เรื่องเล่าผีกระหัง
ผีกระหัง เป็นผีพื้นบ้านไทยที่มีชื่อเสียงมากในภาคกลาง โดยลักษณะตามความเชื่อดั้งเดิมคือ
• เป็น ผีผู้ชาย ที่มีวิชาอาคมหรือเล่นของผิดทาง จนวิชากลับเข้าตัว
• เวลากลายร่าง จะมีลำตัวเป็นคน แต่หัวและไหล่จะมีปีกใบพายหรือกาบกล้วย และจะมีหม้อดินหรือภาชนะผูกอยู่ที่เอวหรือคอ ใช้บินไปตามหมู่บ้าน
• ผีกระหังมักออกหากินในเวลากลางคืน โดยเฉพาะไปขโมยของสด เนื้อสัตว์ หรือของคา วในครัวเรือน
• เชื่อว่าบินได้เพราะใช้เวทมนตร์ และชอบกินของสกปรก หรือเศษอาหารเน่า
• เวลากลับร่างคน มักจะมีอาการซูบผอม อ่อนแรง ตาโหล
ตำนานเล่าว่า ถ้าถอดเครื่องประกอบ (เช่น ปีกกาบกล้วย หรือหม้อ) แล้วเอาไปซ่อน ผีกระหังจะไม่สามารถกลับร่างเดิมได้ และจะตายในที่สุด
เรื่องเล่าผีกระหัง – “หม้อดินกลางทุ่ง”
เมื่อราว 60 ปีก่อน หมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่งในจังหวัดสุพรรณบุรี มีชายชื่อ ลุงเพียร ขึ้นชื่อว่าเป็นคนมีวิชา แต่ชอบใช้วิชาในทางผิด วันหนึ่งเขาไปแอบเรียนมนตร์เรียกผีกระหังจากตำราต้องห้ามของหมอผีเฒ่าในหมู่บ้าน ข้อแม้คือ ห้ามใช้กินของสกปรกและของที่ขโมยมา แต่ลุงเพียรกลับละเมิด
คืนนั้น ชาวบ้านเริ่มได้ยินเสียง “ฟึ่บ…ฟึ่บ…” เหมือนปีกใหญ่ตบอากาศ และมีเงาดำบินผ่านหล ังคา ทุกบ้านที่แขวนหมูตากแห้งหรือไก่ย่างไว้ กลับหายเกลี้ยง เหลือเพียงคราบมันเปื้อนดิน
หลายคืนต่อมา เด็กชายคนหนึ่งที่เฝ้าคอกควายกลางทุ่ง เห็นเงาดำร่างคนแต่มีปีกกาบกล้วย ผูกหม้อดินไว้ที่คอ บินวนรอบคอกควาย ก่อนจะก้มหน้าลงดูดเลือดจากซากไก่ที่ตายอยู่ข้างรั้ว เด็กคนนั้นวิ่งกลับบ้านไปบอกผู้ใหญ่
ชาวบ้านจึงวางแผนดักจับ คืนถัดมา พวกเขาซุ่มอยู่ใกล้ยุ้งข้าว พอเสียงปีกดังขึ้น ก็กรูกันออกมา พร้อมเอาเชือกดึงหม้อดินออกจากคอร่างนั้นได้ทันที ร่างผีกระหังตกลงกระแทกพื้น ดิ้นทุรนทุราย ก่อนจะกลับร่างเป็นลุงเพียรนอนหอบ แววตาเต็มไปด้วยความหวาดกลัว
รุ่งเช้า ลุงเพียรเสียชีวิตโดยไม่มีใครแตะต้อง ศพมีรอยปีกกาบกล้วยติดอยู่บนไหล่ทั้งสองข้างเหมือนเนื้อเน่า ชาวบ้านฝังเขาไว้ท้ายหมู่บ ้าน… และตั้งแต่นั้นมา ยามค่ำที่ลมพัดแรง ก็ยังมีคนได้ยินเสียงปีกแหวกอากาศอยู่แว่ว ๆ กลางทุ่ง
ถ้าใครเคยได้ยินคำว่า “ผีกระหัง” แล้วนึกภาพไม่ออก เราลองสรุปภาพจำแบบเข้าใจง่ายจากเรื่องเล่าพื้นบ้านที่ได้ฟังต่อ ๆ กันมา (และจากภาพวาดที่มักเห็นในเน็ต) เผื่อไว้ใช้เป็นแนวทางเวลาจะหาดู “รูปผีกระหัง” หรืออยากวาดเป็น “ผีกระหัง การ์ตูน” ให้ตรงคาแรกเตอร์ 1) จุดสังเกตของผีกระหังในรูป/ภาพวาด - หุ่นจะผอมโซ ซูบ ๆ เหมือนคนอดนอน หน้าดุ ตาโหล คล้ายคนอ่อนแรง - มี “ปีก” เป็นใบพายหรือกาบกล้วยติดบริเวณไหล่/หลัง เวลาวาดให้ดูน่ากลัวมักทำปีกใหญ่กว่าตัว - มี “หม้อดิน” หรือภาชนะผูกติดเอวหรือคอ อันนี้เป็นซิกเนเจอร์มาก เห็นปุ๊บเดาได้ว่าเป็นผีกระหัง - ฉากยอดฮิตคือบินใต้ “แสงจันทร์เต็มดวง” เพราะตำนานมักออกหากินกลางคืน 2) ทำไมตำนานถึงผูกกับของคาว/ของสด ในหลายหมู่บ้านจะเล่าว่าผีกระหังชอบขโมยของคาว เนื้อสัตว์ ของสดในครัวเรือน หรือกินเศษของเน่า ๆ เลยทำให้เรื่องเล่ามักเกิดแถวครัว ยุ้งข้าว เล้าไก่ คอกควาย ใครอยากเล่าให้เห็นภาพ แนะนำใส่รายละเอียดกลิ่นคาว คราบมัน หรือเสียงปีก “ฟึ่บ…ฟึ่บ…” จะช่วยเพิ่มบรรยากาศมาก 3) ไอเดียวาด “ผีกระหังการ์ตูน” ให้คนจำได้ทันที - ทำทรงปีกกาบกล้วยให้โค้งเหมือนใบตอง/กาบกล้วย และวาดเส้นใบให้ชัด จะดูเป็นไทยขึ้น - ใส่หม้อดินให้เด่นกว่าปกติ (ใหญ่ขึ้นนิด) แล้วผูกด้วยเชือกให้เห็นปมชัด ๆ - ถ้าอยากเป็นสายขำ ๆ ทำสีหน้าตกใจตอนโดนแย่งหม้อดิน หรือบินหลบใต้หลังคา แต่ยังคงอุปกรณ์ครบ จะยังเป็นผีกระหังอยู่ 4) ทริคสำหรับคนที่กำลังหา “รูปผีกระหัง” ไปประกอบเรื่องเล่า ลองเลือกภาพที่มี 3 อย่างครบ: ปีกกาบกล้วย + หม้อดิน + ฉากกลางคืน (มีพระจันทร์/ทุ่งนา) เพราะมันตรงกับภาพจำจากตำนานมากที่สุด และช่วยให้คนอ่านไม่สับสนกับผีชนิดอื่น 5) มุมเล่าเสริมให้เรื่องดูสมจริงแบบชาวบ้าน เวลาเล่าเรื่องผีกระหัง ให้แทรกดีเทลเล็ก ๆ เช่น ลมแรงผิดปกติ เสียงใบไม้สะบัด กลิ่นเหม็นคาว หรือคราบดินเปื้อนใต้ชายคา เพราะองค์ประกอบพวกนี้ทำให้คนอ่าน “อิน” เหมือนกำลังยืนอยู่กลางทุ่งจริง ๆ ถ้าใครอยากให้เราช่วยคิดคอนเซ็ปต์รูป/การ์ตูนผีกระหังเพิ่ม (สายหลอน vs สายตลก) บอกโทนที่ชอบได้ เดี๋ยวจัดพร็อมต์/ไอเดียฉากให้เป็นชุด ๆ เลย
