ก่อนหน้านี้เราเคยได้ยินคำว่า “ขึ้นต้นงิ้ว” บ่อยมาก แต่ยอมรับว่าไม่เคยรู้จริง ๆ ว่า “ต้นงิ้ว” คืออะไร จนมีช่วงหนึ่งไปต่างจังหวัดแล้วเจอต้นไม้ใหญ่ลำต้นมีหนามแหลม ๆ คนท้องถิ่นบอกว่านั่นแหละ “ต้นงิ้ว” เลยกลับมาหาข้อมูลต่อ แล้วก็เข้าใจว่าทำไมคนไทยถึงเอามาเป็นสำนวนและความเชื่อกันเยอะ ต้นงิ้ว (ที่คนไทยเรียกกันทั่วไป) มักหมายถึงไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่มีหนามตามลำต้น พอเห็นของจริงจะรู้เลยว่าปีนยากและเจ็บมาก หนามแข็งและแหลม ทำให้ภาพจำ “ปีนต้นงิ้ว” มันดูทรมานแบบไม่ต้องอธิบายเยอะ ต้นงิ้วพบได้ในบางพื้นที่ตามชนบท ริมทาง หรือแถวพื้นที่ที่ยังมีธรรมชาติค่อนข้างมาก แต่ถ้าอยู่ในเมืองอาจไม่ค่อยเจอของจริง เลยทำให้หลายคนคุ้นคำมากกว่าคุ้นต้นไม้ คำว่า “ขึ้นต้นงิ้ว” ในภาษาไทยมักใช้เป็นสำนวนเชิงเปรียบเทียบว่าใครสักคนกำลังอยู่ในสถานการณ์ลำบาก กลืนไม่เข้าคายไม่ออก หรือทำเรื่องที่ยากและเสี่ยงเจ็บตัว บางบริบทก็ใช้แซวแบบขำ ๆ เวลาเพื่อนดื้อหรือทำอะไรที่เหมือนเลือกทางยากให้ตัวเอง ส่วนด้านความเชื่อ ต้นงิ้วมักถูกโยงกับเรื่องบาปกรรมในวรรณกรรม/คติความเชื่อไทย เช่น การลงโทษในนรกให้ “ปีนต้นงิ้ว” เพราะหนามเยอะ ปีนขึ้นก็เจ็บ ปีนลงก็เจ็บ เลยเป็นภาพจำที่แรงมาก เวลาเราได้ยินผู้ใหญ่เตือนเรื่องการประพฤติผิดศีลธรรม ก็จะยก “ต้นงิ้ว” มาเป็นอุทาหรณ์ได้ทันที ถ้าใครกำลังค้นหา “ต้นงิ้ว” เพราะอยากรู้ความหมายแบบเร็ว ๆ ให้จำ 3 อย่างนี้ไว้ก็พอค่ะ: 1) เป็นไม้ยืนต้นที่มีหนาม 2) เป็นสัญลักษณ์ของความลำบาก/เจ็บตัวในสำนวน “ขึ้นต้นงิ้ว” 3) ถูกใช้ในความเชื่อและเรื่องเล่าเกี่ยวกับผลของการทำผิดศีลธรรม ทริคเล็ก ๆ เวลาอ่านหรือใช้คำนี้: ถ้าใช้ในบทสนทนาทั่วไป “ขึ้นต้นงิ้ว” จะเป็นเชิงเปรียบเทียบมากกว่าไม่ได้หมายถึงปีนจริง ๆ แต่ถ้าพูดในเชิงคติสอนใจหรืออ้างเรื่องเล่า ก็จะสื่อถึงผลกรรมและการเตือนสติค่ะ