ก่อนเกิด รูปอยู่ที่ไหน
ในอภิธรรม “รูป” ไม่ได้มีอยู่ก่อนแล้วค่อยมา แต่เกิดขึ้นเมื่อเหตุและปัจจัยพร้อม ก่อนเกิดจึงไม่ใช่การอยู่ที่ไหน แต่คือ “ยังไม่ปรากฏ” นี่นำไปสู่ความเข้าใจเรื่องความว่าง และการไม่มีตัวตนถาวร
ในประสบการณ์ของผมเรื่องการทำความเข้าใจอภิธรรมเกี่ยวกับรูปหรือสภาพรูปธรรมก่อนเกิดให้เห็นภาพชัดขึ้น คือการมองว่ารูปไม่ได้มีตัวตนถาวรหรืออยู่ในที่ใดที่หนึ่งก่อนเกิด แต่มันเหมือนกับระดับของคลื่นในมหาสมุทรที่เกิดขึ้นเมื่อมีแรงลมพัดผ่าน รูปจึงเกิดจากเหตุและปัจจัยเท่านั้น ไม่มีรูปที่คงอยู่ก่อนเกิดหรือหลังดับ ผมเคยศึกษาคำว่า “ความว่าง” หรือ Sunyata ที่ไม่ได้หมายถึงความไม่มีอะไรเลย แต่หมายถึงการไม่มีตัวตนถาวรหรือความเป็นตัวตนที่นิ่งตายตัวของสิ่งต่างๆ นี่ช่วยให้มอง “รูป” ในชีวิตประจำวัน หรือแม้แต่ตัวเองในแง่มุมที่เปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ไม่ใช่สิ่งที่มีตัวตนอันเดียวแน่นอน ในสัทธรรมปุณทริกสูตรและบทสวด Nam myoho renge kyo ที่ถูกนำมาใช้ในบทความนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยขยายความเข้าใจเรื่องจักรวาลและความสัมพันธ์กันระหว่างสิ่งที่เกิดขึ้นและเกิดจากปัจจัยต่างๆ เมื่อเรานำแนวคิดนี้มาปรับใช้ในชีวิต จะเห็นว่าทุกขณะจิตมีการเปลี่ยนแปลงและไม่มีอะไรที่เป็นตัวตนถาวรจริงๆ การทำความเข้าใจเรื่องนี้ทำให้ผมรู้สึกสงบขึ้นกับความไม่แน่นอนของชีวิต และไม่ยึดติดกับตัวตนที่คิดว่าเป็น “ฉัน” เสมอไป ช่วยให้ดำเนินชีวิตอย่างมีสติ และพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ซึ่งสอดคล้องกับหลักธรรมะเข้าใจง่ายที่ทำให้ธรรมะไม่ใช่เรื่องยากเกินเอื้อมสำหรับทุกคน
