รอยเฟดรางรถไฟ คืออะไร? EP.2 มารู้จักสันตะขอของริมผ้า

คำว่า “selvedge” (อ่านว่า เซลเวจ/เซลเวดจ์) แปลแบบตรงตัวได้ว่า “ริมผ้า” หรือ “ริมผ้าทอปิด” คือขอบผ้าที่เกิดจากการทอให้เส้นด้ายพุ่งวนกลับ ทำให้ขอบผ้าด้านนั้นทอแน่น ไม่รุ่ยง่าย เหมือนเป็นขอบที่ “จบงาน” มาให้แล้ว ไม่ต้องโพ้งเพิ่ม เวลาเห็นผ้าเดนิมที่พับขากางเกงแล้วมีเส้นสีๆ (เช่น แดง น้ำเงิน เขียว) โผล่มา นั่นมักจะเป็นสัญลักษณ์ที่คนเรียกกันว่า “selvedge denim” หรือ “ผ้าเซลเวจ” จากประสบการณ์เวลาเลือกยีนส์ดิบ ผมมอง selvedge เป็นเรื่องของ “โครงสร้างผ้าและรายละเอียดงานทอ” มากกว่าคำว่าแพงหรือดีเสมอไป จุดที่สนุกจริงๆ คือรายละเอียดบริเวณริมผ้านี่แหละ เพราะมันไปเกี่ยวกับรอยเฟดบางแบบ เช่น “รอยเฟดรางรถไฟ (train track fades)” ที่มักขึ้นตรงตะเข็บด้านนอกขา โดยเฉพาะแถวๆ ริมผ้า/ตะเข็บที่พับซ้อนกัน แล้ว “สันตะขอ (Hook Edge)” คืออะไร? สันตะขอคือขอบของริมผ้า (selvedge fabric) ที่มีส่วนโค้งงอเข้าด้านใน คล้ายตะขอเกี่ยว เวลาใช้นิ้วลูบจะรู้สึกว่าขอบมันนูนและมีมุมโค้งๆ ไม่ได้แบนเรียบทั้งหมด จุดนี้ตามที่ผมสังเกตและที่หลายโรงทออธิบายไว้คือ “ขนาดของสันตะขอ” มีผลกับความชัดและความเร็วของรอยเฟดรางรถไฟ - ถ้าสันตะขอ “ใหญ่” มากขึ้น มักทำให้รอยเฟดรางรถไฟ “ชัด” มากขึ้น เพราะเกิดความหนา/สันบริเวณตะเข็บ ทำให้เกิดแรงเสียดสีและรอยพับชัดเป็นแนว - ถ้าสันตะขอ “เล็ก” รอยเฟดรางรถไฟอาจ “มาเร็ว” ได้เหมือนกัน เพราะขอบริมผ้ามักคมกว่า เกิดการเสียดสีเป็นเส้นเร็วขึ้น (แต่ความคมชัดสุดท้ายอาจขึ้นกับทรงกางเกงและการใส่ด้วย) - แต่ถ้าริมผ้า “แบนเรียบ ไม่มีสันตะขอ” แนวรางรถไฟมักเฟดยากและช้ากว่า เพราะไม่มีสันให้เกิดการกด/เสียดสีแบบเป็นเส้นชัดๆ ทริคเล็กๆ ถ้าอยากดูว่าเป็น selvedge และมีสันตะขอไหม: ลองพลิกปลายขากางเกงหรือดูด้านในตะเข็บข้าง (outseam) จะเห็นริมผ้าทอแน่น และลองลูบขอบริมผ้าเบาๆ จะจับความนูนโค้งแบบ “hook edge” ได้ สรุปสั้นๆ สำหรับคนเสิร์ช “selvedge แปลว่า”: selvedge = ริมผ้าทอปิดที่ไม่รุ่ยง่าย และรายละเอียดอย่าง “สันตะขอ (Hook Edge)” บนริมผ้า มีส่วนช่วยให้รอยเฟดรางรถไฟ (train track) ชัดหรือมาไวต่างกันครับ