🐲🟣 ขันธ์ 5 , การไม่ยึดติดกับอัตตาตัวตน 🟡🐉
◇ จิต เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ คือ ขันธ์ 5 ที่ประกอบกันเป็นตัวเราค่ะ ส่วน นาม รูป อัตตา คือกรอบใหญ่ที่ใช้อธิบายทั้งหมดนี้ :
🟣 1. จิต
ธาตุรู้ที่เป็นประธาน เป็นผู้รู้อารมณ์ทั้งหมด เปรียบเหมือนแสงไฟที่ส่องให้เห็นสิ่งต่างๆ
จิตเกิด-ดับเร็วมาก ดวงหนึ่งดับ ดวงหนึ่งเกิดต่อทันที จิตจึงไม่ใช่ดวงเดิมที่เที่ยงแท้
🟣 2. เวทนา - ความรู้สึก
ความรู้สึกที่เ กิดขึ้นเมื่อจิตไปกระทบอารมณ์ มี 3 อย่าง
• สุขเวทนา สบายกาย สบายใจ
• ทุกขเวทนา ไม่สบายกาย ไม่สบายใจ
• อทุกขมสุขเวทนา เฉยๆ ไม่สุขไม่ทุกข์
เวทนาเป็นกับดักใหญ่ที่สุด เพราะเราชอบวิ่งหาสุข หนีทุกข์
🟣 3. สัญญา - ความจำได้หมายรู้
เครื่องจำ เครื่องตีตราว่า นี่คืออะไร สีอะไร ชื่ออะไร คนนี้คือใคร
เช่น เห็นสีส้ม-ทอง ก็จำได้ว่า "นี่คือพระพุทธรูป" เห็นเศียรพญานาคก็จำได้ว่า "นี่คือพญานาค"
🟣 4. สังขาร - ความคิดปรุงแต่ง
เจตนา ความจงใจปรุงแต่งให้คิดดี คิดชั่ว คิดฟุ้งซ่าน โลภ โกรธ หลง เมตตา กรุณา ทั้งหมดอยู่ในสังขาร
เป็นขันธ์ที่ทำงานหนักที่สุด มีถึง 50 ดวง
🟣 5. วิญญาณ - การรับรู้ทางประตูทั้ง 6
ความรู้ที่เกิดเมื่ออวัยวะรับสัมผัส + อารมณ์ + จิต มาเจอกัน
• จักขุวิญญาณ รู้ทางตา
• โสตวิญญาณ รู้ทางห ู
• ฆานวิญญาณ รู้ทางจมูก
• ชิวหาวิญญาณ รู้ทางลิ้น
• กายวิญญาณ รู้ทางกาย
• มโนวิญญาณ รู้ทางใจ
จิต กับ วิญญาณ ต่างกันอย่างไร? ในอภิธรรมถือว่าเป็นสิ่งเดียวกัน คือ วิญญาณขันธ์ แต่เรียกคนละมุม
• เรียกว่า จิต เมื่อเน้นว่าเป็นประธานในการรู้
• เรียกว่า วิญญาณ เมื่อเน้นว่าเป็นการรู้ผ่านประตูทั้ง 6
🟣 6. นาม
ส่วนที่เป็นนามธรรม จับต้องไม่ได้ ได้แก่ จิต + เวทนา + สัญญา + สังขาร + วิญญาณ รวม 4 ขันธ์หลัง (เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) บางตำราเรียก จิต ว่า วิญญาณ ก็คือนามทั้งหมด 4 ขันธ์
🟣 7. รูป
ส่วนที่เป็นรูปธรรม จับต้องได้ มีการเสื่อมสลาย ได้แก่ ร่างกาย ดิน น้ำ ไฟ ลม ทั้งหมดในตัวเราและนอกตัว
รูป 1 ขันธ์ + นาม 4 ขันธ์ = ขันธ์ 5 = ตัวเราทั้งหมด
🟣 8. อัตตา
ความยึดมั่นว่า "นี่คือตัวเรา นี่ของเรา" เป็นความเข้าใจผิดท ี่เกิดจากขันธ์ 5 ทำงานร่วมกันจนเนียน จนเราเผลอไปยึดว่า
จิตของเรา / ความรู้สึกของเรา / ความจำของเรา / ความคิดของเรา / ร่างกายของเรา
◇ พระพุทธเจ้าสอนว่า แท้จริงแล้วไม่มี อัตตา ที่เที่ยงแท้ถาวร มีแต่ อนัตตา คือทุกอย่างเป็นเพียงกระแสของเหตุปัจจัยที่เกิด-ดับ ไม่ใช่ตัวตนให้ยึดถือได้
ข้อมูล/ภาพ : Meta Ai
กราบสาธุค่ะ