กระทรวงเวทมนตร์
ในอดีตไทยเคยมีกระทรวงเวทมนตร์ ในชื่อ “กระทรวงแพทยาคม” หรือบางบันทึกเรียกว่า “ศาลกระทรวงแพทยา”
ชื่อกระทรวง “แพทยาคม” มาจากคำว่า แพทย + อาคม
คำว่า “แพทย” มีความหมายว่า หมอรักษาโรค
คำว่า “อาคม” มีความหมายว่า เวทมนตร์
รวมกันมีความหมายว่า “หมอรักษาโรคเกี่ยวกับเวทมนตร์”
“กระทรวงแพทยาคม” ไม่ปรากฎแน่ชัดว่าเกิดขึ้นสมัยใด แต่ตามประวัติศาสตร์ถูกกว่ าถึงในหลายรัชสมัย เช่น พระเจ้าอู่ทอง พระเจ้าทรงธรรม แต่ในรัชสมัยพระเจ้าทรงธรรม ได้ปรากฏ “กระทรวงแพทยาคม” เพื่อชำระคดีผู้กระทำผิดเกี่ยวกับคุณไสย เสน่ห์ยาแฝด ฝังรูปด้วยวิทยาคมเอาไว้
เพิ่มเติมคำว่า “วิทยาคม” มาจาก วิทย + อาคม
คำว่า “วิทย” มีความหมายว่า ความรู้
คำว่า “อาคม” มีความหมายว่า เวทมนตร์
รวมกันมีความหมายว่า “ความรู้เกี่ยวกับเวทมนตร์”
(ส่วน “วิทยาคม” ที่เห็นในชื่อโรงเรียนนั้น คำว่า “อาคม” มีอีกความหมาย คือ การมาถึง ดังนั้น วิทยาคม, พิทยาคม ในชื่อโรงเรียน จึงมีความหมายว่า “การมาถึงของความรู้”)
กลับมาต่อดีกว่า “กระทรวงแพทยาคม” หรือ “ศาลกระทรวงแพทยา” จะมีผู้เชี่ยวชาญทางวิทยาคมเป็นตุลากร มีหน้าที่สอบสวนพิจารณาโทษผู้กระทำผิดเกี่ยวกับการกระทำทางไสยศาสตร์ เรื่องคุณไสยโดยเฉพา ะ โดยจะมีอำนาจหน้าที่พิจารณา ความกล่าวหาว่าเป็นกระสือกระหัง ทำเวทมนต์อาคม ใส่ว่านยา ทำเสน่ห์ยาแฝดยาเมา รีดลูก โดยผู้เสียหายไม่ถึงตาย หรือคดีพราหมณ์โยคีเป็นโจทก์จำเลยหาความกัน เป็นต้น ถ้าความเกิดในหัวเมือง “ขุนหมื่นกรมแพทยาหัวเมือง” เป็นผู้พิจารณา
แต่ “กระทรวงแพทยาคม” หรือ “ศาลกระทรวงแพทยา” มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ ตอนต้น จนกระทั้งถูกลดบทบาทและอำนาจจาก “ศาลกระทรวงแพทยา” เป็น “ศาลกรมแพทยา” ในรัชสมัยรัชการที่ ๓ ปี ๒๓๘๐ และในรัชสมัยรัชกาลที่ ๕ เกิดการปฏิรูปหลายอย่างในแผ่นดิน หนึ่งในนั้นคือ “การปฏิรูปศาล” เนื่องจากเกิดวิกฤตทางการศาล และท้ายที่สุด “ศาลกรมแพทยา” ถูกยุบลง เมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม ๒๔๓๔ เพราะถูกมองว่าล้าหลัง ไม่ทันสมัย ประกอบกับเวลานั้น รัชกาลที่ ๕ มีนโยบายพัฒนาประเทศชาติให้เจริญก้าวหน้าทัดเทียมชาติมหาอำนาจ จึงต้องยกเลิกกระทรวงนี้ไปในที่สุด ที่มา หนังสือเรื่อง “ThaiLand Only เรื่องแบบนี้ มีแต่ไทย ๆ” หน้าที่ ๗๙ พิมพ์ครั้งที่ ๑
ในประสบการณ์ส่วนตัวของผม การได้เรียนรู้เกี่ยวกับกระทรวงแพทยาคมทำให้เห็นภาพความเชื่อและระบบการปกครองในอดีตที่ไทยมีความผสมผสานระหว่างความรู้ดั้งเดิมและเวทมนตร์อย่างลึกซึ้ง กระทรวงนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่หน่วยงานที่เกี่ยวกับเวทมนตร์ทั่วไป แต่เป็นศาลที่มีอำนาจสอบสวนคดีเกี่ยวกับไสยศาสตร์ เช่น คุณไสย กระสือกระหัง การทำเสน่ห์ยาแฝด ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการจัดการด้านศีลธรรมและกฎหมายในยุคนั้นที่แทรกซึมกับความเชื่อเรื่องเวทมนตร์ จากภาพบรรยากาศลึกลับที่มีเทียนไข หนังสือเก่าและเอกสารที่มีสัญลักษณ์เวทมนตร์ แสดงให้เห็นว่าผู้เชี่ยวชาญวิทยาคมในสมัยนั้นต้องมีความรู้ลึกซึ้งและมีบทบาทสำคัญในการรักษาความสงบเรียบร้อยในสังคมผ่านการพิพากษาเรื่องไสยศาสตร์ แม้กระทรวงนี้จะถูกยุบในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อรองรับการปฏิรูปและความทันสมัย แต่ประวัติศาสตร์ของกระทรวงแพทยาคมยังคงเป็นส่วนหนึ่งของความรู้และวัฒนธรรมไทยที่น่าสนใจและควรค่าแก่การศึกษาและเล่าเรียนต่อไป
