รู้หรือเปล่า "ยูคาริโอตกับโปรคาริโอตต่างกันยังไง"

ถ้าให้สรุปแบบคนอ่านหนังสือสอบ: “โปรคาริโอต” คือเซลล์ที่ยังไม่มี “เยื่อหุ้มนิวเคลียส” ส่วน “ยูคาริโอต” คือเซลล์ที่มีนิวเคลียสชัดเจน (มีเยื่อหุ้ม) อันนี้เป็นจุดแยกหลักที่ใช้ตอบคำถามว่า โปรคาริโอต ยูคาริโอต ต่างกันอย่างไร 1) นิวเคลียสและตำแหน่ง DNA - โปรคาริโอต: DNA อยู่บริเวณนิวคลีออยด์ (กระจายๆ ในไซโทพลาซึม) ไม่ได้ถูกห่อด้วยเยื่อหุ้ม - ยูคาริโอต: DNA อยู่ในนิวเคลียส มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส ทำให้ “จัดระเบียบ” ง่ายกว่า 2) ออร์แกเนลล์ (อวัยวะย่อยในเซลล์) - โปรคาริโอต: ไม่มีออร์แกเนลล์ที่มีเยื่อหุ้ม เช่น ไมโทคอนเดรีย กอลจิ เอนโดพลาสมิกเรติคูลัม (แต่มีไรโบโซม) - ยูคาริโอต: มีออร์แกเนลล์ครบ เช่น ไมโทคอนเดรีย (สร้างพลังงาน), กอลจิ, ER และในพืชมีคลอโรพลาสต์ด้วย 3) ขนาดและความซับซ้อน - โปรคาริโอตมัก “เล็กกว่า” และโครงสร้างเรียบง่าย โต/แบ่งตัวได้ไว - ยูคาริโอตมัก “ใหญ่กว่า” โครงสร้างซับซ้อน เหมาะกับการทำงานเฉพาะทางหลายแบบ 4) ตัวอย่างที่ออกสอบบ่อย - โปรคาริโอตพบใน: แบคทีเรีย และไซยาโนแบคทีเรีย (สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน) - ยูคาริโอตพบใน: พืช สัตว์ ฟังไจ โปรโตซัว และสาหร่ายหลายชนิด ทริกจำที่ใช้แล้วเวิร์ก: “ยูคา = ยูมีบ้าน” (นิวเคลียสเหมือนบ้านของ DNA) ส่วนโปรคาริโอต = ยังไม่มีบ้าน แล้วไวรัสล่ะ? หลายคนชอบถามต่อ: ไวรัส ‘ไม่ใช่’ ทั้งโปรคาริโอตและยูคาริโอต เพราะไม่ถือว่าเป็นเซลล์ (ไม่มีโครงสร้างเซลล์ครบ ต้องอาศัยเซลล์อื่นในการเพิ่มจำนวน) เชื่อมกับคำถามที่คนค้นเยอะ: แบคทีเรียผลิตอินซูลินได้ไหม? คำตอบคือได้ และเป็นตัวอย่างการใช้ “โปรคาริโอต” ในเทคโนโลยีชีวภาพ นักวิทย์จะนำยีนอินซูลินของมนุษย์ใส่ในแบคทีเรีย (เช่น E. coli) ให้แบคทีเรียสร้างโปรตีนอินซูลินออกมา เพราะแบคทีเรียแบ่งตัวเร็ว เลี้ยงง่าย และผลิตได้จำนวนมาก สรุปสั้นๆ ก่อนปิดหน้า: - โปรคาริโอต: ไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส, ไม่มีออร์แกเนลล์มีเยื่อหุ้ม, ตัวอย่างคือแบคทีเรีย/ไซยาโนแบคทีเรีย - ยูคาริโอต: มีนิวเคลียส, มีออร์แกเนลล์ครบ, ตัวอย่างคือพืช สัตว์ ฟังไจ โปรโตซัว ถ้ากำลังทำสรุปสอบ แนะนำทำตาราง 2 คอลัมน์ “มี/ไม่มีนิวเคลียส” แล้วไล่เช็คออร์แกเนลล์กับตัวอย่าง จะจำได้เร็วมาก