เราจะมีชีวิตที่ดีได้อย่างไร?

เราจะมีชีวิตที่ดีได้อย่างไร?

How to live a good life?

.

ถ้าเราให้ value กับคำถามแต่ละคำถามในชีวิตเรา คำถามข้างบนนี้น่าจะมี value อันดับต้นๆเลยสำหรับคนๆนึงที่เกิดมา

.

และคำถามนี้ไม่ได้เพิ่งมีคนมาถามกันกันในยุคนี้ แต่มีคนตั้งคำถามกันมาเป็น 'พันปี' แล้ว และส่งต่อผ่านพาหนะที่เรียกว่า 'ปรัชญา'

.

สรุปไอเดียจากหนังสือ The Little Book of Stoicism ของ Jonas Salzgeber ใน 18 ข้อ

.

.

1. Jonas Salzgeber เป็นนักเขียนชาวสวิตเซอร์แลนด์ และเป็นผู้ก่อตั้งเว็บ https://www.njlifehacks.com/ ร่วมกับพี่ชาย (Nils Salzgeber)

.

ปีนี้ (2025) Jonas เพิ่งมีอายุ 33 ปี เท่านัั้น หมายความว่าหนังสือเล่มนี้ได้ถ่ายทอดผ่านมุมมองของ 'คนรุ่นใหม่' เป็น modern life อย่างแท้จริง

.

2. Stoics (สโตอิก) เป็นปรัชญาการใช้ชีวิตของกรีกมากว่า 2,000 ปี (ประมาณ 320 ก่อน ค.ศ.) ริเริ่มมาจากพ่อค้าชื่อ Zeno (Zeno of Citium)

.

3. คำว่า “Stoics” ผันมาจาก Stoa (สโตอา) ที่หมายถึงอาคารหรือทางเดินในสมัยกรีกโบราณ เป็นสถานที่ที่ Zeno ใช้สอนปรัชญา Stoics

.

4. นักปรัชญา Stoics ที่จะได้ยินผ่านหูบ่อยๆ และเราควรรู้จักเอาไว้เป็น ‘ขั้นต่ำ’ คือ 3 คนนี้เลย

- Seneca (ประมาณปี 4 BCE - 65 CE)

- Epictetus (ประมาณปี 55 CE - 135 CE)

- Marcus Aurelius (ประมาณปี 121 CE - 180 CE)

.

5. Stoics ให้คำมั่นสัญญาแก่เรา 2 ข้อ

.

[1] Eudaimonia: การที่เราได้ “เป็นตัวเองเวอร์ชั่นที่ดีที่สุด” (Best version of yourself)

[2] Emotional resilience: ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นในชีวิตเรา เราจะพร้อมเผชิญกับมัน

.

.

6. Eudaimonia มาจากภาษากรีก 2 คำคือ

.

Eu = สิ่งที่ดี (Good)

Daimon = จิตวิญญาณ, ตัวตน

.

7. Eudaimonia เป็น ultimate goal ของ Stoics เลย เราเก่งขึ้นทุกวันเพื่อเข้าใกล้ ตัวเราเวอร์ชั่นที่ดีที่สุดเลย

.

8. ทุกคนนึกภาพสามเหลี่ยม แล้วมีคำว่า Eudaimonia อยู่ตรงกลาง ด้าน 3 ด้านของสามเหลี่ยมคือรากฐานที่ทำให้เราเข้าใกล้ Eudaimonia (ตัวเองเวอร์ชั่นที่ดีที่สุด) แบ่งเป็น

.

[1] Live with Arete: ทำตัวเราให้ดีขึ้นทุกๆวัน

[2] Focus what you can control : โฟกัสแค่สิ่งที่เราควบคุมได้

[3] Take responsibility : รับผิดชอบด้วยการใช้ชีวิตด้วยข้อ [1] + [2]

.

.

9. Arete (อาเรเต้) เป็นภาษากรีกแปลว่า Virtue หรือ คุณความดี

.

10. จะรู้ได้อย่างไรว่าสิ่งที่ทำนั้นคือคุณความดี (Virtue)?

เราต้องรู้จัก คุณความดี 4 ประการคือ

[1] Wisdom (ปัญญา): เข้าใจว่าอะไรคือสิ่งที่ควรทำ

[2] Justice (ความยุติธรรม): ปฏิบัติต่อผู้อื่นดี และเป็นธรรม

[3] Courage (ความกล้าหาญ): ความกล้าในการเผชิญหน้าต่อความยากลำบาก

[4] Self-discipline (วินัยในตนเอง) หรือ Temperance (ความพอประมาณ): เลือกทำสิ่งที่ถูกต้องโดยไม่ถูกครอบงำด้วยความต้องการ

.

.

11. Focus what you can control

Stoics เชื่อสิ่งเราควบคุมได้จริงๆ มีแค่ 'ความคิด (Mind)' และ 'การกระทำ (Action)' เท่านั้น นอกนั้นเราควบคุมอะไรไม่ได้เลย

.

Mind: Decide what event mean to us

Acton: Choose to align them with virtue

.

12. แม้แต่ร่างกายเราก็ไม่สามารถควบคุมได้ เราทำได้แค่ 'ชี้นำ (Influence)' ให้เคลื่อนไหวไปตาม 'ความคิด' เราเท่านั้น

.

คิด (Mind) -> เลือกการกระทำ (Action) -> || -> ร่างกายขยับตาม (Influence)

( ' || ' คือขอบเขตสิ่งที่ควบคุมได้ กับ ไม่ได้ )

.

.

13. มีเรื่องราวชื่อ The Stoics Archer เกี่ยวกับบุรุษนักธนูที่ชื่อ William Tell

.

เล่าแบบย่อๆ คือมีครั้งหนึ่ง Tell ถูกนายอำเภอ กลั่นแกล้งโดยเอาลูกของ Tell ไปมัดกับเสาแล้ววางแอปเปิล ไว้บนหัวบังคับให้ Tell ยิงธนูให้โดนแอปเปิ้ล

.

บทสรุปคือ Tell ใช้ธนู 1 ดอกยิงโดน แอปเปิล แล้วใช้อีก 1 ดอก สังหารนายอำเภอคนนั้น

.

14. การยิงธนูของ William Tell เป็นตัวแทนของสิ่งที่ 'ควบคุมได้' และ 'ควบคุมไม่ได้' เลย

.

สิ่งที่ควบคุมได้: ง้างลูกธนู -> เล็งเป้า -> ปล่อยลูกธนูออกไป

สิ่งที่ควบคุมไม่ได้: ลูกธนูที่กำลังพุ่งไปในอากาศจนถึงเป้าหมาย (อาจมีลมเข้ามาเปลี่ยนทิศลูกธนูก็ได้)

.

15. เราควบคุม 'ผลลัพธ์' ไม่ได้ แต่เราควบคุม 'กระบวนการ' ที่พาไปสู่ผลลัพธ์ได้

.

อยากเก่งขึ้น = ต้องฝึกฝน หาความรู้

อยากสุขภาพดี = ต้องออกกำลังกาย กินอาหารที่มีประโยชน์

.

“It’s smarter to focus on the process that will optimally lead to the desired outcome - Focus on the Process, p.61"

.

.

16. Take Responsibility

ปัจจัยภายนอกเป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ ขณะเดียวกันก็ทำให้เราเห็นว่าเราควบคุมอะไรได้

.

นั่นคือ…. ”ตัวเราเอง“

.

เราตอบสนอง (Response) ต่อสิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้า ด้วยคุณความดี ที่เราควบคุมได้

.

Take Responsibility = หลังคา

Live with Arete + Focus on what you can control = เสาบ้าน

.

17. ส่วนตัวผมมองว่า Take Responsibility คือ ‘แว่น’ ช่วยให้เรามองเห็นโลกของ Eudaimonia

.

เมื่อมองผ่านแว่นเราจะเห็นว่าอะไร คือคุณความดี และอะไรควบคุมได้/ไม่ได้

.

“เมื่อเรามองโลกแบบใด เราก็จะตอบสนองแบบนั้น”

.

“If you want anything good, you must get it from yourself” - Epictetus

.

.

18. หากอยากมีชีวิตที่มีความสุข Stoics บอกว่าอย่าโฟกัสที่ ‘ผลลัพธ์’ ปลายทาง (ความสุข)

.

แต่จงโฟกัสที่ปัจจุบันนี้ ตอนนี้ (ใช้ชีวิตด้วยคุณความดี ภายใต้สิ่งที่ควบคุมได้)

.

.

.

ความเชื่อบางอย่างพอผ่านไปหลายสิบปี ตอนนี้ก็เอามาใช้ไม่ได้แล้ว แต่ก็มีบางอย่างผ่านเป็นพันปีก็ยังนำมาปรับใช้ได้

.

หนังสือ The Little book of Stoicism ความยาว 274 หน้า กำลังดี เข้าใจภาพรวมเกี่ยว Stoics

.

ถ้าทุกคนอ่านแล้วชอบ ยินดีด้วย Stoic เล่มต่อๆไปรอทุกคนอยู่ โดนป้ายยา เสียเงินเพิ่มเฉย 5555+

.

ขอบคุณแอดทอย Kasidis Satangmongkol ที่แนะนำหนังสือเล่มนี้ให้ด้วยคร้าบ ของดีมากก ควรค่าแก่การอ่านเลย