•รอยสักวิปลาสกับไม้กวาดของแทคำ_อัครเรศ จันทรสันติ
__
เรื่องราวของเด็กหนุ่มแทคำกับชะตาชีวิตพลิกคว่ำพลิกหาย ร้ายแล้วร้ายอีกร้ายต่อไปไม่จบสิ้น ซวยแล้วซวยอีกซวยต่อไป เพราะความเยาว์วัยไม่รู้ตื้นลึกหนาบางของจิตใจมนุษย์ ไม่รู้ถึงความซับซ้อนในวังวนของอำนาจ ความขึ้นและลงของยศฐา ความเคียดแค้นชิงชังความมักใหญ่ใฝ่สูงประดามีของมนุษย์ว่าฝังแน่นหรือ ต้องแลกมาด้วยสิ่งใดบ้าง
คนเราแม้หลีกไปแล้ว กระนั้นกรรมเก่ายังเฝ้าเว้าวอนฉุดกระชากลากกลับให้ไปเกี่ยวเนื่องอีกจนได้ไม่วันใดวันหนึ่งเช่นตาของแทคำผู้แหลกสลายกับความอำมหิตของมนุษย์ และตนเป็นผู้มีส่วนร่วมให้เกิด เด็กหนุ่มรู้แต่เพียงว่าตาของตนนั้นปลีกวิเวกหลีกผู้คนใช้ชีวิตเงียบๆ เป็นผู้มีฝีมือเป็นเอกในการทำไม้กวาดจากดอกแขม การดัดด้ามไม้กวาดที่เป็นเอกลักษณ์ ไม้กวาดที่อายุการใช้งานยืนยาวกว่าของผู้อื่น
ตาผู้มักคายเอาคำคมประหลาดๆ ออกมาให้เขาได้ยินสม่ำเสมอ ไม่รู้ว่าเพื่อย้ำเตือนกับตัวเองหรือเพื่อสั่งสอนโดยอ้อมแก่แทคำกันแน่ กระนั้นกว่าเด็กหนุ่มจะเรียนรู้ถึงถ้อยคำของตา ราคาของบทเรียนชีวิตก็ฝากริ้วรอยและบาดแผลฉกรรจ์แด่ความปลิ้นปล้อนของมนุษย์
เรื่องเล่าในยุคสมัยของกบฏผีบุญ (อันนี้เราเพิ่งมาเอ๊ะเอาตอนใกล้จะจบนั่นแหละ แบบเอ๋…ฉันเคยเห็นหนังสือชื่อเรื่องนี้นี่นามันต้องใช่แน่ๆ ก่อนอ่านจบเลยแว๊บไปส่องกบฏผีบุญมานิดหน่อย พร้อมทั้งเป็นหมุดหมายในใจว่าจะหาอ่านในวันข้างหน้า) เรื่องของคนจากฝั่งซ้ายและฝั่งขวาของแม่น้ำโขง เรื่องของไทย-ลาว-ล้านช้าง เรื่องของอาณาจักรในอดีตกับการยืดครองถือครอง การผลัดเปลี่ยนเจ้าผู้ครอง ใครแต่งตั้งใครเพื่อดูแลต้องส่งส่วยเครื่องบรรณาแก่ใคร
แทคำตกไปอยู่ในเรื่องราวเหล่านั้น จากเรื่องความแค้นส่วนตัวนำไปสู่การตามหาจวบจนกระทั่งการได้ช่วยและถูกช่วย การตัดสินใจกระทำหรือไม่กระทำบางอย่างด้วยตัวเอง การถูกช่วยพาไปสู่การกระทำแผนสมคบคิดกระบวนการเพื่อบางอย่าง ใช้ความเชื่อผนวกกับปลุกระดมตามบริบทสังคมขณะนั้นและในขณะนี้ก็เฉกเช่น ด้วยคำลำ ซ้ำแล้วซ้ำเล่าหยดรินสู่ใจผู้คน การถูกทรยศหักหลัง ตระหนักรู้ว่าเป็นแค่เบี้ยตัวหนึ่งเท่านั้นเอง
เรื่องนี้อ่านติดอ่านไหลดี อาจจะมีความกลมไม่กลึงนิดหน่อยแต่เพียงน้อย เป็นเรื่องเล่าย้อนยุคตามวิถีฟากฝั่ง มีคำเฉพาะถิ่นที่เราแสนปลื้มปริ่มว่าการเฝ้าดูยูทูปถึงวิถีชีวิตลาว-อีสาน ภูมิประเทศการใช้ชีวิตใดๆ ไม่ได้ดูเพียงเพราะความรื่นรมณ์เพียงอย่างเดียว ดิฉันได้คำศัพท์ท้องถิ่นมาด้วยค่ะ/ยืดอกเชิดหน้า ถึงขนาดมโนเอาเองว่าฟังภาษาถิ่นอีสานเข้าใจ ซึ่งอันนี้เป็นความเพ้อเจ้อค่ะ รู้เพียงหนึ่งเข้าใจว่ารู้ถึงร้อย
นอกจากความย้อนยุคแอนทีคของสังคมแล้ว ย้อนยุคกระทั่งพร๊อตค่ะ ความโบ๊ะบ๊ะของการเจอโดยบังเอิญเสียเหลือเกิน เหมือนละครย้อนยุคพวกมีปานแดงปานดำที่ก้นไม่มีผิด หากแต่มันเข้ากับบ ริบทของเรื่องนั้นแหละ
อีกอย่างคือชอบชื่อเรื่องกับสัญลักษณ์ความหมายที่ผู้เขียนต้องการสื่อในเรื่องไม้กวาดที่โดยปกติทั่วไปใช้สำหรับปัดกวาดสิ่งสกปรกออกจากเรือนชาน แต่ถ้าหากว่าไม้กวาดด้ามนั้นสกปรกเสียเองเล่า มันจะยังปัดกวาดสิ่งสกปรกได้อยู่หรือ
“ไม้กวาดที่สกปรกแล้ว กวาดสิ่งสกปรกได้ไหม”?
*วันที่8 ก.พ. อย่าไปเลือกไม้กวาดกันนะ ถามตัวเองแบบประโยคด้านบนนั่นแหละ เพราะไม้กวาดสะอาดคงหามิได้😝
นอกจากการเล่าถึงชีวิตและเรื่องราวของแทคำในบริบทของประวัติศาสตร์และสังคมเก่าแก่แล้ว เรื่องนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของสัญลักษณ์รอบตัวเราที่อาจถูกมองข้าม เช่น ไม้กวาดที่ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือปัดกวาด แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ ความตั้งใจและแรงงานที่ต้องอาศัยความชำนาญพิเศษ ไม้กวาดของแทคำที่มีความแข็งแรงและอายุการใช้งานยาวนาน จึงเปรียบเสมือนการนำเสนอคุณค่าที่ซ่อนอยู่ในสิ่งที่ดูธรรมดา ในมุมมองส่วนตัว การติดตามเรื่องนี้เหมือนกับการเดินทางย้อนเวลาและร่วมตระหนักถึงความเปราะบางของมนุษย์ในวังวนของอำนาจ ความซับซ้อนของจิตใจคน และการต่อสู้ดิ้นรนเพื่อความอยู่รอดในสังคมที่เต็มไปด้วยการทรยศและความไม่แน่นอน การใช้ภาษาถิ่นและคำศัพท์พื้นบ้านยังช่วยเพิ่มความรู้สึกสมจริงและความลึกของเรื่องราว สำหรับผู้ที่สนใจในรอยสักลายต่างๆ และสัญลักษณ์ไม้กางเขน เรื่องนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการเข้าใจว่าศิลปะรอยสักมักสะท้อนเรื่องราว ความเชื่อ หรือค่านิยมของบุคคลและสังคมนั้นๆ นอกจากนี้ยังชวนให้ตั้งคำถามว่าเมื่อสิ่งที่ควรจะบริสุทธิ์กลับมีความสกปรกอยู่ภายใน เราจะยังเลือกยึดถือสิ่งนั้นหรือไม่ ซึ่งเป็นประเด็นที่ลึกซึ้งและท้าทายความคิดอย่างยิ่ง
