สวนวานิลลาเขาค้อ
นี่คือต้นวานิลลา สายพันธุ์แพลนิโฟเลีย (planifolia) ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ใช้มากที่สุด มีกลิ่นหอมเข้มข้นแบบวานิลลินธรรมชาติ
หลายคนอาจคุ้นชื่อ “วานิลลา” จากกลิ่นในขนม แต่พอมาเจอของจริงที่สวนวานิลลาเขาค้อ เพชรบูรณ์ จะรู้เลยว่าพืชชนิดนี้น่ารักกว่าที่คิดมาก ต้นวานิลลาแพลนิโฟเลีย (Planifolia) เป็นกล้วยไม้เถาเลื้อย ชอบอากาศค่อนข้างเย็นชื้นแบบเขาค้อ พอฝนลงหรือมีน้ำค้างจะเห็นหยดน้ำเกาะบนใบกับยอดอ่อน ใบเขียวสด ดูมีชีวิตชีวาสุดๆ สิ่งแรกที่สังเกตได้ในสวนคือ “โครงค้ำให้เลื้อย” ส่วนใหญ่จะให้เกาะเสาหลัก/เสาคอนกรีต แล้วคุมทิศทางเถาให้เลื้อยขึ้นไปเรื่อยๆ เวลายอดอ่อนเริ่มแตก จะโตไวพอสมควรถ้าได้ความชื้นและแสงพอดี (ไม่โดนแดดตรงทั้งวัน) ใครคิดจะปลูกเอง แนะนำให้ทำร่มเงาด้วยสแลนหรือปลูกใต้ไม้พี่เลี้ยง เพื่อให้ได้แสงรำไรแบบที่วานิลลาชอบ เรื่องดินและน้ำก็สำคัญเหมือนกัน วานิลลาไม่ชอบแฉะ แต่ต้องชื้นสม่ำเสมอ ที่สวนจะเห็นพื้นดินคลุมด้วยวัสดุสีน้ำตาลคล้ายเศษใบไม้/วัสดุคลุมดิน ช่วยเก็บความชื้นและลดวัชพืชได้ดี ถ้าปลูกที่บ้าน ลองใช้กาบมะพร้าวสับ ใบไม้แห้ง หรือวัสดุอินทรีย์คลุมโคน และทำระบบน้ำแบบพอให้ชื้น (บางสวนจะมีท่อรดน้ำพาดด้านบนเพื่อกระจายน้ำ) คำถามที่คนชอบถามคือ “ปลูกวานิลลาแล้วได้ฝักเลยไหม?” ความจริงต้องใช้เวลา วานิลลาจะออกดอกเป็นช่วงๆ และดอกบานแค่วันเดียว ถ้าอยากได้ฝักต้องผสมเกสรให้ทัน (หลายพื้นที่ต้องช่วยผสมด้วยมือ) หลังติดฝักแล้วก็ยังต้องรอให้ฝักแก่ จากนั้นถึงเข้าสู่กระบวนการบ่ม/ทำคิวร์ เพื่อให้เกิดกลิ่นวานิลลินธรรมชาติที่หอมเข้มข้น ถ้ามาเที่ยวเขาค้อแล้วตั้งใจแวะสวนวานิลลา แนะนำให้มองหาจุดสังเกตง่ายๆ คือเถาที่เลื้อยเกาะเสา ยอดอ่อนสีเขียว และใบหนาเป็นมัน ถ้าฝนเพิ่งตกจะถ่ายรูปสวยมากเพราะมีหยดน้ำบนใบด้วย และอย่าลืมถามเจ้าของสวนเรื่องการดูแลแบบเกษตรอินทรีย์ การให้ปุ๋ย และการควบคุมโรคแมลง เพราะวานิลลาแพลนิโฟเลียค่อนข้างไวต่อสภาพแวดล้อม ใครได้ไปดูของจริงที่สวนวานิลลาเขาค้อ เพชรบูรณ์ บอกเลยว่าได้ทั้งความรู้และแรงบันดาลใจกลับมาปลูกแน่นอน
