Lung. Very simple matter in grade 1.

ถ้าใครกำลังทบทวนเรื่อง “ปอด” แล้วงงว่ามีส่วนไหนทำหน้าที่อะไร ลองนึกภาพการ์ตูนปอดที่มีปอดซ้าย-ปอดขวา หลอดลม กะบังลม และซูมเข้าไปที่ “ถุงลมปอด (Alveoli)” จะช่วยจำได้เร็วมาก เพราะภาพมันพาเราไล่เส้นทางอากาศได้เป็นขั้นๆ 1) ปอดทำหน้าที่อะไร? หน้าที่หลักของปอดคือ “แลกเปลี่ยนก๊าซ” เอาออกซิเจน (O2) เข้าสู่เลือด และเอาคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ออกจากเลือดเพื่อหายใจออก พูดง่ายๆ คือปอดเป็นเหมือนสถานีแลกเปลี่ยนก๊าซให้ร่างกายเอา O2 ไปใช้สร้างพลังงาน 2) โครงสร้างปอดแบบจับประเด็น (โครงสร้างของปอด) - หลอดลม (Trachea) และหลอดลมปอด/หลอดลมฝอย: เป็น “ทางเดินอากาศ” ทำหน้าที่ลำเลียงอากาศเข้า-ออก และช่วยกรองฝุ่นบางส่วนด้วยเมือกและขนเล็กๆ - ปอดซ้ายและปอดขวา: ปอดมนุษย์มี 2 ข้าง (ซ้าย-ขวา) โดยทั่วไปปอดขวาจะใหญ่กว่านิดหน่อย เพราะด้านซ้ายต้องเผื่อที่ให้หัวใจ - ถุงลมปอด (Alveoli): เป็นส่วนที่สำคัญสุดในบทนี้ เพราะเป็น “จุดแลกเปลี่ยนก๊าซ” จริงๆ 3) Alveoli คืออะไร? alveoli แปลว่าอะไร? คำว่า alveoli (อ่านว่า แอล-วี-โอ-ไล) แปลได้ประมาณว่า “ถุงเล็กๆ” ในปอด ซึ่งก็คือถุงลมปอดนั่นเอง ถุงลมมีจำนวนมาก ทำให้พื้นที่ผิวกว้างมาก เลยแลกเปลี่ยนก๊าซได้มีประสิทธิภาพ 4) หน้าที่ของถุงลมปอด / หน้าที่ของถุงลม ที่ผนังถุงลมจะบางมาก และมี “หลอดเลือดฝอย” หุ้มอยู่ รอบๆ ตรงนี้เกิดการแพร่ (diffusion): - ออกซิเจนจากอากาศในถุงลม แพร่เข้าเลือด - คาร์บอนไดออกไซด์จากเลือด แพร่ออกมาในถุงลม แล้วเราหายใจออก จำสั้นๆ: O2 เข้าเลือด, CO2 ออกนอกตัว 5) หลอดลมทำหน้าที่อะไร? หลอดลมทำหน้าที่เป็นท่อทางเดินอากาศจากจมูก/ปากลงไปสู่ปอด และแตกแขนงเป็นหลอดลมปอดกับหลอดลมฝอยจนถึงถุงลม นอกจากลำเลียงอากาศ ยังช่วยดักจับฝุ่นด้วยเมือกและขนกวัด (ใครอยากจำศัพท์: หลอดลม ภาษาอังกฤษคือ trachea) 6) หน้าที่ของกะบังลม กะบังลมเป็นกล้ามเนื้อแผ่นใหญ่ใต้ปอด ช่วยให้ปอด “พอง-ยุบ” เวลา - หายใจเข้า: กะบังลมหดตัวลง ทำให้ช่องอกกว้าง ปอดขยาย อากาศเข้า - หายใจออก: กะบังลมคลายตัวขึ้น ช่องอกแคบลง ปอดยุบ อากาศออก ทริคจำก่อนสอบ: ไล่เส้นทางอากาศ “จมูก/ปาก → หลอดลม → หลอดลมปอด/หลอดลมฝอย → ถุงลมปอด (alveoli) → แลกเปลี่ยนก๊าซกับหลอดเลือดฝอย” ถ้าจำเส้นนี้ได้ คำถามแนวโครงสร้างปอดและหน้าที่ของแต่ละส่วนจะตอบได้เกือบหมด