ช่วงนี้เราอาจจะได้ยินแนวคิดเรื่องง Emotional Granularity หรือการฝึกแยกแยะและระบุชื่ออารมณ์ให้ชัดเจนกันบ่อยขึ้น ซึ่งในมุมหนึ่งก็เป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์ครับ แต่อีกมุมหนึ่ง ผมก็อดห่วงไม่ได้ว่า เครื่องมือที่ควรจะช่วยคลายความทุกข์ จะกลับกลายเป็น "ภาระทางใจ" ที่ทำให้หลายคนต้องมานั่งกดดันตัวเองว่า 'ฉันกำลังรู้สึกอะไรกันแน่? ใช้คำนี้ถูกไหม? หรือฉันยังรู้จักตัวเองไม่ดีพอ?'
ผมอยากชวนมอง ลึกลงไปถึง "แก่น" ของเรื่องนี้ด้วยกันครับ...
จริงๆ แล้ว สิ่งที่สำคัญกว่าการพยายามเค้นหาคำศัพท์มาแปะป้ายอารมณ์ให้ถูกต้องเป๊ะๆ คือ "กระบวนการ" ที่เราพยายามจะอธิบายมันต่างหากครับ
ในวินาทีที่เราหยุดเพื่อสังเกต และพยายามจะถ่ายทอดสิ่งที่อยู่ข้างในออกมา จิตของเราจะเกิดการเปลี่ยนผ่านที่สำคัญมาก นั่นคือการถอยจากการ "จม" หรือเข้าไปอินกับความรู้สึกนั้น ออกมาสู่การเป็นเพียง "ผู้สังเกตการณ์"
จุดที่ใจเราถอยกลับมาเป็นผู้สังเกตนั่นแหละครับ คือพื้นที่ของความสงบที่แท้จริง เป็นจุดที่เบรกความฟุ้งกระจาย ทำให้เรามองเห็นสิ่งต่างๆ ที่กำลังก่อตัวขึ้นอย่างชัดเจนตามความเป็นจริง
ในชีวิตประจำวัน แค่เรารับรู้ได้ว่าใจกำลังสัมผัสกับความรู้สึกพอใจ ไม่พอใจ หรือสภาวะใจตอน นี้เป็นกุศลหรืออกุศล... เพียงเท่านี้ก็เพียงพอและทรงพลังมากแล้วครับในการดึงสติกลับมา
อย่าให้ทฤษฎีหรือการหาคำตอบที่ถูกต้อง กลายมาเป็นข้อสอบที่ทำให้เราเครียดกับการดูแลจิตใจตัวเองเลยครับ การเฝ้าดูตัวเองควรเป็นพื้นที่ของความเบาสบาย ไม่ใช่การเพิ่มภาระให้ใจต้องแบกหนักกว่าเดิม 🌿
#การตระหนักรู้ #สติ #ดูแลจิตใจ #เป็นเพียงผู้สังเกต #Mindfulness
จากประสบการณ์ที่ได้ลองฝึกสังเกตอารมณ์ของตัวเอง พบว่า การพยายามหาคำจำกัดความหรือชื่อเฉพาะให้กับความรู้สึกในแต่ละขณะนั้น อาจทำให้รู้สึกอึดอัดและกดดันมากขึ้น หลายครั้งที่เราพยายามจะตั้งชื่อว่า "ฉันกำลังรู้สึกอะไร?" หรือ "การใช้คำนี้ถูกต้องหรือเปล่า?" กลับกลายเป็นว่าใจไม่สงบและความเครียดเพิ่มขึ้นแทนที่จะลดลง สิ่งที่สำคัญจริงๆ คือการที่เราได้หยุดพักและรับรู้ความรู้สึกในขณะนั้นโดยไม่ตัดสินและไม่ต้องวางป้ายกำกับที่ซับซ้อนเกินไป การที่เราถอยออกมาเป็นผู้สังเกตการณ์ อ่อนโยนกับตัวเองในกระบวนการนี้ ทำให้ใจมีพื้นที่ของความสงบ และช่วยลดความฟุ้งซ่านได้ดีมากขึ้น ในบางครั้ง การรับรู้เพียงว่าตอนนี้เรากำลังรู้สึก "พอใจ" หรือ "ไม่พอใจ" เท่านั้น ก็นับว่ามีความหมายและทรงพลังเพียงพอเพื่อช่วยดึงสติกลับมาได้ การฝึกนี้จึงไม่ควรเป็นข้อสอบหรือความท้าทายที่ทำให้ใจเราหนักอึ้ง แต่ควรเป็นเครื่องมือที่นำพาเรากลับสู่ความเบาสบายและความสงบในใจ ถ้าเราสามารถเข้าใจและดูแลตัวเองในวิธีนี้ได้ จะช่วยให้การจัดการกับความเครียดและความทุกข์ในชีวิตประจำวันที่เกิดขึ้นง่ายขึ้นมาก นอกจากนี้ การฝึกแบบนี้ยังสอดคล้องกับแนวคิดของ Mindfulness หรือการมีสติรู้ตัว การยอมรับและปล่อยวางความรู้สึกโดยไม่ต้องไปฝืนใจหรือวิพากษ์วิจารณ์ตัวเองเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้หัวใจของเรามีสุขภาพดี ฉะนั้นอย่าให้ทฤษฎีหรือเทคนิคการดูแลจิตใจกลายเป็นภาระทางใจ แต่ควรปรับให้เหมาะสมกับตัวเอง พร้อมทั้งให้โอกาสใจได้สงบและผ่อนคลายอย่างแท้จริง