ไม่ได้หลอก แค่บอกไม่หมด...
Dave Plummer อดีตวิศวกร Microsoft และผู้สร้าง Task Manager ออกมาอธิบายว่า ทำไมตัวเลขเปอร์เซ็นการใช้งาน CPU ที่เราเห็นใน Task Manager นั้นบางครั้งไม่ตรงกับความรู้สึกที่เราใช้งาน เช่นมีโหลดแค่ 20% แต่เครื่องช้ามาก ตัวเลขพวกนี้กำลังหลอกเราหรือไม่
.
คำตอบคือ “ไม่เชิง” เพราะจริง ๆ แล้ว Task Manager ไม่ได้วัดการทำงานของ CPU แบบเรียลไทม์ แต่ใช้วิธีสุ่มตัวอย่างข้อมูลเป็นช่วง ๆ ผ่านระบบ timer ทำให้ค่าที่เห็นเป็นเพียงค่าเฉ ลี่ยในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่สถานะ ณ ขณะนั้นโดยตรง นอกจากนี้ยังใช้วิธีคำนวณจาก “ผลต่างของเวลาการทำงานสะสม” ของแต่ละโปรเซส แล้วเทียบกับเวลารวมของทั้งระบบ เพื่อให้ได้ค่าที่แม่นยำในเชิงสถิติ
.
อีกประเด็นสำคัญคือเรื่อง CPU แบบหลายคอร์ ซึ่งตัวเลขที่แสดงใน Task Manager เป็นสัดส่วนจากพลังรวมทั้งหมดของเครื่อง ไม่ใช่ต่อคอร์เดียว เช่น หากมี CPU 8 คอร์ แล้วมีการใช้งานเต็มเพียงคอร์เดียว ตัวเลขจะขึ้นแค่ประมาณ 12-13% เท่านั้น ทำให้ดูเหมือนเครื่องยังไม่ทำงานหนัก
.
ยิ่งไปกว่านั้น CPU สมัยใหม่ยังมีเทคโนโลยีอย่างการปรับความเร็วอัตโนมัติ (dynamic frequency), Turbo Boost และโหมดประหยัดพลังงาน ทำให้ “เวลาที่ CPU ถูกใช้งาน” ไม่ได้สะท้อน “ปริมาณงานที่ทำได้จริง” เสมอไป
.
เขาเปรียบเทียบว่า การดู CPU usage เหมือนการดูว่ารถติดแค่ไหน ไม่ใช่ว่ารถวิ่งได้ไกลแค่ไหน สุดท้ายแล้ ว Task Manager ไม่ได้โกหก แต่เป็นเพียงเครื่องมือที่ให้ค่าประมาณแบบรวดเร็ว ซึ่งจะมีความหมายก็ต่อเมื่อเราเข้าใจว่ามันกำลังวัด “สัดส่วนเวลา” ไม่ใช่ “ประสิทธิภาพจริง” ของเครื่อง
.
อย่างไรก็ตาม หากอยากดู “โหลดการทำงานจริง” ของเครื่องให้ใกล้เคียงความเป็นจริงมากขึ้น ไม่ควรดูแค่ตัวเลข % CPU เพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูหลายปัจจัยประกอบกัน เช่น การใช้งานแบบแยกคอร์ว่ามีคอร์ใดคอร์หนึ่งมีโหลดเยอะเพียงคอร์เดียวหรือไม่ clock speed อยู่ที่เท่าไหร่
.
รวมถึงตรวจสอบ Process ที่ใช้ทรัพยากรสูง และเช็กคอขวดอื่นอย่าง RAM หรือ Disk ที่อาจทำให้เครื่องช้าได้ แม้ CPU จะไม่ได้ทำงานเต็มกำลังก็ตาม ซึ่งการดูภาพรวมทั้งระบบแบบนี้จะช่วยให้เข้าใจประสิทธิภาพจริงของเครื่องได้แม่นยำกว่าการดูเปอร์เซ็นต์เพียงตัวเดียว
.
ที่มา : Dave's Garage
จากประสบการณ์ของผมเองที่ใช้ Windows มาเป็นเวลานาน ผมเคยเจอปัญหาที่เจอใน Task Manager ตัวเลข CPU usage เหมือนจะต่ำมากประมาณ 20% แต่กลับรู้สึกว่าเครื่องทำงานช้าไม่สมกับตัวเลขนั้น ตอนแรกก็งงอยู่ว่าทำไมถึงเป็นแบบนี้ จนได้อ่านบทความและเข้าใจว่าที่เห็นเป็นเพียงค่าเฉลี่ยจากการสุ่มตัวอย่างข้อมูลในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่สถานะ ณ ขณะนั้นจริง ๆ นอกจากนี้ เรื่องของ CPU แบบหลายคอร์ก็สำคัญมาก เพราะถ้าเครื่องมี 8 คอร์ แต่มีแค่คอร์เดียวที่ทำงานหนัก ตัวเลขที่แสดงอาจแค่ประมาณ 12-13% ซึ่งทำให้ผู้ใช้เข้าใจผิดว่าคอมพิวเตอร์ยังทำงานไม่เต็มที่ ผมเชื่อว่าหลายคนมองข้ามจุดนี้ไป ที่จริงถ้าอยากวัดประสิทธิภาพให้แม่นยำจริง ๆ ต้องดูการใช้งานของคอร์แต่ละคอร์ด้วย อีกจุดที่ผมเพิ่งรู้เพิ่มคือเทคโนโลยีใน CPU สมัยใหม่ เช่น Turbo Boost หรือโหมดประหยัดพลังงานที่ทำให้ความเร็วและการบริโภคพลังงานเปลี่ยนได้ตลอดเวลา แค่ดูเปอร์เซ็นต์การใช้งาน CPU อย่างเดียวจึงไม่สามารถบอกได้เลยว่าเครื่องทำงานดีหรือช้าจริง ๆ ผมจึงอยากแนะนำให้เพื่อน ๆ ถ้ามีปัญหาเครื่องช้า ควรเปิดดู Process ว่าตัวไหนใช้ CPU สูง ช่วงใดคอร์ใดบ้างทำงานหนัก และยังต้องตรวจสอบเรื่องของ RAM และการอ่านเขียนข้อมูลใน Disk ด้วย เพราะบางครั้งคอขวดอาจอยู่ที่ตรงนั้นไม่ใช่ CPU เสมอไป จากประสบการณ์ที่ใช้งานจริง การดูภาพรวมหลาย ๆ อย่างประกอบกัน ทำให้เรารู้สาเหตุที่แท้จริงของเครื่องช้าและแก้ไขได้ตรงจุดมากขึ้น ซึ่งบางทีแค่การรีสตาร์ตเครื่อง หรือลบไฟล์ชั่วคราวก็ช่วยได้มากทีเดียว สุดท้ายนี้ หากใครที่อยากได้เครื่องที่ทำงานเร็วขึ้น การเข้าใจลักษณะการแสดงผลของ Task Manager และเทคโนโลยีของ CPU จริง ๆ จะช่วยให้เราบริหารจัดการและเพิ่มประสิทธิภาพคอมพิวเตอร์ได้ดีกว่าการดูแค่ตัวเลขเปอร์เซ็นต์อย่างเดียวเท่านั้นครับ
