๗.
•เยาว์วายชนม์_Jeffrey Eudenides
•ซูลิโกะ แปล
__
เรามักได้ยินประโยคที่ว่า ไม่มีใครสนใจเราขนาดนั้นหรอก ซึ่งในความเป็นจริงต้องบอกว่า คนอื่นสนใจคุณมากกว่าคุณจะรู้เสียอีก เฉพาะในเขตชุมชนละแวกบ้านย่านเดียวกัน เรื่องเพียงหนึ่งที่เกิดขึ้นจะแตกแขนงอกไปหลากหลายจนแม้กระทั่งผู้ใกล้ชิดกับเหตุการณ์ยังเกินความคาดฝัน จนกว่าคุณจะได้ยินคำว่า “หยุดเสือกเรื่องของเรา ได้แล้ว!!!” นั่นละ
การทำอัตวินิบาตกรรม ของเด็กสาวอายุน้อยได้แต่สร้างความสงสัยว่าเกิดอะไรขึ้นในบ้านหลังนั้นกับเด็กสาวบ้านลิสบอนทั้งห้า อะไรผลักพวกเด็กไปสู่จุดจบนั้น ซึ่งแม้อ่านจบไปแล้วเรายังคงตั้งคำถามว่า เกิดอะไรขึ้นกับเด็กพวกนั้นเช่นเดิม ผู้คนละแวกบ้าน ใครสักคนผู้มีโอกาสได้พูดคุยได้รู้ได้เห็นพฤติกรรมเศษเสี้ยวหนึ่ง เพื่อน ครู บาทหลวง คุณหมอ นักจิตวิเคราะห์ นักข่าว ที่สวมเอาวิญญาณผู้รู้มาวิเคราะห์จากประสบการณ์สายอาชีพของตนเอง
เรารับรู้เรื่องราวของเด็กสาวบ้านลิสบอนเพียงจากปากคำบอกเล่าของเด็กหนุ่มกลุ่มหนึ่งในช่วงวัยเดียวกัน ผู้กระหายใคร่รู้ในเพศตรงข้าม ที่มุ่งมั่นหมกมุ่นจับจ้องลอดมองสอดส่องเพียรตั้งคำถาม จดจ้อง สอดรู้สอดเห็นจากฐานที่มั่นฝั่งตรงข้ามจนเรียกว่าเป็นสต๊อ กเกอร์คงไม่ผิดไปนัก
เรื่องราวจึงปะติดปะต่อจากสิ่งที่เด็กหนุ่มกลุ่มนั้นรู้เห็นประมวลผลความน่าจะเป็นความเป็นไปได้ จากการได้เข้าไปในบ้านลิสบอนครั้งสองครั้ง ตั้งสมมติฐาน แต่จนแล้วจนรอดก็ยังไม่มีใครล่วงรู้แจ่มชัดว่าเด็กสาวพวกนั้นคิดอะไรอยู่ ความกดดันทางสังคมสิ่งแวดล้อมที่เกิดแก่จิตวิญญาณเยาว์วัยอย่างนั้นหรือ
ช่องว่างระหว่างการเติบโตที่ขาข้างหนึ่งยังตรึงแน่นกับความเยาว์วัย ส่วนอีกข้างหนึ่งกำลังก้าวไปสู่ความเจริญเติบโตที่พวกเธอขลาดกลัวกระนั้นหรือ พวกเธอสิ้นยินดีกับการมีชีวิตเพราะอะไร ครอบครัวปลูกฝังสิ่งใดลงไปในใจเธอ อะไรครอบพวกเธอไว้ ความศรัทธาอย่างเหลือร้ายของผู้เป็นแม่ กฎระเบียบการใช้ชีวิตอิสระของช่วงวัยที่ถูกกักขัง
เรื่องจะเล่าขนานไปกับการเปลี่ยนผ ่านของสังคมยุคสมัย การเลือนหายของบางอย่างสู่การเริ่มต้นของอีกสิ่งไปตามวิถีการเปลี่ยน ทั้งเรื่องเศรษฐกิจ การประท้วง วิกฤตสิ่งแวดล้อม ในบางขณะอ่านเราหวนกลับไปนึกถึงพิพิธภัณฑ์แห่งความไร้เดียงสา อารมณ์บางอย่างมันทำให้นึกถึงหรือเพราะการเล่าเรื่ิงมันไปในแนวเดียวกันก็ไม่รู้ การอ่อท้นของความลุ่มหลงที่ตัวละครแสดงออก
เศษเสี้ยวความทรงจำของที่ระลึกที่เด็กหนุ่มพวกนั้นเคยเก็บไว้เป็นของส่วนตัวที่ยังคงอยู่บนบ้านต้นไม้ฝั่งตรงข้าม การหวนกลับมาอีกครั้งเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้วหลังจากแยกย้ายกันไปของพวกเขาที่ความสงสัยยังคงทิ้งค้างอยู่อย่างนั้น
ความตายของเยาว์วัย
“พวกเธอกลายเป็นผู้ทรงฤทธาเกินกว่าจะใช้ชีวิตร่วมกับเรา กังวลใจกับความปรารถนาของตัวเองเกินไป ตาสว่างเพ้อ ฝันเกินควร มืดบอดเกินบอดจนดับสนิท”_น.301
หลายคนเสิร์ชคำว่า “virgin แปล” เพราะเจอบ่อยมากทั้งในหนัง เพลง หรือชื่อหนังสืออย่าง The Virgin Suicides (ฉบับแปลไทย “เยาว์วายชนม์” ของ Jeffrey Eugenides แปลโดยซูลิโกะ) ซึ่งพอแปลตรงตัวแล้ว บางทีก็ยังไม่เข้าใจนัยในเรื่อง เลยขอสรุปแบบใช้งานได้จริงจากที่เคยจดไว้ตอนอ่านค่ะ 1) virgin แปลว่าอะไร (ความหมายหลัก) - virgin (n.) = “พรหมจารี/คนที่ยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์” (มักใช้กับผู้หญิง แต่ใช้กับผู้ชายก็ได้) - virgin (adj.) = “ที่ยังบริสุทธิ์/ยังไม่ถูกแตะต้อง/ยังไม่เคยใช้” เช่น virgin land (ดินแดนที่ยังไม่ถูกรบกวน), virgin forest (ป่าดั้งเดิม) 2) virgin ในบริบททั่วไปที่เจอบ่อย - ใช้พูดถึง “ความบริสุทธิ์/ความไร้เดียงสา” มากกว่าความหมายเชิงกายภาพอย่างเดียว เช่น ในงานเขียนหรือบทวิจารณ์จะใช้สื่อถึงวัยเยาว์ ความใสซื่อ หรือความไม่เคยผ่านประสบการณ์บางอย่าง - ในชื่อเรื่อง The Virgin Suicides คำว่า virgin จึงพาเราไปไกลกว่า “ซิง” แต่โยงกับภาพของ “เด็กสาว” “ความเยาว์วัย” และ “ความลึกลับที่คนอื่นมองเข้าไปไม่ถึง” ซึ่งสอดคล้องกับอารมณ์ทั้งเรื่องที่เล่าผ่านสายตาคนภายนอก 3) ตัวอย่างประโยคภาษาอังกฤษ + คำแปล - She is a virgin. = เธอยังเป็นพรหมจารี - He stayed a virgin until his twenties. = เขายังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์จนถึงวัยยี่สิบกว่า - This is my first time skiing—I’m a complete virgin. = นี่เป็นครั้งแรกที่ฉันเล่นสกี ฉันยังใหม่มาก/ไม่เคยเลย (ใช้เชิงเปรียบเทียบ) - They explored virgin territory. = พวกเขาสำรวจพื้นที่ที่ยังไม่เคยมีใครไป/ยังไม่ถูกรบกวน 4) คำที่เกี่ยวข้อง/ใกล้เคียง (เผื่ออยากเลือกใช้ให้เหมาะ) - chaste = เคร่งครัดเรื่องพรหมจรรย์/สำรวมทางเพศ (โทนค่อนข้างเป็นทางการ) - innocent = ไร้เดียงสา/บริสุทธิ์ใจ (กว้างกว่า ไม่จำเป็นต้องเกี่ยวกับเรื่องเพศ) - pure = บริสุทธิ์/ผุดผ่อง (ใช้ได้หลายบริบท) 5) ข้อควรระวังเวลาแปลเป็นไทย - ถ้าแปลว่า “ซิง” จะเป็นภาษาพูดและโทนแรง/ตรงกว่า “พรหมจารี” - ถ้าอยู่ในงานวรรณกรรม/รีวิวหนังสือ บางทีแปลเป็น “ไร้เดียงสา/บริสุทธิ์” จะรักษานัยของเรื่องได้ดีขึ้น โดยเฉพาะเมื่อผู้เขียนตั้งใจพูดถึงช่วงวัยและสายตาสังคม สำหรับฉัน คำว่า virgin ใน The Virgin Suicides ทำหน้าที่เหมือน “ป้าย” ที่สังคมแปะให้เด็กผู้หญิง—ทั้งความคาดหวัง ความอยากรู้อยากเห็น และการสอดส่องของคนรอบข้าง—พออ่านจบเลยเข้าใจว่าทำไมชื่อไทยถึงเลือกคำที่ไปทาง “เยาว์วัย” และ “ความตายของวัยเยาว์” มากกว่าการแปลคำต่อคำค่ะ