Windows 11 เวอร์ชันใหม่ทำ SSD/HDD พัง ข้อมูลปลิวไม่รู้ตัว 🚨
หลังจาก Microsoft ปล่อยอัปเดต Windows 11 เวอร์ชัน 24H2 (KB5063878) ก็มีรายงานปัญหาร้ายแรงตามมาอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะกับผู้ใช้ SSD ที่ใช้คอนโทรลเลอร์ Phison DRAM-less และ HDD เกรดองค์กร ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่อุปกรณ์จะหายไปจากระบบแบบกระทันหัน
.
อาการเริ่มต้นมักเกิดหลังจากผู้ใช้เขียนข้อมูลขนาดใหญ่ต่อเนื่องเกิน 50GB เช่น การอัปเดตเกมหรือก็อปปี้วิดีโอหลายสิบ GB จากนั้น SSD/HDD จะไม่แสดงใน ระบบ พอรีสตาร์ทเครื่องก็ยังไม่เจอไดรฟ์ ไม่สามารถเข้าถึงพาร์ติชันหรือไฟล์ต่าง ๆ ได้อีก บางกรณีถึงขั้นทำให้ข้อมูลเสียหายถาวรโดยไม่สามารถกู้คืนได้
.
ปัญหานี้ถูกค้นพบโดยผู้ใช้ในญี่ปุ่นเป็นกลุ่มแรก และต่อมามีการทดสอบเชิงเทคนิคกับไดรฟ์ทั้งหมด 21 รุ่น พบว่าไดรฟ์ที่ใช้คอนโทรลเลอร์ Phison (เช่น Corsair Force MP600, SanDisk Extreme PRO NVMe, Kioxia Exceria Plus G4) และ HDD บางรุ่นจะแสดงอาการผิดปกติเมื่อระบบเขียนไฟล์ต่อเนื่อง และโหลดคอนโทรลเลอร์สูง
.
ผลที่ตามมาคือระบบไม่สามารถอ่าน SMART data ได้ และบางครั้งไดรฟ์อาจกู้กลับมาได้ชั่วคราวหลังรีสตาร์ท แต่จะหายอีกในไม่ช้า โดยผู้เชี่ยวชาญคาดว่าสาเหตุหลักเกิดจากการรั่วไหลของหน่วยความจำในระบบแคชของ Windows ซึ่งส่งผลต่อการจัดการข้อมูลแบบ buffer
.
แม้ปัจจุบันรายงานส่วนใหญ่ยังจำกัดอยู่ในญี่ปุ่น แต่ผู้ใช้ในฟอรั่มต่างประเทศเริ่มแชร์ประสบการณ์คล้าย ๆ กันมากขึ้น ทางออกเบื้องต้นจึงแนะนำให้ เลี่ยงการเขียนไฟล์ใหญ่เกิน 50GB หมั่นสำรองข้อมูลไว้เสมอ หรือจะ Rollback อัปเดตกลับไปเวอร์ชันก่อนหน้าก็ได้ และติดตามข่าวสารจาก Microsoft อย่างใกล้ชิด เพราะยังไม่มีแพตช์แก้ไขถาวรออกมาในตอนนี้ การรอให้อัปเดตอัตโนมัติอาจไม่ปลอดภัยในช่วงนี้สำหรับผู้ใช้กลุ่มเสี่ยง
.
ที่มา : neowin
หลายคนถามเข้ามาว่า “คำว่า อัปเดต เขียนยังไง” — คำที่ถูกต้องคือ “อัปเดต” (มาจาก update) มักใช้คู่กับ “อัปเดต Windows”, “อัปเดตไดรเวอร์”, “อัปเดตระบบ” ได้เลย บางคนอาจเห็นเขียนว่า “อัพเดท/อัพเดต” ในโซเชียล แต่ถ้าอยากให้ทางการและเหมาะกับบทความไอที แนะนำใช้ “อัปเดต” ค่ะ ส่วนประเด็นที่คนคลิกหากันน้อยแต่สำคัญมากคือ “phison format restore” — อธิบายแบบบ้าน ๆ จากที่เคยเจอเคส SSD มีคอนโทรลเลอร์ Phison แล้วไดรฟ์รวน/หาย: คำว่า “format/ฟอร์แมต” ช่วยได้แค่กรณีโครงสร้างพาร์ติชันเสียเล็กน้อย แต่ถ้าไดรฟ์ “หายจาก BIOS/UEFI” หรือ Windows มองไม่เห็นเลย การฟอร์แมตใน Windows จะทำไม่ได้ และการพยายามทำซ้ำ ๆ เสี่ยงทำให้กู้ข้อมูลยากขึ้น ถ้าคุณอัปเดต Windows 11 24H2 (KB5063878) ไปแล้วและเริ่มมีอาการไดรฟ์หายหลังเขียนไฟล์ใหญ่ (เช่น ก็อปปี้/แตกไฟล์/ย้ายเกมทีละหลายสิบ GB) สิ่งที่ฉันแนะนำให้ทำทันทีคือ: 1) หยุดเขียนข้อมูลเพิ่มลงไดรฟ์ลูกที่มีปัญหา - เพราะการเขียนทับอาจทำให้ข้อมูลเดิมเสียหายมากขึ้น โดยเฉพาะถ้ามีอาการ SMART อ่านไม่ได้ 2) เช็กให้แน่ใจว่าไดรฟ์ “ยังถูกเห็น” ใน BIOS/UEFI และ Disk Management - ถ้า BIOS ยังเห็นชื่อไดรฟ์ โอกาสกู้ข้อมูล/ซ่อมระบบไฟล์ยังพอมี - ถ้า BIOS ไม่เห็นเลย ให้ลองปิดเครื่อง ถอดปลั๊ก พักสักครู่ แล้วเสียบใหม่ (กรณี NVMe ลองสลับสล็อตถ้าเมนบอร์ดมี) 3) ถ้าข้อมูลสำคัญ ให้โฟกัส “แบ็กอัป/โคลน” ก่อนค่อยซ่อม - ถ้ายังเข้าไดรฟ์ได้ชั่วคราว ให้รีบก็อปไฟล์สำคัญออกไปอีกลูกทันที 4) แนวทาง “restore” ในเชิงคำค้น Phison - บางรุ่นมีเครื่องมือของผู้ผลิต SSD (เช่น SanDisk/WD, Corsair, Kioxia) สำหรับอัปเดตเฟิร์มแวร์/ตรวจสุขภาพ แนะนำเริ่มจากเว็บผู้ผลิตรุ่นนั้น ๆ ก่อน - คำว่า “Phison format/restore” ที่เจอในเน็ต บางครั้งพาไปถึงเครื่องมือระดับโรงงาน (mass production tools) ซึ่งไม่เหมาะกับผู้ใช้ทั่วไปและเสี่ยงทำให้ข้อมูลหายถาวร—ฉันไม่แนะนำให้ลองถ้าไม่ได้ชำนาญ 5) ทางรอดที่ปลอดภัยสุดช่วงนี้: rollback/ถอนอัปเดต และเลี่ยงงานเขียนหนัก - ถ้าสงสัยว่าเริ่มเป็นหลัง KB5063878 จริง ๆ การย้อนกลับเวอร์ชันก่อนหน้าอาจช่วยลดความเสี่ยงระหว่างรอแพตช์ถาวร สรุปคือ ถ้าอยู่ในกลุ่มเสี่ยง (SSD คอนโทรลเลอร์ Phison DRAM-less หรือมีพฤติกรรมเขียนไฟล์หนัก ๆ เกิน 50GB ต่อเนื่อง) ให้เน้น “สำรองข้อมูล” ก่อน และชะลอการอัปเดต/การเขียนไฟล์ใหญ่ไว้ก่อนจะอุ่นใจกว่าค่ะ