ทำไมผู้หญิงหยุดโตไวกว่าผู้ชาย ?
ทำไมผู้หญิงหยุดสูงไวกว่าผู้ชาย ?👀
หลายคนอาจจะเคยสังเกตุเห็นคนรอบตัวเราที่เป็นผู้ชายว่าตอนเด็กๆ ดูตัวเล็ก แต่ทำไมเจออีกทีตัวสูงกว่าเราไปมาก!
วันนี้หมอจะมาให้ความรู้ให้ฟังค่ะ สาเหตุที่ผู้หญิง “หยุดสูง” เร็วกว่าผู้ชาย เพราะส่วนใหญ่มาจาก ฮอร์โมนและพัฒนาการทางร่างกายที่เร็วกว่า
💁🏻♀️ 1. ผู้หญิงเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เร็วก ว่า
• เด็กผู้หญิงจะเริ่มโตไวในช่วงอายุประมาณ 8–13 ปี และมักจะมีประจำเดือนครั้งแรก ประมาณ 10–14 ปี หรือบางคนมีประจำเดือนไวกว่านั้น
• พอเริ่มมีประจำเดือน ร่างกายจะปล่อยฮอร์โมน เอสโตรเจน (estrogen) เยอะขึ้น
→ ฮอร์โมนตัวนี้เป็นตัว กระตุ้นให้กระดูก Epiphyseal plate ซึ่งเป็นส่วนที่กระดูกจะเติบโตและขยายความยาวปิดเร็วขึ้น เลยทำให้หยุดสูงเร็วกว่า
👦🏻 2. ผู้ชายเข้าสู่วัยรุ่นช้ากว่า
• เด็กผู้ชายจะเริ่มโตช้ากว่า โดยเข้าสู่วัยโตเต็มที่ ประมาณ 11–15 ปี
• ฮอร์โมนที่มากขึ้นในผู้ชายคือ เทสโทสเตอโรน (testosterone) ซึ่งกระตุ้นให้ ร่างกายสูงได้นานกว่า ก่อนที่กระดูกจะปิด
ซึ่งถ้าใครอยู่ในช่วงวัยที่ยังสามารถสูงขึ้นได้อีก แนะนำว่าให้ออกกำลังกายที่มีแรงกระแทก เช่น วิ่งหรือเล่นบาสเกตบอล และทานอาหารที่มีประโยชน์และแคลเซียมสูงจะช่วยให้สูงขึ้นได้อยู่และที่สำคัญกระดูกจะปิดช้าหรือเร็วขึ้นอยู่กับ พันธุกรรม + ฮอร์โมนด้วยค่ะ ☺️
หลายคนเข้ามาอ่านแล้วจะถามต่อว่า “จริง ๆ แล้วร่างกายหยุดการเจริญเติบโตอายุเท่าไหร่?” และมีคำถามเกี่ยวกับ “วัยเจริญพันธุ์เร็ว (precocious puberty)” ด้วย เลยขอเติมข้อมูลแบบอ่านง่าย ๆ จากประสบการณ์ที่เจอบ่อยนะคะ 1) ผู้หญิงหยุดโต/หยุดสูงตอนไหน? โดยทั่วไปผู้หญิงจะสูงเร็วช่วงก่อน–หลังมีประจำเดือน และหลังมีประจำเดือนแล้วมักสูงต่อได้อีกประมาณ 1–2 ปี (บางคนมากกว่านี้เล็กน้อย) เพราะเอสโตรเจนจะเร่งให้แผ่นกระดูกอ่อนที่ปลายกระดูก (growth plate หรือ epiphyseal plate) ค่อย ๆ ปิด เมื่อปิดแล้ว “กระดูกยาว” จะไม่เพิ่มความยาวอีกค่ะ แต่ความเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ของร่างกาย (รูปร่าง สัดส่วน กล้ามเนื้อ ไขมัน) ยังเปลี่ยนได้ตามการใช้ชีวิต 2) ผู้ชายหยุดสูงตอนไหน? ผู้ชายเข้าสู่วัยรุ่นช้ากว่า จึงมีช่วง “โตพรวด” ช้ากว่า และ growth plate มักปิดช้ากว่า ทำให้มีเวลาเพิ่มความสูงได้นานกว่า โดยมากจะสูงต่อเนื่องจนปลายวัยรุ่น–ต้นวัยผู้ใหญ่ (ช่วงอายุประมาณปลายมัธยมถึงมหาวิทยาลัยต้น ๆ) ทั้งนี้ขึ้นกับพันธุกรรม โภชนาการ การนอน และฮอร์โมนค่ะ 3) Precocious puberty คืออะไร? (วัยเจริญพันธุ์ก่อนวัย) คำนี้หมายถึงการเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ “เร็วผิดปกติ” เช่น เด็กผู้หญิงมีเต้านม/ขนขึ้น/มีประจำเดือนเร็วมาก หรือเด็กผู้ชายมีสัญญาณวัยรุ่นเร็วมาก จุดที่น่ากังวลคือ โตไวช่วงแรกก็จริง แต่เอสโตรเจน/แอนโดรเจนที่สูงขึ้นจะทำให้ growth plate ปิดเร็วขึ้นได้ ส่งผลให้ความสูงสุดท้ายอาจน้อยกว่าที่ควรเป็น สัญญาณที่ควรพาไปพบแพทย์ เช่น ส่วนสูงพุ่งเร็วผิดปกติร่วมกับมีลักษณะวัยรุ่นก่อนเพื่อนมาก ๆ, มีประจำเดือนก่อนวัย, หรืออายุยังน้อยแต่มีการเปลี่ยนแปลงชัดเจนค่ะ 4) แล้ว “อวัยวะเพศหยุดโตตอนไหน?” ประเด็นนี้คนค้นหากันเยอะมาก แต่ตอบแบบภาพรวมเชิงสุขภาพได้ว่า การเจริญเติบโตของอวัยวะเพศจะสัมพันธ์กับช่วงวัยรุ่นและระดับฮอร์โมน โดยมักค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปจนจบช่วงวัยรุ่น เมื่อพ้นวัยรุ่นแล้วการ “โตเพิ่ม” แบบชัดเจนมักไม่เกิดขึ้นเหมือนช่วงกำลังเข้าสู่วัยหนุ่มค่ะ หากกังวลว่าเล็กผิดปกติ โตช้ากว่าเพื่อนมาก หรือสงสัยฮอร์โมน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินการเจริญเติบโตและพัฒนาการตามวัย 5) ทำอะไรได้บ้างให้สูงได้เต็มศักยภาพ (ช่วงที่ growth plate ยังไม่ปิด) - นอนให้พอและเป็นเวลา (หลายคนพลาดข้อนี้) - ออกกำลังกายสม่ำเสมอ โดยเฉพาะกิจกรรมที่มีแรงกระแทกพอดี ๆ เช่น วิ่ง กระโดดเชือก บาสเกตบอล (ทำควบคู่กับยืดเหยียด) - กินโปรตีนให้พอ + แคลเซียมสูง และอย่าลืมวิตามินดี (ช่วยดูดซึมแคลเซียม) - เลี่ยงการลดน้ำหนักโหด ๆ ในวัยกำลังโต เพราะสารอาหารไม่พออาจทำให้โตไม่เต็มที่ สุดท้าย ความสูงถูกกำหนดโดย “พันธุกรรม + ฮอร์โมน + โภชนาการ + การนอน” ร่วมกันค่ะ ถ้าใครสงสัยว่าโตช้าหรือเร็วผิดปกติ การประเมินโดยแพทย์ (ดูกราฟส่วนสูง/น้ำหนักและอายุ กระดูก หรือ bone age) จะตอบได้ชัดเจนที่สุดค่ะ
