จากคำถามที่เจอบ่อยเรื่อง “เสียภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง 2569” กับ “ภาษีที่อยู่อาศัย 2569” ขอเสริมแบบภาษาคนบ้านๆ ให้เอาไปเช็กของตัวเองได้ง่ายขึ้นนะคะ (โฟกัสที่บ้านอยู่อาศัย + ที่ดินรกร้างว่างเปล่า) 1) เข้าใจก่อนว่าเขาเก็บจากอะไร ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างคือภาษีของ “อสังหาริมทรัพย์” ไม่ว่าจะเป็น ที่ดินเปล่า บ้าน/คอนโด อาคารพาณิชย์ ฯลฯ โดยฐานที่ใช้คำนวณคือ “มูลค่าประเมิน” (ของทางราชการ) ไม่ใช่ราคาซื้อขายที่เราคุยกันในตลาดเสมอไป เพราะฉะนั้นบางคนรู้สึกว่าบ้านไม่ได้แพง แต่ยอดภาษีออกมากลับไม่เบา ให้เริ่มจากดูมูลค่าประเมินก่อน 2) ภาษีที่อยู่อาศัย 2569 ต้องดู “ใช้เป็นบ้านจริงไหม” บ้านที่เราอยู่อาศัยเอง กับบ้านที่ปล่อยเช่า/ปล่อยว่าง จะถูกจัดหมวดต่างกันได้ในทางปฏิบัติ สิ่งที่ฉันแนะนำคือเช็กให้ชัดว่าเอกสาร/ทะเบียนบ้าน/การใช้ประโยชน์ ถูกต้องตรงกับความจริงหรือเปล่า เพราะบางเคสพลาดตรงนี้แล้วโดนคิดในหมวดที่ภาษีสูงกว่าโดยไม่ตั้งใจ 3) ที่ดินรกร้างว่างเปล่า ทำไมโดนหนัก? อันนี้ตรงกับที่หลายคนกังวล: “รัฐบาลมองว่าเราไม่ได้ใช้งาน” เลยมีแรงจูงใจให้เอาที่ดินไปใช้ประโยชน์ ไม่ใช่ซื้อเก็บไว้รอราคาขึ้นอย่างเดียว ดังนั้นที่ดินรกร้างว่างเปล่ามักถูกจัดในกลุ่มที่อัตราภาษีสูงกว่า โดยเฉพาะถ้าปล่อยรกร้างต่อเนื่องหลายปี แนวคิดคือมีที่ดิน = ลงทุน ก็ต้องมี “ค่าใช้จ่าย” ถือครองด้วย ไม่ใช่ถือยาวฟรีๆ 4) ตัวอย่างการคิดแบบคร่าวๆ (ให้เห็นภาพ) ถ้าเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่า มูลค่าประเมินช่วงหนึ่งที่คนพูดถึงกันเยอะคือ 0–50 ล้านบาท และมีการยกตัวอย่างอัตราประมาณ 0.3% (อัตราจริงขึ้นกับการจัดประเภทและประกาศของท้องถิ่น) สมมติที่ดินมูลค่า 10,000,000 บาท x 0.3% = 30,000 บาท/ปี ตัวเลขนี้ทำให้หลายคนสะดุ้ง เพราะใกล้เคียงภาษีอาคารพาณิชย์ในบางกรณี เลยควรวางแผนตั้งแต่เนิ่นๆ 5) เช็กลิสต์เตรียมตัวก่อนถึงรอบชำระ - รวบรวมรายการทรัพย์สิน: บ้าน/คอนโด/ที่ดิน แยกตามแปลง - เช็ก “มูลค่าประเมิน” และประเภทการใช้ประโยชน์ (อยู่อาศัย/พาณิชย์/เกษตร/รกร้าง) - ถ้ามีที่ดินไม่ได้ใช้จริง ลองคิดแผนใช้ประโยชน์ให้ชัด (อย่างน้อยลดความเสี่ยงโดนจัดเป็นรกร้าง) - กันเงินสดไว้ล่วงหน้า เพราะภาษีเป็นต้นทุนรายปี สรุปคือ ปี 2569 ถ้าคุณมี “บ้านอยู่อาศัย” ให้เน้นความถูกต้องของการใช้ประโยชน์ ส่วนใครถือ “ที่ดินรกร้างว่างเปล่า” ต้องระวังภาษีที่สูงขึ้นและควรคำนวณคร่าวๆ จากมูลค่าประเมินไว้ก่อน จะได้ไม่ช็อกตอนใบแจ้งมา