ทำไมห้ามผสม Dilantin ใน 5%DW ??
⚗️ เหตุผลที่ ห้ามผสม Dilantin กับ 5% Dextrose in Water (5%DW)
💥 1. เกิดการตกตะกอน (precipitation) ทันที
• Dilantin® เป็น ยาที่มีค่า pH สูงมาก (pH ≈ 12) เพื่อให้ยาอยู่ในรูปเกลือโซเดียม (phenytoin sodium)
• ส่วน 5%DW มีสภาพเป็นกรดอ่อน (pH ≈ 4.5)
➡️ เมื่อทั้งสองสัมผัสกัน → เกิด การเปลี่ยน pH อย่างรวดเร็ว ทำให้ยา ตกผลึก (crystal precipitate) และแยกชั้น
⚠️ ผลเสีย
• ตกตะกอนอุดตันสาย IV
• ยาไม่ออกฤทธิ์เต็มที่
• เสี่ยงอุดตันหลอดเลือดหรือเกิด phlebitis / tissue necrosis หากรั่วซึมออกนอกหลอดเลือด
⸻
💉 2. ต้องผสมกับ NSS เท่านั้น (0.9% Sodium Chloride)
• NSS มี pH ใกล้เคียงกับความเสถียรของ phenytoin
• จึงคงรูปเป็นสารละลายได้ดี ไม่ตกตะกอน
• และต้องให้ ผ่าน IV line เฉพาะทาง (large vein / central line ถ้าได้)
📌 สรุปจำง่าย
❌ Dilantin + 5%DW → ตกตะกอน เพราะ pH ต่างกันมาก
หลายคนค้นคำว่า “dilantin ผสม”, “dilantin เม็ด”, และ “dilantin 100 mg กินยังไง” เลยขอเสริมแบบเล่าจากประสบการณ์อ่านฉลากยา+ทำงานหน้าไลน์ เพื่อให้เอาไปใช้ได้จริงมากขึ้น (แต่ยังไงให้ยึดคำสั่งแพทย์/เภสัชเป็นหลักนะคะ) 1) Dilantin “ผสม” อะไรได้บ้าง (ฉบับยาฉีด) - ถ้าเป็น phenytoin injection (Dilantin®) หลักจำคือ: ใช้ 0.9% Sodium Chloride (NSS) เท่านั้น เพราะช่วยคงสภาพยา ไม่ตกตะกอนง่าย - สิ่งที่ควรเลี่ยงมาก ๆ คือ 5%DW/สารน้ำที่มีความเป็นกรดมากกว่า เพราะ pH ต่างกันเยอะ (ตัว Dilantin มี pH สูงมาก) ทำให้เกิด crystal precipitate ได้ทันที เห็นเป็นขุ่น/เป็นเกล็ดขาว ๆ แล้วตามมาด้วยปัญหาอุดตันสาย IV หรือให้ยาไม่ครบโดส - ก่อนเริ่มให้ยา เราชอบ “เช็กด้วยตา” ทุกครั้ง: ถ้าสี/ความใสผิดปกติ หรือมีตะกอน/เส้นใย อย่าฝืนให้ 2) วิธีให้ Dilantin IV แบบที่มักย้ำกันในวอร์ด - แนะนำให้ใช้เส้นเลือดใหญ่ (large vein) หรือ central line ถ้ามี เพื่อช่วยลดการระคายเคืองหลอดเลือด - ควรใช้สายให้ยาแยก (dedicated line) และ flush ด้วย NSS ก่อน-หลังให้ยา เพื่อลดโอกาสเกิดการตกตะกอนค้างในสาย - ระวัง extravasation เพราะยามีความเป็นด่างสูง ถ้ารั่วออกนอกหลอดเลือดอาจปวด บวม แดง และเสี่ยงเนื้อเยื่อตาย (tissue necrosis) ได้ ถ้าคนไข้บ่นแสบ/ปวด ให้หยุดประเมินตำแหน่งเข็มทันที 3) Dilantin “เม็ด” คืออะไร ต่างจากยาฉีดยังไง - Dilantin เม็ด/แคปซูล คือ phenytoin รับประทาน ใช้ควบคุมอาการชักระยะยาว ส่วนรูปแบบฉีดมักใช้ในสถานการณ์เฉียบพลันหรือเมื่อกินยาไม่ได้ - คนไข้หลายคนสับสนว่า “ผสม” หมายถึงผสมกับน้ำหวาน/นมได้ไหม: สำหรับยากินโดยทั่วไปให้กินตามฉลากและคำแนะนำเภสัช ถ้ากลืนลำบากควรถามก่อน ไม่ควรบด/แกะแคปซูลเองถ้าไม่แน่ใจ 4) Dilantin 100 mg กินยังไง (ภาพรวมที่ควรรู้) - ขนาดยาและความถี่ “ต้องเป็นไปตามแพทย์สั่ง” เพราะ phenytoin มีช่วงความปลอดภัยแคบ ปรับยาเองเสี่ยงทั้งชักกำเริบหรือเกิดพิษจากยา - กินให้ตรงเวลา สม่ำเสมอ และไม่หยุดยาเองทันที - ถ้ามีอาการที่ควรรีบแจ้ง เช่น เวียนหัวมาก เดินเซ พูดไม่ชัด ตาพร่า ง่วงผิดปกติ ผื่น/คัน เหงือกบวม หรือช้ำง่าย ให้ติดต่อรพ. 5) ทริคจำง่ายที่ใช้สอนน้อง ๆ - “Dilantin + D5W = ตกตะกอน” - “Dilantin ผสม/flush = ใช้ NSS” หวังว่าเสริมส่วน “dilantin เม็ด/100 mg กินยังไง” ให้ครบขึ้น และช่วยตอบคำถามเวลาค้นในกูเกิลได้มากขึ้นค่ะ