สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นผู้มีพระปรีชาสามารถในด้านดนตรีและทรงเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีไทยพระองค์หนึ่ง ทรงสนพระทัยในดนตรีมาตั้งแต่ครั้งทรงพระเยาว์ และทรงเริ่มหัดดนตรีไทยในขณะที่ทรงศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ โรงเรียนจิตรลดา โดยทรงเลือกหัดซอด้วงเป็นเครื่องดนตรีชิ้นแรก หลังจากที่ทรงเข้าศึกษาในระดับอุดมศึกษา ณ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทรงเข้าร่วมชมรมดนตรีไทยของสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและคณะอักษรศาสตร์ โดยทรงเล่นซอด้วงเป็นหลัก และทรงเริ่มหัดเล่นเครื่องดนตรีไทยชิ้นอื่นๆ ด้วย เครื่องดนตรีที่โปรดทรงอยู่ประจำ คือ ระนาด ซอ และฆ้องวง ในด้านดนตรีสากล พระองค์ทรงเริ่มเรียนเปียโนตั้งแต่พระชนมายุ ๑๐ พรรษา และทรงฝึกเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ จนสามารถทรงทรัมเป็ตนำวงดุริยางค์ในงานคอนเสิร์ตสายใจไทย และทรงระนาดฝรั่งนำวงดุริยางค์ในงานกาชาดคอนเสิร์ตได้ นอกจากจะทรงดนตรีแล้ว ยังทรงสนพระทัยในด้านการขับร้องด้วย ทรงเรียนขับร้องเพลงไทยกับอาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน ด้านการขับร้องเพลงไทยทำนองเสนาะกับอาจารย์กำชัย ทองหล่อ ส่วนการประพันธ์บทเพลงนั้นทรงนิพนธ์คำร้องเพลงลูกทุ่ง ชื่อเพลง “ส้มตำ” เป็นเพลงแรก ใน พ.ศ. ๒๕๑๓ และยังมีเพลงอื่นๆ ที่ทรงนิพนธ์ไว้ ได้แก่ เต่ากินผักบุ้ง เต่าเห่ พญาโศก ดุจบิดรมารดา ลอยประทีปเถา เมนูไข่ รัก เป็นต้น
จากประสบการณ์ที่ได้ติดตามเรื่องราวของกรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทำให้เห็นว่าพระองค์ทรงเป็นแบบอย่างด้านความมุ่งมั่นในการฝึกฝนดนตรีอย่างแท้จริง พระองค์เริ่มฝึกซอด้วงตั้งแต่ยังทรงศึกษาในมัธยมและต่อยอดไปถึงดนตรีสากล ที่สำคัญคือการได้รับพระราชสั่งสอนโดยตรงจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจที่วิเศษมากในการฝึกฝนเครื่องดนตรีประเภทเป่าทั้งทรัมเป็ตและระนาดฝรั่ง สำหรับการประพันธ์เพลงลูกทุ่งสไตล์ไทย ที่พระองค์ทรงนิพนธ์เองนั้น มีเอกลักษณ์และความลึกซึ้งในด้านเนื้อร้องและทำนองเพลง เพลงอย่าง “ส้มตำ” ถือเป็นตัวอย่างของการนำศิลปะพื้นบ้านมาสร้างสรรค์ให้เกิดความร่วมสมัยและถูกใจผู้ฟังทุกเพศทุกวัย ความสนใจอีกด้านหนึ่งคือการเรียนขับร้องเพลงไทยกับอาจารย์ผู้ชำนาญการ ที่ช่วยเสริมทักษะและความครบเครื่องในศิลปะการแสดงดนตรี จากข้อมูลเหล่านี้ ผู้ที่รักและสนใจดนตรีไทยและดนตรีสากลรวมถึงการประพันธ์เพลง จะได้แรงบันดาลใจดีๆ ในการเรียนรู้และฝึกฝน เหมือนกับที่กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงทำมาตั้งแต่เยาว์วัย จึงเป็นสิ่งที่แสดงถึงความสำคัญของการตั้งใจและการเรียนรู้ดนตรีอย่างต่อเนื่องจนเกิดความเชี่ยวชาญทัดเทียมผู้เชี่ยวชาญระดับสูง ซึ่งเปิดโอกาสให้มาเป็นผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนาดนตรีไทยสืบต่อไป
