สมเด็จอลังการ พิมพ์ฐานแซม วัดระฆังโฆสิตาราม เป็นพระสมเด็จที่สร้างขึ้นในยุคสมัยของ เจ้าคุณเที่ยง (พระธรรมธีรราชมหามุนี เที่ยง อคฺคธมฺโม) อดีตเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร เมื่อวันจันทร์ที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2559 (ค.ศ. 2016)
ความเป็นมาและการจัดสร้าง
เจ้าคุณเที่ยงเป็นพระเถราที่มีชื่อเสียงในด้านการอนุรักษ์ประเพณีการสร้างพระสมเด็จตามตำราโบราณของ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ผู้เป็นต้นตำรับพระสมเด็จวัดระฆ ังที่แท้จริง ท่านสร้างพระสมเด็จอลังการขึ้นเพื่อเป็นพุทธบูชาและเป็นสิริมงคล โดยยึดหลักการสร้างแบบโบราณอย่างเคร่งครัด
พระรุ่นนี้มีชื่อว่า "สมเด็จอลังการ" (หมายถึงพระที่งดงามและศักดิ์สิทธิ์) จัดสร้างด้วยมวลสารศักดิ์สิทธิ์ตามตำรับโบราณ ใช้ผงพุทธคุณ ผงมหาราช ผงอิทธิเจ ฯลฯ รวมถึงวัตถุมงคลต่าง ๆ จากวัดระฆัง การสร้างจำกัดพิมพ์เพียง 14 พิมพ์ (หรือบางข้อมูลระบุแม่พิมพ์ 14 บล็อก) หลังจากสร้างเสร็จแล้วได้ทำการตัดตอกข้างและทำลายแม่พิมพ์ทั้งหมด เพื่อรักษาความหายากและความศักดิ์สิทธิ์
ลักษณะเด่นของพิมพ์ฐานแซม
พระสมเด็จวัดระฆังมีพิมพ์มาตรฐานหลัก ๆ 5 พิมพ์ ได้แก่ พิมพ์ใหญ่ พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์เกศบัวตูม พิมพ์ฐานแซม และพิมพ์ปรกโพธิ์
พิมพ์ฐานแซม เป็นพิมพ์ที่นิยมและพบเห็นได้บ่อยที่สุดในบรรดาพิมพ์มาตรฐาน ลักษณะเด่นคือ:
ฐานแซม: มีเส้นแซมเล็ก ๆ ปรากฏเหนือฐานชั้นที่ 3 (นับจากล่าง) และฐานชั้นที่ 2 มักเป็นเส้นขยักไม่ตรงเส้น ติดบ้างไม่ติดบ้าง
หูยาน: หูทั้งสองข้างยานยาวลงมาเกือบถึงบ่า เลียนแบบพระกรรณของพระพุทธรูปโบราณ
อกตัน: บริเวณพระอุระมักเป็นอกตัน
ซุ้มหวาย: ซุ้มโค้งอวบอูม สัดส่วนสง่างาม
เนื้อพระ: มักเป็นเนื้อปูนผสมผงพุทธคุณ ผิวอาจมีคราบรักหรือผิวธรรมชาติตามกาลเวลา
พิมพ์ฐานแซมของรุ่นสมเด็จอลังการนี้ถูกสร้างตามแบบโบราณแท้ ๆ ทำให้มีเสน่ห์และพุทธคุณที่ผู้ศรัทธาให้การยอมรับสูง
พุทธคุณและความนิยม
พระสมเด็จวัดระฆังทุกองค์ โดยเฉพาะที่สร้างโดยเจ้าคุณเที่ยง ซึ่งเป็นผู้สืบทอดตำรับโดยตรง มักมีพุทธคุณเด่นด้าน:
เมตตามหานิยม
แคล้วคลาด
คุ้มครอง
ฐานะการเงินมั่นคง (จากชื่อ "ฐานแซม" ที่หมายถ ึงฐานที่เสริมให้แข็งแรง)
ในวงการพระเครื่อง รุ่นสมเด็จอลังการปี 2559 ถือเป็นรุ่นสมัยใหม่ที่สร้างด้วยจิตศรัทธาและพิธีกรรมเข้มขลัง ผู้ศรัทธานิยมเช่าบูชาเพื่อเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจและเสริมสิริมงคล
ความสำคัญทางประวัติศาสตร์
วัดระฆังโฆสิตารามเป็นพระอารามหลวงชั้นโท วรมหาวิหาร มีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่สมัยอยุธยา (เดิมชื่อวัดบางหว้าใหญ่) เป็นที่ประทับของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ผู้สร้างพระสมเด็จต้นตำรับ การที่เจ้าคุณเที่ยงสร้างพระสมเด็จอลังการขึ้น จึงเป็นการสืบสานมรดกทางพระพุทธศาสนาและศิลปกรรมพระเครื่องของวัดอย่างแท้จริง
พระสมเด็จอลังการพิมพ์ฐานแซมจึงไม่ใช่เพียงวัตถุมงคล แต่เป็นสัญลักษณ์ของศรัทธา ความต่อเนื่องทางประเพณี และพุทธคุณที่ผู้บูชาเลื่อมใส ผู้ที่สนใจควรศึกษาลักษณะพิมพ์ เนื้อพระ แล ะประวัติจากแหล่งที่น่าเชื่อถือก่อนเช่าบูชา เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งทางโลกและทางธรรม
จากประสบการณ์ส่วนตัวในการศึกษาและสะสมพระสมเด็จอลังการ พิมพ์ฐานแซม วัดระฆัง ต้องบอกว่าความโดดเด่นของพิมพ์นี้ไม่ได้อยู่แค่ความงดงามทางศิลปะเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงความตั้งใจและจิตวิญญาณของการสร้างพระเครื่องในแบบโบราณอย่างแท้จริง การสร้างพระสมเด็จอลังการโดยเจ้าคุณเที่ยงในปี 2559 นั้น ถือเป็นการฟื้นฟูและสืบต่อประเพณีการสร้างพระสมเด็จวัดระฆังของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ซึ่งมีชื่อเสียงและความศักดิ์สิทธิ์มาช้านาน ผมสังเกตว่าพระรุ่นนี้เนื้อพระจะมีลักษณะเฉพาะตัว คือเนื้อปูนผสมผงพุทธคุณและผงวัตถุมงคลต่างๆ ที่ช่วยเสริมพุทธคุณได้เป็นอย่างดี นอกจากนั้น ลักษณะของฐานแซมที่มีเส้นแซมเล็กๆ เหนือฐานชั้นที่ 3 รวมถึงหูยานยาวลงมาเกือบถึงบ่า จึงทำให้รู้สึกว่าพระองค์นี้มีความประณีตและครบถ้วนทั้งด้านศิลปะและความศรัทธา ในด้านพุทธคุณ ผู้บูชาจะรู้สึกถึงความเมตตาและความคุ้มครองอย่างชัดเจน ซึ่งตรงกับความเชื่อที่ว่า "ฐานแซม" คือฐานที่ช่วยเสริมความมั่นคงและแข็งแรงทางด้านต่างๆ ทั้งด้านจิตใจและฐานะการเงิน สำหรับคนที่กำลังสนใจเช่าบูชา ผมแนะนำให้ศึกษาเนื้อพระอย่างละเอียด และเลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เพราะพระสมเด็จอลังการพิมพ์ฐานแซมเป็นพระรุ่นที่มีการทำลายแม่พิมพ์หลังสร้างเสร็จ ทำให้หายากและมีราคาสูง ถ้าเลือกซื้อถูกต้องจะได้พระแท้ที่มีพุทธคุณครบถ้วนและคุณค่าในระยะยาว สุดท้ายนี้ การสะสมพระสมเด็จอลังการไม่เพียงแต่เป็นการสะสมวัตถุมงคล แต่ยังเป็นการรักษามรดกและประเพณีทางพระพุทธศาสนาให้คงอยู่ต่อไปอย่างมีคุณค่าและภาคภูมิใจ