม จะดัดง่ายกว่าฝืนทรง 2) ดินและกระถางที่ช่วยให้รอดและโตแบบคุมทรง - มะขามชอบดินโปร่ง ระบายน้ำดี แต่อย่าให้แห้งจัดนาน ๆ - สูตรง่ายที่ใช้แล้วเวิร์ก: ดินปลูก 40% + กาบมะพร้าวสับ/พีท 30% + หินภูเขาไฟ/พัมมิส/ทรายหยาบ 30% - กระถางบอนไซควรมีรูระบายน้ำดีมาก ๆ และรองตะแกรงกันดินไหล 3) รดน้ำแบบไหนไม่ให้รากเน่า - เช็กหน้าดินก่อนรดทุกครั้ง ถ้าเริ่มแห้งค่อยรดให้ชุ่มไหลออกก้นกระถาง - ช่วงหน้าฝนระวังรากเน่า ถ้าฝนสาดบ่อยให้ย้ายไว้ใต้ชายคาโปร่ง ๆ 4) ตัดแต่งกิ่ง/เด็ดใบให้ใบแน่น ทรงพุ่มสวย - หลักง่าย: ปล่อยยอดยาว 6–8 ใบ แล้วตัดกลับให้เหลือ 2–3 ใบ เพื่อกระตุ้นแตกกิ่งย่อย - ถ้าต้องการใบเล็กลง ค่อย ๆ เด็ดใบทีละส่วน (ไม่ต้องโกร๋นทั้งต้นในครั้งเดียว) แล้วเร่งด้วยแสงและปุ๋ยอ่อน ๆ - ตัดกิ่งที่ไขว้กัน กิ่งพุ่งเข้าลำต้น และกิ่งที่ทำให้ทรงรก จะช่วยให้ทรงโปร่งสวย 5) เดินลวด/ดัดทรงสำหรับมะขามบอนไซ - ใช้ลวดอลูมิเนียมขนาดพอดีกิ่ง พันมุมประมาณ 45 องศา ไม่แน่นจนกินเปลือก - ตรวจทุก 1–2 สัปดาห์ เพราะมะขามโตไว ลวดอาจรัดเป็นรอย ถ้าเริ่มฝังให้รีบแกะ 6) ปุ๋ยและแสงแดด - แดดเช้าหรือแดดครึ่งวันช่วยให้ใบแน่นและข้อถี่ขึ้น - ปุ๋ย: ใช้ปุ๋ยละลายช้าเม็ดเล็ก หรือปุ๋ยน้ำอ่อน ๆ ทุก 2–4 สัปดาห์ (ช่วงเร่งแตกยอดลดความเข้มข้นลงนิดนึง) 7) เปลี่ยนดิน/ตัดรากเมื่อไหร่ - โดยทั่วไป 1–2 ปี/ครั้ง (ขึ้นกับความแน่นราก) ช่วงเหมาะคือปลายหนาว-ต้นร้อน ก่อนแตกยอดแรง - ตัดรากทีละน้อย อย่าหนักมือเกินไป แล้วพักไว้ในที่ร่มรำไร 7–14 วัน ถ้ากำลังเริ่มจาก “บอนไซ” ต้นแรก มะขามถือว่าฝึกมือดีมากค่ะ เน้นดินโปร่ง แดดพอดี ตัดกลับเป็นจังหวะ เดี๋ยวทรงจะค่อย ๆ แน่นและดูเป็นบอนไซขึ้นเรื่อย ๆ