ปั้นสดเหรา(ปูนไทย) ตอน ๕

หลายคนทักมาถามเรื่อง “การทำโครงปูนปั้น” เพราะพอโครงไม่แน่น งานปั้นปูนสดจะทรุด แตก หรือผิวเป็นรอยง่ายมาก โดยเฉพาะงานลายไทยที่มีสันคม ๆ และงานเหรา/พญานาคขาวที่ต้องการผิวเรียบเนียนเป็นพิเศษ เลยขอแชร์แนวทางที่ฉันใช้จริงเวลาขึ้นงาน (ปรับให้เข้ากับหน้างานได้นะ) 1) วางแผนโครงก่อนปั้น - ดูทิศทางแรง: ส่วนที่ยื่น เช่น ปาก เกล็ด หงอน หรือครีบ ควรมี “โครงรับ” อยู่ด้านใน ไม่งั้นพอปูนเริ่มเซ็ตจะทิ้งตัว - แบ่งเป็นชั้น: โครงหยาบ (รับน้ำหนัก) → ชั้นรอง (ปรับทรง) → ชั้นเก็บลาย (คม/ละเอียด) จะคุมทรงง่ายกว่าปั้นทีเดียวหนา ๆ 2) สูตรคิดง่าย ๆ เรื่องความหนา ถ้าปั้นปูนสดหนาเกินไป มักแตกร้าวจากการหดตัว ฉันจะพยายามทำให้ชั้นเก็บลาย “บางแต่แน่น” และไปเพิ่มความแข็งแรงที่โครงด้านในแทน เช่น ตาข่าย/ลวด/เหล็กเส้นเล็ก (ตามความเหมาะสมของชิ้นงาน) แล้วค่อยทับด้วยปูนเป็นชั้น ๆ 3) ปูนปั้นสำเร็จรูป vs ปั้นปูนสด เลือกยังไงดี - ปูนปั้นสำเร็จรูป: ผสมง่าย เนื้อค่อนข้างสม่ำเสมอ เหมาะกับมือใหม่หรือจุดที่ต้องการความเนียนเร็ว แต่บางยี่ห้อเซ็ตไว ต้องทำงานเป็นจังหวะ และควรทดสอบการยึดเกาะกับพื้นผิวก่อน - ปั้นปูนสด: ยืดหยุ่นเรื่องสัดส่วนและความหนืด คุมเนื้อปูนได้ตามสภาพอากาศ เหมาะกับงานลายไทยที่ต้อง “ปั้น-ตัด-เก็บคม” แต่ต้องชำนาญเรื่องน้ำและเวลาการเซ็ต ไม่งั้นจะยุ่ยหรือแตกลายงา 4) เคล็ดลับทำผิว “พญานาคขาว” ให้เนียน งานสีขาวจะเห็นตำหนิชัด ฉันจะทำแบบนี้: - ชั้นรองให้เรียบก่อน แล้วค่อยเก็บผิวด้วยปูนที่ร่อน/เนื้อละเอียดกว่า - เก็บรอยต่อและรูพรุนให้หมดก่อนแห้งสนิท (ช่วงปูนเริ่มหมาดคือเก็บง่ายสุด) - อย่าขัดแรงตอนยังไม่เซ็ตดี เพราะผิวจะเป็นคลื่น และทำให้ลายไทยไม่คม 5) จุดที่พลาดบ่อย (กันไว้ก่อนดีมาก) - ผสมเหลวเกิน: ปูนไหล ลายยุบ ขอบไม่คม - ปั้นหนาเป็นก้อนเดียว: เสี่ยงแตกร้าวสูง - ไม่พรมน้ำ/ไม่เตรียมผิวเดิม: ยึดเกาะไม่ดี หลุดร่อนภายหลัง ถ้าคุณกำลังทำงานเหรา/ลายไทยตอนนี้ แนะนำให้เริ่มจากทำโครงปูนปั้นให้แน่นก่อน แล้วค่อยขึ้นปูนเป็นชั้น ๆ จะคุมทรงได้มากขึ้น และช่วยให้งานเก็บลายไทยคมสวยแบบมืออาชีพขึ้นทันที