ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ชี้วินิจฉัยต้องเลือกข้าง ถูกผิด-ภาพลักษณ์ศาลขึ้นกับวุฒิภาวะสังคม

ผู้ติดตาม 9781 คน

ติดตาม

1/2

0 คนบันทึกแล้ว

’ประธานศาล รธน.’ รับคำวินิจฉัยศาล รธน.อาจไม่ถูกใจทุกคน แต่เลี่ยงไม่ได้ต้องชี้ขาด ‘ข้างผิด-ข้างถูก’ มอง ‘ภาพลักษณ์ศาล’ ขึ้นอยู่กับ ‘วุฒิภาวะของสังคม’ หลังถูกวิจารณ์ความไม่เป็นกลาง

วันนี้ (30 มี.ค.69) นายนครินทร์ เมฆไตรรัตน์ ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ให้สัมภาษณ์ภายหลังเปิดโครงการศาลรัฐธรรมนูญพบสื่อมวลชน ประจำปี 2569 ถึงกรณีภาพลักษณ์ของศาลรัฐธรรมนูญในมุมมองของประชาชน ซึ่งคำวินิจฉัยของศาลมีความท้าทายกับมุมมองนักวิชาการ กระแสสังคม โดยมีการวิพากษ์วิจารณ์ว่า ศาลรัฐธรรมนูญอาจเป็นเครื่องมือหนึ่งในการใช้ระบบนิติรัฐ ทำร้ายฝ่ายตรงข้ามหรือไม่ และภาพลักษณ์ในความเป็นกลาง จำเป็นต้องกู้คืนหรือไม่

นายนครินทร์ กล่าวว่า เรื่องนี้เป็นเรื่องวิวัฒนาการ ศาลรัฐธรรมนูญเป็นองค์กรที่เกิดขึ้น เพื่อตัดสินวินิจฉัยข้อพิพาททางรัฐธรรมนูญ คนที่ยื่นเรื่องต่อศาลส่วนใหญ่มีทุกฝ่าย ไม่ว่าเสียงส่วนใหญ่หรือเสียงส่วนน้อย เมื่อมีข้อพิพาทก็จะยื่นเรื่องมาที่ศาล มันออกได้ทางใดทางหนึ่ง เพราะฉะนั้นคำตัดสินของศาลเป็นที่ยอมรับหรือไม่ สุดท้ายก็ต้องเลือกข้าง ไม่ว่าข้างใดข้างหนึ่ง ระหว่างข้างผิด-ข้างถูก และการตัดสินใจก็ไม่เป็นที่ถูกใจใครทั้งหมด วิวัฒนาการภาพลักษณ์ของศาลเกิดขึ้นเมื่อสังคม การเมือง มีวุฒิภาวะเพียงพอ แปลว่าการแก้ไขปัญหาทางการเมืองบางเรื่อง ควรมีกติกาเป็นที่ยอมรับในสังคม และวุฒิภาวะของสังคมต้องมีในระดับสูงที่มากพอ

วุฒิภาวะสังคม แปลว่า กติการของการเข้าสู่อำนาจ การลงจากอำนาจ ต้องอยู่ในระดับที่ยอมรับกันได้ ศาลรัฐธรรมนูญจากทุกประเทศ ถ้าดูจากภาพรวมจะมีปัญหาในระยะแรก ๆ เกือบทั้งหมด ในช่วงก่อตั้งคนมักจะมึนว่าศาลรัฐธรรมนูญเกิดและก่อตั้งมาเพื่ออะไร เพราะเมื่อเกิดข้อพิพาทแล้ว เชื่อว่าก็จะใช้กรณีอื่น ๆ ในการแก้ไขปัญหา แต่ในปัจจุบันของสังคมไทยพอมีปัญหาทางรัฐธรรมนูญ ก็คิดว่าศาลรัฐธรรมนูญจะเป็นที่พึ่ง ตนเองเชื่อว่าคำตัดสินของศาลจะมีคำอธิบายให้สังคมไทยเข้าใจได้มากพอว่า คำว่าการเลือกตั้งเป็นความลับทางรัฐธรรมนูญแปลว่าอะไร

นายนครินทร์ กล่าวต่อว่า ศาลรัฐธรรมนูญในประเทศต่าง ๆ ก็มีปัญหาใกล้เคียงกับเรา เช่น กรณีประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา เก็บภาษีสินค้าต่างประเทศ ศาลฎีกาสหรัฐอเมริกาชี้ว่าเรื่องภาษีเป็นอำนาจของรัฐสภา ประธานาธิบดีไม่มีอำนาจ คิดว่าศาลช่วยใคร ช่วยคนส่วนน้อยหรือคนส่วนมาก ในประเทศเกาหลีใต้หนักกว่านี้ ประธานาธิบดีออกกฎอัยการศึก สุดท้ายถูกรัฐสภาโหวตให้ประธานาธิบดี พ้นจากตำแหน่ง แต่การพ้นจากตำแหน่งต้องขึ้นศาลรัฐธรรมนูญเพื่อให้ตรวจสอบอีกครั้งว่าการดำเนินการของรัฐสภาชอบด้วยรัฐธรรมนูญหรือไม่ สุดท้ายก็เอาออก ดังนั้นเสียงข้างมากเสียงข้างน้อยอยู่ข้างไหนกันแน่ นี่คือปัญหาแบบเดียวกันที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ถ้าเราใช้อารมณ์คิดก็จะเป็นอีกแบบหนึ่ง แต่ถ้าเราใช้เหตุผลคิด ก็จะเห็นว่าปัญหามันซับซ้อนมาก พอเรื่องขึ้นศาลมันก็จะต้องออกมาข้างใดข้างหนึ่ง

3/30 แก้ไขเป็น

จากประสบการณ์ที่ได้ติดตามเรื่องการทำงานของศาลรัฐธรรมนูญในประเทศไทย ผมเชื่อว่า ศาลรัฐธรรมนูญเปรียบเสมือนเสาหลักของระบอบนิติรัฐที่ต้องยืนหยัดรักษากติกาและความยุติธรรมในสังคม แม้ว่าคำวินิจฉัยที่ออกมาจะไม่ถูกใจทุกฝ่าย แต่นั่นก็เป็นสิ่งที่เลี่ยงไม่ได้เพราะศาลต้องตัดสินอย่างเป็นกลางและยึดตามหลักกฎหมายอย่างเคร่งครัด สิ่งสำคัญที่ผมสังเกตเห็นคือ “วุฒิภาวะของสังคม” มีบทบาทสำคัญมากในการสร้างบรรยากาศที่ยอมรับคำตัดสินของศาล หากสังคมมีความเข้าใจในหลักการแบ่งแยกอำนาจ การเคารพกติกา และการมองความขัดแย้งทางการเมืองเป็นเรื่องธรรมดาที่ต้องแก้ด้วยกรอบกฎหมาย จะช่วยลดข้อครหาว่าศาลไม่มีความเป็นกลางได้มากขึ้น นอกจากนี้ ประสบการณ์จากต่างประเทศอย่างสหรัฐและเกาหลีใต้ที่ศาลต้องตัดสินข้อพิพาททางการเมืองรุนแรง ก็สะท้อนให้เห็นว่าศาลรัฐธรรมนูญจะต้องเลือกข้างระหว่างถูกผิดเช่นกัน ไม่สามารถอยู่ในพื้นที่กลางที่ทุกฝ่ายพึงพอใจได้เสมอไป แต่ข้อแตกต่างคือนั่นคือการเลือกข้างที่อิงหลักกฎหมายและรัฐธรรมนูญเป็นบรรทัดฐาน สำหรับผู้ที่สนใจติดตามการทำงานของศาลรัฐธรรมนูญ ควรมองว่าศาลไม่ได้เป็น “เครื่องมือ” ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นองค์กรที่ได้รับการจัดตั้งขึ้นมาเพื่อแก้ไขและชี้ขาดข้อพิพาทที่ซับซ้อนทางรัฐธรรมนูญ ซึ่งต้องอาศัยความน่าเชื่อถือ และความเป็นมืออาชีพในการวินิจฉัย ในฐานะประชาชน ผมคิดว่าการเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจในบทบาทของศาลรัฐธรรมนูญผ่านสื่อและกิจกรรมประชาสัมพันธ์ จะช่วยส่งเสริมให้เกิดการยอมรับในคำตัดสินมากขึ้น และลดความขัดแย้งในสังคมไทยที่ยังคงคุกรุ่นอยู่ สุดท้าย การมีวุฒิภาวะทางสังคมร่วมกัน คือการเปิดใจรับฟังเหตุผล เคารพในกติกา และพร้อมที่จะเคลื่อนที่ไปข้างหน้าด้วยกัน ซึ่งจะช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีและความน่าเชื่อถือให้กับศาลรัฐธรรมนูญในระยะยาวอย่างไม่ต้องสงสัย