เมื่อได้อ่านเรื่อง จิตประภัสสร ซึ่งเป็นจิตที่มีความสว่าง ผ่องใส แต่ยังถูกคลุมด้วยกิเลสและความยึดถือแล้ว ทำให้ผมรู้สึกถึงความละเอียดอ่อนของจิตใจมนุษย์ในขั้นตอนของการเจริญปัญญา ในชีวิตประจำวันของผมเอง เคยมีช่วงเวลาที่รู้สึกว่าตื่นรู้ รู้แจ้งกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างชัดเจนจนมั่นใจและสุขใจมาก แต่ภายหลังกลับพบว่าความเข้าใจนั้นยังครึ่งเดียว ยังมีมุมมองที่ถูกปกปิด และเกิดข้อจำกัดจากความยึดมั่นในความคิดเห็นตัวเอง สิ่งที่บทความชี้ให้เห็นเกี่ยวกับอวิชชาที่แฝงอยู่ในความสว่างนั้นสอดคล้องกับประสบการณ์จริงว่า เมื่อจิตนิ่งและสงบลง อาจทำให้เกิดความมั่นใจเกินจริงว่าเรารู้แจ้งแล้ว แต่จริงๆแล้วเป็นเพียงแค่สภาวะ (state) ที่ทำให้รู้สึกดีสบายใจเท่านั้น โดยไม่มีปัญญาที่แท้จริงซึ่งจะเห็นความจริงอย่างครบถ้วนและไม่มีอคติ ผมจึงเห็นว่า การฝึกสติอย่างต่อเนื่องเพื่อไม่ยึดติดกับความรู้สึกมั่นใจหรือความสว่างใดๆ นั้นเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะสภาวะเหล่านี้อาจถูก ego ใช้เพื่อสร้างภาพลักษณ์ใหม่ของตัวเอง เช่น การรู้สึกว่าตัวเองตื่นรู้ หรือมีพลังงานสูงกว่าคนอื่น ซึ่งเป็นกับดักที่ละเอียดและอันตรายของอวิชชาในรูปแบบที่ดูดี ในมิติของพลังงานเอง ผมก็พบว่าความนิ่งและความเบาที่เกิดขึ้นนั้น หากขาดสติคุมก็อาจกลายเป็นความยึดติดและความหลงผิดที่รุนแรงกว่าเดิมได้เหมือนกัน เพราะฉะนั้น ผมจึงเห็นด้วยกับคำแนะนำในการตั้งคำถามกับตัวเองว่า สิ่งที่เรารู้นั้นเปลี่ยนแปลงได้ไหม? ในความนิ่งสงบยังมีตัวตนแอบแฝงอยู่หรือไม่? และเรากล้าสงสัยความมั่นใจของตัวเองไหม? ประสบการณ์นี้ทำให้ผมตระหนักว่าเส้นทางของการตื่นรู้ที่แท้จริงนั้นคือการพร้อมเปิดใจและยอมรับความจริง แม้บางครั้งอาจไม่สวยงามหรือตรงกับความคาดหวังของเรา ดังนั้นจิตประภัสสรจึงไม่ใช่จุดจบ แต่เป็นจุดเริ่มต้นที่ท้าทายและอันตรายที่สุด เพราะถ้าเราเผลอคิดว่าเราถึงแล้ว เราจะหลงทางในความสว่างของตัวเองโดยไม่รู้ตัว สุดท้ายนี้ ผมอยากแนะนำทุกคนที่สนใจการพัฒนาจิตใจให้ลองสะท้อนกับตัวเองบ่อยๆ ผ่านการฝึกสติและการสงสัยในความแน่นอนของทุกสภาวะ เพื่อที่จะไม่ตกอยู่ในอวิชชาที่ดูดีและสร้างความเข้าใจที่แท้จริงต่อสิ่งรอบตัวและในตัวเองต่อไป