การแก้ไขภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia) 📚

🧠 ความหมาย

Hyperkalemia = ภาวะที่ระดับโพแทสเซียมในเลือดมากกว่า 5.0 mEq/L

ถือว่าอันตรายเพราะ โพแทสเซียมมีผลโดยตรงต่อการนำกระแสไฟฟ้าของหัวใจ

➡ อาจเกิด ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia) หรือ หัวใจหยุดเต้นได้

⚡ สาเหตุที่พบบ่อย

1. ขับ K⁺ ออกน้อย – ไตวาย, ใช้ยากลุ่ม ACEI/ARB, Spironolactone

2. K⁺ เคลื่อนออกจากเซลล์ – ภาวะกรด (acidosis), การบาดเจ็บ/สลายกล้ามเนื้อ (rhabdomyolysis)

3. ได้รับ K⁺ มากเกิน – จากอาหารหรือสารน้ำที่มี K⁺ สูง, การให้เลือดจำนวนมาก

❤️ ECG ที่พบ

• Tall peaked T wave

• PR interval ยาว

• QRS กว้าง

• อาจกลายเป็น sine-wave pattern → หัวใจหยุดเต้นได้

🚨 หลักการรักษา Hyperkalemia

การรักษาแบ่งเป็น 4 ขั้นตอนหลัก ตามเป้าหมาย “ป้องกันหัวใจ – ย้ายโพแทสเซียม – ขับโพแทสเซียมออก – แก้สาเหตุ”

⸻

🩺 1. ป้องกันหัวใจหยุดเต้น

ลดผลของ K⁺ ต่อกล้ามเนื้อหัวใจ แต่ไม่ลดระดับ K⁺ จริง

→ Calcium Gluconate 10% (10 mL IV ใน 2–5 นาที)

• ออกฤทธิ์ภายใน 1–3 นาที อยู่ได้นาน ~30–60 นาที

• ใช้เมื่อมี ECG ผิดปกติ หรือ K⁺ ≥ 6.5 mEq/L

• ห้ามฉีดเข้ากล้ามเนื้อ / ห้ามให้พร้อมกับ NaHCO₃ ทางเดียวกัน

💡 ถ้าไม่มี ECG change → ยังไม่จำเป็นต้องให้

⸻

🧬 2. ย้ายโพแทสเซียมเข้าสู่เซลล์ (Shift K⁺ into cells)

เพื่อลดระดับในเลือดชั่วคราว

- Insulin + Dextrose

Regular insulin 10 units IV + 50% Dextrose 50 mL

Insulin ช่วยให้ K⁺ เข้าเซลล์

- β₂-agonist (Salbutamol neb.)

10–20 mg nebulizer

กระตุ้น Na⁺/K⁺ pump

- NaHCO₃ (ใน metabolic acidosis)

50 mEq IV slow

เพิ่ม pH → K⁺ เข้าเซลล์

💧 3. ขับโพแทสเซียมออกจากร่างกาย (Remove K⁺ from body)

ลดระดับ K⁺ จริง

- Loop diuretic (Furosemide) เพิ่มการขับ K⁺ ทางปัสสาวะ

ต้องดูว่าผู้ป่วยขับปัสสาวะได้

- Sodium polystyrene sulfonate (Kayexalate) จับ K⁺ ในลำไส้ ขับออกทางอุจจาระ ออกฤทธิ์ช้า (2–6 ชม.)

- Hemodialysis วิธีที่เร็วและแน่นอนที่สุด ใช้ในกรณีไตวายหรือดื้อการรักษา

🧩 4. แก้ไขสาเหตุที่ทำให้ K⁺ สูง

• หยุดยาที่เพิ่ม K⁺ (ACEI, ARB, Spironolactone, KCl supplement ฯลฯ)

• รักษาภาวะไตวาย / ภาวะกรด

• ปรับอาหารลดโพแทสเซียม

⸻

📋 สรุปจำง่าย “ลำดับขั้นตอนการรักษา Hyperkalemia”

1️⃣ Protect heart → Calcium gluconate

2️⃣ Shift K⁺ into cells → Insulin+Dextrose / Salbutamol / NaHCO₃

3️⃣ Remove K⁺ from body → Furosemide / Kayexalate / Dialysis

4️⃣ Find and fix cause

#พยาบาลวิชาชีพ #พยาบาลรีวิว #ความรู้พยาบาล