1 กรกฏาคม 2569
‘ศาลรัฐธรรมนูญ ’ มีมติเอกฉันท์! ไม่รับคำร้อง ‘อนุทิน’ แต่งตั้ง ‘พิพัฒน์’ ดูแลจัดการพลังงาน เอื้อประโยชน์ธุรกิจตัวเอง-เครือญาติ ชี้ ผู้ร้องไม่ใช่ผู้เสียหายโดยตรง
วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ศาลรัฐธรรมนูญ มีมติเป็นเอกฉันท์ ไม่รับคำร้อง ในคดีที่ นายธนะวิทย์ วงศ์ธารทิพย์ (ผู้ร้อง) ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัย โดยผู้ร้องกล่าวอ้างว่า การกระทำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรมว.มหาดไทย (ผู้ถูกร้องที่ 1) มีคำสั่ง แต่งตั้งนายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกฯ และ รมว.คมนาคม (ผู้ถูกร้องที่ 2) ให้ดำรงตำแหน่งที่มีอำนาจกำกับดูแลและสั่งการเกี่ยวกับนโยบายพลังงาน การบริหารจัดการสถานการณ์ น้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศ โดยผู้ถูกร้องที่ 2 มีส่วนได้เสียในธุรกิจพลังงาน อาจส่งผลให้เกิดประโยชน์ต่อธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับตนเองและเครือญาติ
ประกอบกับ ผู้ถูกร้องที่ 2 แถลงข่าวเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาสถานีบริการน้ำมันขาดแคลน จนเกิดผลกระทบต่อประชาชน ทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหายโดยตรง จากการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของราคาน้ำมันเชื้อเพลิง
การกระทำของผู้ถูกร้องทั้งสอง เป็นการกระทำที่ขาดความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ มีพฤติการณ์ที่เป็นการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง และเป็นการใช้สถา นะหรือตำแหน่งกระทำการไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อมที่มีผลประโยชน์ทับซ้อน ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับคุณสมบัติหรือลักษณะต้องห้ามของผู้ถูกร้องทั้งสองตามรัฐธรรมนูญ อันเป็นเหตุให้ความเป็นรัฐมนตรีของผู้ถูกร้องทั้งสองสิ้นสุดลง
ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาโดยการอภิปรายแล้ว เห็นว่า ข้อเท็จจริงตามคำร้อง คำร้องเพิ่มเติม และเอกสารประกอบ ไม่ปรากฏว่าผู้ร้องถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพโดยตรง และได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายจากการถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพจากการแต่งตั้งของผู้ถูกร้องทั้งสองอย่างไร ผู้ร้องไม่ใช่บุคคลซึ่งถูกละเมิดสิทธิ หรือเสรีภาพตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มาตรา 46 วรรคหนึ่ง
ประกอบกับการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยความเป็นรัฐมนตรีสิ้นสุดลงตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 นั้น รัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรคสาม ประกอบมาตรา 82 บัญญัติให้ สส.หรือ สว.จำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 10 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของแต่ละสภา มีสิทธิเข้าชื่อร้องต่อประธานแห่งสภาที่ตนเป็นสมาชิก เพื่อให้ประธานแห่งสภาที่ได้รับคำร้องส่งคำร้องนั้นไปยังศาลรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัย หรือให้คณะกรรมการการเลือกตั้งมีอำนาจส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยได้ เป็นกรณีที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญได้กำหนดกระบวนการร้องหรือผู้มีสิทธิขอให้ศาลพิจารณา วินิจฉัยไว้เป็นการเฉพาะแล้ว ตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มาตรา 47 (2) ซึ่งมาตรา 46 วรรคสาม บัญญัติให้ศาลรัฐธรรมนูญสั่งไม่รับคำร้องไว้พิจารณา ดังนั้น ผู้ร้องไม่อาจยื่นคำร้องดังกล่าวตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 213
ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ มีคำสั่งไม่รับคำร้องไว้พิจารณาวินิจฉัย
จากกรณีคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญนี้ แสดงให้เห็นถึงความซับซ้อนในกระบวนการตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐมนตรี ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับการจัดการพลังงานและความโปร่งใสทางการเมือง ในบทบาทของผู้ติดตามข่าวสารและผู้สนใจในด้านกฎหมายรัฐธรรมนูญและความเป็นธรรมทางสังคม ผมรู้สึกว่าคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในครั้งนี้เป็นการยืนยันถึงความสำคัญของการมีหลักฐานชัดเจนและการระบุตัวผู้ได้รับความเสียหายอย่างตรงไปตรงมา ในการยื่นคำร้องเพื่อความเป็นธรรมและตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐมนตรีอย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทและอำนาจจำกัดของประชาชนทั่วไปในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมทางรัฐธรรมนูญเมื่อไม่ได้อยู่ในสถานะผู้ได้รับความเสียหายโดยตรง ตามที่รัฐธรรมนูญพึงกำหนด ซึ่งอาจทำให้ต้องพิจารณาว่าควรมีการปรับปรุงกระบวนการเพื่อเปิดโอกาสการตรวจสอบการใช้อำนาจอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในอนาคต ท้ายที่สุด เหตุการณ์นี้ยังเน้นย้ำให้ผู้ที่มีสถานะรับผิดชอบทางการเมืองต้องคำนึงถึงความชอบธรรมในการดำรงตำแหน่งและการปฏิบัติงาน เพื่อรักษาไว้ซึ่งความไว้วางใจของประชาชนและเสถียรภาพของระบบการเมืองโดยรวม
