Get rid of moles. Look at cancer first?

เวลาเห็น “ไฝนูน” ใหม่ ๆ หรือไฝเดิมเริ่มนูนขึ้น หลายคนจะกังวลว่าไฝนูนเกิดจากอะไร และถ้าจะกำจัดไฝต้องตรวจมะเร็งก่อนไหมคะ จากที่เคยพาคนในครอบครัวไปปรึกษาหมอผิวหนัง + อ่านคำแนะนำของคลินิกหลายที่ สรุปเป็นแนวทางที่เข้าใจง่ายได้แบบนี้ค่ะ (แต่ไม่แทนการวินิจฉัยของแพทย์นะคะ) ไฝนูนเกิดจากอะไรได้บ้าง? - ส่วนใหญ่เป็น “ไฝธรรมดา” (melanocytic nevus) ที่อาจนูนขึ้นตามอายุ ฮอร์โมน พันธุกรรม หรือผิวบริเวณนั้นมีการเสียดสีบ่อย - บางคนไฝนูนขึ้นช่วงตั้งครรภ์/วัยรุ่น เพราะฮอร์โมนทำให้เม็ดสีและเนื้อไฝเปลี่ยนได้ - ไฝที่อยู่ตำแหน่งโดนโกน/เกา/เสียดสี เช่น คอ รักแร้ แนวเสื้อชั้นใน อาจดูนูน/ระคายเคืองง่าย แล้วถ้าจะกำจัดไฝ คุณหมอจะตรวจมะเร็งก่อนไหม? โดยทั่วไป “หมอจะประเมินก่อน” ค่ะ อย่างน้อยจะดูด้วยตาเปล่า ถามประวัติ (โตเร็วไหม เลือดออกไหม คัน/เจ็บไหม เปลี่ยนสีไหม) และหลายที่จะใช้กล้องขยายผิวหนัง (dermoscope) เพื่อดูโครงสร้างใต้ผิว ถ้ามีความเสี่ยง หมอมักแนะนำ “ตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ” ก่อนหรือพร้อมกับการตัดออก เพื่อยืนยันว่าใช่ไฝมะเร็งหรือไม่ สัญญาณที่ควรรีบให้แพทย์ตรวจ (จำง่ายแบบ ABCDE) - A: รูปร่างไม่สมมาตร - B: ขอบหยัก/ไม่เรียบ - C: สีไม่สม่ำเสมอ หลายสีในเม็ดเดียว - D: ขนาดใหญ่ขึ้น (โดยเฉพาะโตเร็ว หรือ > ประมาณ 6 มม.) - E: เปลี่ยนแปลงชัดเจน เช่น นูนขึ้นเร็ว เลือดออก มีแผลไม่หาย คัน/เจ็บผิดปกติ ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง อย่าพึ่งจี้เองหรือซื้อยามาทานะคะ แนะนำให้พบแพทย์เพื่อประเมินก่อนกำจัดไฝ เลือกวิธีกำจัดไฝยังไงให้ปลอดภัย? - ไฝนูน/สงสัยลึก: หลายครั้งหมอจะชอบ “ผ่าตัดเล็ก/ตัดออก” เพราะได้ชิ้นเนื้อส่งตรวจ และโอกาสกลับมาเป็นซ้ำอาจน้อยกว่า - ไฝตื้น/ไฝเล็กที่หมอประเมินว่าไม่น่ากังวล: อาจจี้ไฟฟ้า/เลเซอร์ได้ แต่ต้องยอมรับว่าบางเคสอาจกลับมาได้ และอาจไม่ได้ชิ้นเนื้อไปตรวจ ทริคส่วนตัวก่อนเข้าพบแพทย์ ถ่ายรูปไฝไว้เทียบทุก 1–2 เดือน (มุมเดิม แสงเดิม) จะช่วยตอบคำถามเรื่อง “เปลี่ยนแปลง” ได้ดีมาก และอย่าลืมบอกหมอถ้าเคยมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งผิวหนัง หรือเราเป็นคนผิวไหม้ง่าย/โดนแดดจัดบ่อยค่ะ สุดท้าย หัตถการมีความเสี่ยงจริง เช่น แผลเป็น รอยดำ ติดเชื้อ หรือเลือดออกง่าย โดยเฉพาะบริเวณหน้า/คอ ดังนั้นถ้าตั้งใจจะกำจัดไฝ แนะนำให้เริ่มจากให้แพทย์ตรวจประเมินก่อนเสมอ จะสบายใจที่สุดค่ะ