Bug fish. # Isan called like this.
Is the fish of the northeast, only winter
หลายคนเห็นคำว่า “ปลาแปลบ” หรือ “ปลาบักแปบ” แล้วงงว่าเป็นปลาอะไร และคำว่า “แปลบปลาบ” แปลว่าอะไร สำหรับเราที่โตมากับของกินอีสาน จะได้ยินคำเรียกนี้บ่อยในช่วงอากาศเย็น ๆ เพราะปลาแปลบมักออกตามฤดูกาล (หน้าหนาว) เลยกลายเป็นของหากินได้เป็นช่วง ๆ พอเข้าตลาดก็จะเห็นเป็นปลามัดรวมกันเป็นพวง หรือแบบตากแห้งแขวนเรียง ๆ ดูแล้วรู้เลยว่าเป็น “ของดีตามฤดู” คำว่า “แปลบปลาบ” ในภาษาพูดไทย มักใช้บรรยายอาการแว็บ ๆ วาบ ๆ หรือรู้สึกจี๊ด ๆ แปลบ ๆ (เช่น แสบแปลบ, ปวดแปลบ ๆ) แต่เวลาเจอในบริบทอาหาร/ปลา ส่วนใหญ่คนจะหมายถึง “ปลาแปลบ” นี่แหละ บางพื้นที่ออกเสียงหรือเขียนเพี้ยนเป็น “ปลาบักแปบ” ตามสำเนียงอีสาน ทำให้หลายคนค้นแล้วสับสนว่าเป็นคนละอย่างกัน ถ้าซื้อเป็นปลาแปลบตากแห้ง แนะนำเลือกแบบที่สีไม่คล้ำเกินไป ไม่มีกลิ่นหืน และเนื้อแห้งสม่ำเสมอ (ไม่ชื้นเป็นจุด ๆ) เพราะถ้าชื้นจะเสียง่าย เวลาเก็บ เราชอบใส่กล่องปิดสนิทหรือซิปล็อก แล้วแช่ตู้เย็น จะช่วยคงกลิ่นและความกรอบได้ดี โดยเฉพาะถ้าซื้อมาเป็นมัดหรือเป็นพวงจากตลาด วิธีทำให้กินง่าย ๆ ที่บ้าน (สไตล์เราคือทอด): 1) ถ้าเค็มมาก ให้ล้างผ่านน้ำเร็ว ๆ แล้วซับให้แห้งสนิท (สำคัญมาก ไม่งั้นน้ำมันกระเด็น) 2) ตั้งไฟกลางค่อนอ่อน ใส่น้ำมันพอท่วมตัวปลา 3) ทอดไม่นานจนเหลืองกรอบ แล้วตักพักบนตะแกรง/กระดาษซับมัน ทริกให้หอมและไม่เหม็นคาว: อย่าเร่งไฟแรงตั้งแต่แรก เพราะจะไหม้ไวแต่ข้างในยังไม่กรอบ และถ้าปลามีกลิ่นแรง เราชอบบีบมะนาวนิด ๆ หรือกินคู่กับหอมแดงซอย พริกป่น ข้าวเหนียว/ข้าวสวยคือเข้ากันมาก อีกแบบที่บ้านเราชอบคือเอาไปย่าง/อบแทนทอด จะได้กลิ่นหอมแบบแห้ง ๆ กินเพลินกว่าและมันน้อยกว่า สรุปถ้าใครกำลังค้นหา “ปลาแปลบ” หรือ “ปลาบักแปบ” แล้วไม่รู้เริ่มยังไง แนะนำลองซื้อแบบตากแห้งก่อน ทำง่าย เก็บง่าย และทำได้ทั้งทอดกรอบกับย่าง กินกับข้าวเหนียวคือที่สุดในหน้าหนาวจริง ๆ
