The self / persona / ego สะท้อนสิ่งที่อยู่ภายในคุณ
เพื่อให้ง่ายต่อความเข้าใจ เราต้องปูพื้นฐานกันก่อน เพื่อให้เห็นความจริงตรงกัน นี่คือสิ่งที่เราตกผลึกได้
จะพามาวิเคราะห์โครงสร้างจิตใจกันแบบง่ายๆ ให้เข้ากับบริบทปัจจุบันนะคะ
1. The self ในตอนเกิด
มนุษย์ทุกคนเกิดมาพร้อม the self
ที่ประกอบด้วย
จิตสำนึก และ จิตไร้สำนึก ที่ยังบริสุทธิ์อยู่
1. จิตไร้สำนึก = DNA ของพ่อแม่ = เกิดเป็นโยงใยแห่ง Collective Unconscious (จิตไร้สำนึกร่วม)
2. จิตสำนึกที่ยังบริสุทธิ์ = Ego ตัวน้อย ที่ยังไม่มีประสบการณ์ สติ และ ตรรกะเป็นของตัวเอง
สิ่งที่ทำให้เราพัฒนาเติบโต จนมี Ego ที่แข็งแกร่ง ที่ประกอบด้วย
1. ประสบการณ์ = การทำซ้ำจนมีเอกลักษณ์ประจำตัว
มีความคล่องแคล่ว
2. สติ = เป็นตะเกียงนำทางยามเจอปัญหา
3. ตรรกะ = เป็นสิ่งที่แยกแยะ ระหว่างความจริง และสิ่งที่คิดไปเอง Fact/Opinion
สิ่งเหล่านี้มีคุณค่ามาก
ซึ่งต่อให้คุณไม่เหลืออะไรเลย มันก็ไม่หายไปจากตัวคุณ
คุณจะได้การตระหนักรู้ และควบคุมชีวิตได้แบบไม่หลงทาง
2. กำเนิดหน้ากากทางสังคม (Persona)
ทันทีที่คุณถูกตั้งชื่อ นั่นคือ persona หน้ากากหรือบทบาท ที่พ่อแม่ให้คุณเพราะคุณเป็นลูก
ชื่อของคุณมีไว้เพื่อ : พ่อแม่ / หรือคนอื่นเรียกคุณ
บทบาn : ลูก / คิดว่านั่นคือเรา
นั่นแหละความสับสนในวันแรกของคุณ
ระหว่างตัวตนที่แท้จริง กับ บทบาทหน้าที่ได้รับ
Persona
หน้ากากไม่ใช้สิ่งผิดบาปหรือสิ่งที่ดี
มันมีเอาไว้เพื่อเข้าสังคม ปรับตัวเท่านั้น
แต่ควรจะส่งเสริมกันกับ ego ที่แข็งแรง
การใช้งานหน้ากากให้ดี และ บูรณาการณ์มัน จนเป็น the self ที่สมบูรณ์ ในวันที่ความฝัน และ ความจริงบรรจบกัน
สิ่งสำคัญคือ
" คุณรู้ว่าคุณทำอะไรอยู่และจะจัดการปัญหาอย่างไร"
3. Ego และความเข้าใจที่พบได้บ่อย
เรามักจะเรียกคนที่หัวดื้อรั้น กันติดปากว่า "อีโก้สูงๆ"
เหมือนมันเป็นเรื่องที่แย่ซะอย่างนั้น จริงๆ แล้ว
เป็นเพราะสังคมของเราให้ค่ากับ
ความประนีประนอม (Collective)
มากกว่า
ความแตกต่างหรือเอกลักษณ์ส่วน บุคคล (Individuality)
สังคมไม่ชอบคนที่อยู่ระดับเดียวกันแต่แตกต่าง
เพราะมันสร้างความขัดแย้ง ไม่กลมกลืน
แต่ความย้อนแย้งในสังคมคือ
เมื่อใครสักคนโดดเด่นขึ้นมาแล้วถูกยอมรับ
คนกลับชอบใจ มองว่าคนที่มีเอกลักษณ์ ชอบภาพความสำเร็จของคนๆนั้น และกลายเป็นคนที่เป็นไอดอล และตัวตนอุดมคติให้ใครหลายๆคน
คุณจะเห็นว่าสุดท้ายแล้วเป็นคนที่มี
ego แข็งแกร่ง และ ใช้งาน persona ได้อย่างดี
เท่านั้นที่จะประสบความสำเร็จ
ธรรมชาติของมนุษย์
คนที่มีความเก่งและโดดเด่น
มักจะแปลกแยกในช่วงแรกเสมอ
ก่อนจะกลายเป็น
the one = the self ที่ฟันฝ่ากาลเวลา
แต่คนเหล่านั้น
ต้องแลกมาซึ่ง "ความโดดเดี่ยว" ในระหว่างทาง ทุกๆก้าวเดิน และ อยู่ในจุดที่ เขาจะไม่มีวันเสียใจ
"คุณกล้าแลกมันไหม “ และ
ตอนอ่านคุณนึกถึงใครบ้างคะ?
ลองคอมเม้นกันหน่อยนะ
จากประสบการณ์ส่วนตัวในการทำความเข้าใจตัวตนผ่านแนวคิด The self, Persona และ Ego ผมพบว่า การแยกแยะและรับรู้บทบาทหน้ากาก (Persona) ที่เราสวมใส่ในแต่ละสถานการณ์เป็นกุญแจสำคัญมาก หน้ากากนี้ไม่ได้หมายความว่าเราต้องเปลี่ยนตัวเองเป็นคนอื่น แต่เป็นการปรับตัวเพื่อความราบรื่นในสังคมและการสื่อสาร โดย Ego ที่แข็งแรงช่วยให้เรามีสติรู้ตัวว่ากำลังสวมหน้ากากอยู่ และสามารถเลือกใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อเกิดประโยชน์สูงสุด สิ่งที่น่าสนใจ คือ เมื่อเราได้รับบทบาทหรือชื่อจากสังคมหรือครอบครัว ซึ่งกลายเป็น Persona ตั้งแต่แรกเกิด การสับสนระหว่างตัวตนที่แท้จริงและบทบาทนี้เป็นเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้น หากเราไม่ตระหนักก็อาจทำให้หลงทางหรือขัดแย้งกับตัวเองได้ สำหรับผม การเข้าใจว่าจิตไร้สำนึก (ซึ่งถูกเปรียบเสมือน DNA จากพ่อแม่และ Collective Unconscious) นั้นส่งผลต่อพฤติกรรมและความเชื่อถือเป็นเรื่องสำคัญ เพราะการยอมรับส่วนนี้ช่วยให้เราเข้าใจตัวเองลึกซึ้งขึ้น และสามารถจัดการอารมณ์หรือจิตใจได้ดีขึ้นเมื่อเผชิญกับความท้าทาย นอกจากนี้ ผมได้เรียนรู้ว่า Ego ไม่ใช่สิ่งที่ต้องกังวลหรือหลีกเลี่ยงเสมอไปเหมือนที่สังคมมักตีความว่าคนที่มี Ego สูงคือหัวดื้อหรือไม่ดี แต่ในเชิงบวก Ego ที่แข็งแกร่งเป็นสิ่งที่ช่วยให้เรามีความมั่นใจและชัดเจนในตัวเอง ทำให้สามารถฟันฝ่าอุปสรรคไปสู่ความสำเร็จได้ ความโดดเดี่ยวที่อาจเกิดขึ้นเมื่อตัดสินใจใช้ชีวิตตามตัวตนแท้จริงและเติบโตขึ้นอย่างมี Ego ที่ชัดเจนอาจเป็นราคาที่ต้องแลก แต่ถ้าคุณรู้จักบาลานซ์ระหว่าง Persona กับความเป็นตัวเอง คุณจะพบว่าการเป็นตัวเองไม่ได้หมายถึงการโดดเดี่ยว แต่เป็นการเดินทางสู่การยอมรับและความสุขที่แท้จริง ท้ายที่สุด ผมอยากให้ทุกคนลองสำรวจตัวเองว่าบทบาทหน้ากากและ Ego ที่คุณมีนั้น ให้คุณค่าอย่างไร และจะใช้สิ่งเหล่านี้อย่างไรให้เกิดความสมดุล เพื่อการพัฒนาตัวเองในทุกๆด้านอย่างยั่งยืน