เวลาเจอเคส “ผ่าตัดก้อนเนื้อ” หลายคนจะกังวลเรื่อง “วางยาสลบ” มากที่สุด กลัวไม่ตื่น กลัวตื่นมาจำอะไรไม่ได้ หรือกลัวหลับแล้วเผลอพูดความลับ (ขำ ๆ แต่มีคนถามจริงค่ะ) เลยอยากแชร์ในมุมคนทำงานห้องผ่าตัดว่าโดยทั่วไปมีทางเลือกหลัก ๆ ที่ได้ยินกันบ่อยคือ “วางยาสลบ” กับ “บล็อกหลัง/บล็อกชา (Spinal/Regional)” ซึ่งแพทย์จะเลือกให้เหมาะกับตำแหน่งก้อนเนื้อ ระยะเวลาผ่า โรคร่วม และความพร้อมของคนไข้ 1) วางยาสลบ (General anesthesia) - คนไข้จะ “หลับ” ไม่รับรู้ระหว่างผ่าตัด บางรายต้องใส่ท่อช่วยหายใจหรือใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจตามความจำเป็น - เหมาะกับผ่าตัดที่ใช้เวลานาน ตำแหน่งผ่าตัดที่บล็อกไม่ได้ หรือคนไข้ไม่สะดวก/ไม่เหมาะกับการบล็อก - หลังผ่าตัดอาจมีอาการมึน ง่วง คลื่นไส้อาเจียน เจ็บคอ (ถ้าใส่ท่อ) ซึ่งทีมวิสัญญีจะมียาลดอาการให้ 2) บล็อกหลัง (Spinal anesthesia) / บล็อกชาเฉพาะส่วน จากประสบการณ์ในห้องผ่า “ข้อดีของการบล็อกหลัง” ที่หลายคนชอบคือ คนไข้ “ตื่น รู้ตัว รู้เรื่อง” ตลอดการผ่าตัด แต่จะชาและไม่เจ็บบริเวณที่ผ่า (บางครั้งอาจมีให้ยาคลายกังวลช่วยให้งีบได้ด้วย) - เหมาะกับผ่าตัดช่วงล่างบางชนิด หรือหัตถการที่ตำแหน่งเหมาะสม - ข้อควรระวังคืออาจมีความดันตก หนาวสั่น ปัสสาวะไม่ออกชั่วคราว หรือปวดศีรษะหลังบล็อก (พบได้น้อย) ซึ่งเราจะเฝ้าระวังใกล้ชิด หลายคนถามว่า “แบบไหนปลอดภัยกว่า?” จริง ๆ แล้วปลอดภัยได้ทั้งคู่ ถ้าคัดกรองและวางแผนเหมาะกับคนไข้ สิ่งสำคัญคือแจ้งประวัติให้ครบ เช่น โรคประจำตัว ยาที่กินประจำ (โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด) ประวัติแพ้ยา เคยดมยา/บล็อกหลังแล้วมีปัญหาไหม และควรงดน้ำงดอาหารตามที่โรงพยาบาลกำหนด บทบาทของวิสัญญีแพทย์/วิสัญญีพยาบาล คือดูแลการระงับความรู้สึก คุมความเจ็บปวด เฝ้าระวังสัญญาณชีพตลอดผ่าตัด และดูแลการฟื้นตัวหลังผ่าให้คนไข้ “ตื่นดี การรับรู้ปกติ” แบบที่เราตั้งใจค่ะ ทิปเล็ก ๆ จากคนห้องผ่า: ห้องผ่าตัดแอร์เย็นมากจริง ๆ ถ้ากลัวหนาวบอกทีมได้เลย เรามีผ้าห่ม/เครื่องอุ่นให้ และก่อนเข้าห้องผ่าตัดอย่าลืมถามแพทย์ตรง ๆ ว่าเคสของเรามีโอกาสใช้วิธีไหน เพราะแต่ละคนไม่เหมือนกันค่ะ