Part 2

หลายคนทักมาว่า “บัพ–ปฏิบัพ” กับ “เฟสตรงกัน/เฟสตรงข้าม” ชอบสับสนเวลาเจอโจทย์แทรกสอดและคลื่นนิ่ง เลยขอสรุปแบบที่เราใช้จำก่อนสอบ (ใช้ได้ทั้งในเส้นเชือก/เสียง/คลื่นผิวน้ำ) 1) บัพ (Node) กับ ปฏิบัพ (Antinode) คืออะไร? - บัพ (node) = จุดที่ “นิ่ง” ตลอดเวลา แอมพลิจูดเป็นศูนย์ (A = 0) ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปเท่าไหร่ - ปฏิบัพ (antinode) = จุดที่ “สั่นมากสุด” แอมพลิจูดมากที่สุด (A มากสุด) ทริคจำ: “บัพ = บวกไม่ได้” (แอมพลิจูดไม่ขึ้น) ส่วน “ปฏิบัพ = ปังสุด” (สั่นแรงสุด) 2) เฟสตรงกัน vs เฟสตรงข้าม ดูยังไงให้เร็ว - เฟสตรงกัน = การสั่นไปทางเดียวกันพร้อมกัน เช่น จุด A กำลังขึ้น จุด B ก็ขึ้น (หรือกำลังลงพร้อมกัน) สรุปคือส่วนต่างเฟส Δφ = 0, 2π, 4π… - เฟสตรงข้าม = สั่นสวนกัน เช่น จุด A ขึ้น แต่จุด B ลง สรุปคือ Δφ = π, 3π… 3) เชื่อมกับ “ระยะทาง” ที่เจอบ่อยในคลื่นนิ่ง ในคลื่นนิ่งบนเส้นเชือก (เกิดจากคลื่นเดินทาง 2 ขบวนทิศตรงข้ามมาซ้อนกัน) - ระยะระหว่าง “บัพติดกัน” = λ/2 - ระยะระหว่าง “ปฏิบัพติดกัน” = λ/2 - ระยะระหว่าง “บัพกับปฏิบัพที่อยู่ติดกัน” = λ/4 และเรื่องเฟสในคลื่นนิ่งที่ออกบ่อยมาก: - จุดที่อยู่ “คนละปล้อง (loop) กัน” มักเฟสตรงข้ามกัน (ต่างกัน π) - จุดที่อยู่ “ปล้องเดียวกัน” จะเฟสตรงกัน (ต่างกัน 0) 4) เฟสตรงกัน/ตรงข้ามในโจทย์แทรกสอด (สองแหล่งกำเนิด) ถ้าสองคลื่นซ้อนทับกันที่จุดหนึ่ง - เสริมกัน (ดัง/สั่นมาก) = เฟสตรงกัน → ได้ปฏิบัพ (แนวปฏิบัพ) - หักล้างกัน (เงียบ/นิ่ง) = เฟสตรงข้าม → ได้บัพ (แนวบัพ) มุมจำแบบไม่งง: “เสริม = ปฏิบัพ”, “หักล้าง = บัพ” 5) สูตรลัดที่ควรผูกกับภาพในหัว - ความสัมพันธ์คลื่น: v = fλ (ใช้ได้แทบทุกบท) - คลื่นนิ่งบนเชือกปลายตรึงทั้งสองด้าน (เจอบ่อยสุด): L = n(λ/2) ⇒ λ = 2L/n - ความถี่ฮาร์มอนิก: f_n = nv/(2L) เวลาทำข้อสอบ แนะนำให้เริ่มจากวาดรูปคลื่นนิ่งคร่าวๆ แล้วทำเครื่องหมาย “บัพ/ปฏิบัพ” ก่อน จากนั้นค่อยตอบเรื่องเฟส จะไม่หลงทางง่าย ถ้าอยากให้ช่วยดูข้อไหน ส่งโจทย์มาได้เลย เดี๋ยวช่วยไล่ให้แบบทีละขั้น