คำมั่นจะให้เช่าเกิน 30 ปี

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4655/2566

การที่โจทก์จำเลยทำสัญญาลักษณะที่รวมการเช่าระยะแรก 30 ปี แต่กำหนดมีคำมั่นที่โจทก์จะให้เช่าอีกสองคราว คราวละ 30 ปี ในวันเดียวกัน ทั้งจำเลยยังชำระเงินการเช่าสองคราว คราวละ 30 ปี เช่นที่กล่าวข้างต้น ไม่มีรายละเอียดกำหนดค่าเช่าใหม่ เงื่อนไขการเช่าใหม่ ทั้ง ๆ ที่กำหนดระยะเวลายาวนานล่วงเลยไปแล้วถึง 30 ปี จะให้ต่อระยะเวลาเช่าไปอีก 2 คราว คราวละ 30 ปี รวมเป็น 90 ปี ซึ่งปกติสภาพความเจริญของที่ดิน สภาวะเศรษฐกิจ ย่อมเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา แต่การทำคำมั่นของโจทก์จำเลยเท่ากับถือตามอัตราค่าเช่าเดิม เงื่อนไขการเช่าเดิม ทุกประการ แสดงให้เห็นได้ชัดเจนว่าโจทก์จำเลยต่างประสงค์หลีกเลี่ยง ป.พ.พ. มาตรา 540 ที่ห้ามเช่าเกิน 30 ปี ฉะนั้นสัญญาส่วนที่เป็นคำมั่นที่จะต่อสัญญาเช่าอีก 2 คราว ๆ ละ 30 ปี จึงตกเป็นโมฆะ เนื่องจากวัตถุประสงค์ขัดต่อกฎหมายชัดแจ้ง และกรณีไม่อาจจะให้ตีความเป็นสัญญาบุคคลสิทธิระหว่างโจทก์กับจำเลยเพื่อให้มีผลบังคับต่อไปตามที่จำเลยฎีกา เพราะมิฉะนั้นวัตถุประสงค์ของ ป.พ.พ. มาตรา 540 ดังกล่าวย่อมจะไร้ผลบังคับ

2025/10/11 แก้ไขเป็น

... อ่านเพิ่มเติมจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4655/2566 ทำให้เราเห็นความสำคัญของข้อจำกัดระยะเวลาในการทำสัญญาเช่าที่ดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หมายเลข 540 ซึ่งชัดเจนว่าการให้เช่าระยะยาวเกิน 30 ปีนั้นไม่ได้รับอนุญาตและถือเป็นโมฆะ นอกจากจะขัดต่อกฎหมายแล้ว ยังมีผลต่อความมั่นคงในสิทธิของผู้เช่าและเจ้าของที่ดินด้วย จากประสบการณ์ส่วนตัวที่ผ่านมา พบว่าในหลายกรณีสัญญาที่ดูเหมือนจะยาวนานนั้นอาจมีรายละเอียดหรือเงื่อนไขที่ไม่ชัดเจน เช่น ไม่มีการกำหนดค่าเช่าใหม่หรือเงื่อนไขเกี่ยวกับการต่อสัญญา ซึ่งเป็นสิ่งที่ควรระวัง เพราะในทางกฎหมายจะทำให้สัญญาส่วนนั้นไม่ได้รับการยอมรับ ส่วนหนึ่งเพราะสภาพเศรษฐกิจและความเจริญของที่ดินเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา ทำให้การร้อยเรียงสัญญาแบบเดิมยาวเกินไปอาจไม่ได้สอดคล้องกับสถานการณ์จริง จึงแนะนำให้ผู้ที่สนใจทำสัญญาเช่าที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์ระยะยาวทำความเข้าใจกับกฎหมายและที่สำคัญควรขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญทางกฎหมายเพื่อให้สัญญามีความถูกต้องและไม่ถูกตีความว่าเป็นโมฆะ นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น ความไม่มั่นคงในการถือสิทธิ์ หรือข้อพิพาทระหว่างผู้ให้เช่าและผู้เช่าในกรณีที่สัญญามีเงื่อนไขไม่ชัดเจน ทั้งนี้ สำหรับใครที่อยู่ในสถานการณ์ต้องเจรจาหรือทำสัญญาเช่าระยะยาว การทำความเข้าใจในมาตรา 540 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง จะช่วยให้การทำสัญญามีประสิทธิภาพและเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมายมากขึ้น และป้องกันปัญหาที่อาจตามมาได้อย่างดี