Brain Files #003 ทำไมบางเพลง...ติดอยู่ในหัวทั้งวัน?

จากประสบการณ์ส่วนตัวในการเผชิญกับปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Earworm หรือ Involuntary Musical Imagery (INMI) ซึ่งเป็นภาวะที่เพลงหนึ่งๆ กลับวนเวียนอยู่ในหัวโดยที่เราไม่ได้ตั้งใจฟัง บางครั้งนี่อาจเกิดได้แม้เราไม่ได้เปิดเพลงนั้นเลยตลอดทั้งวัน สิ่งที่น่าสนใจคือเพลงที่ติดอยู่ในหัวมักเป็นเพลงที่มีทำนองจำง่าย มีการซ้ำท่อนเพลง และมีความโดดเด่นทางดนตรี เช่น ท่วงทำนองที่ติดหู หรือน้ำเสียงที่คุ้นเคย ทั้งนี้ เพราะสมองของเรามีความคุ้นเคยกับเพลงเหล่านั้นมาก่อน และสามารถดึงความทรงจำกลับมาเล่นซ้ำได้อย่างอัตโนมัติ นอกจากนี้อารมณ์หรือเหตุการณ์ในช่วงเวลานั้นๆ ก็ส่งผลให้เพลงบางเพลงโผล่มาในหัวได้ง่ายขึ้น เช่น เวลาเครียด หรือเจอสิ่งกระตุ้นบางอย่างที่เชื่อมโยงกับเพลงนั้น ๆ ในชีวิตประจำวัน ผมมักจะพบว่าเมื่อเราเริ่มคิดถึงเพลงใดเพลงหนึ่งมากขึ้น สมองก็จะวนกลับมาเล่นเพลงนั้นซ้ำๆ จนกลายเป็นวงเวียนที่หยุดยาก แต่หนึ่งในวิธีที่ได้ผลคือการฟังเพลงนั้นให้จบทั้งหมดเพื่อช่วยปิดฉากสมองไม่ให้วนซ้ำ หรือเปลี่ยนไปมีกิจกรรมอื่นๆ ที่ต้องการความสนใจสูง เช่น อ่านหนังสือ เล่นเกม หรือออกกำลังกาย เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจออกไปจากเพลง Earworm ไม่ได้หมายความว่าสมองมีปัญหา แต่เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วไปในทุกคน ดังนั้น หากพบว่ามีเพลงติดหัวไม่หาย ลองนำเทคนิคเหล่านี้ไปใช้ดูครับ การเข้าใจปรากฏการณ์นี้จะช่วยให้รู้สึกผ่อนคลายและจัดการกับความคิดเพลงที่วนซ้ำในหัวได้ดีขึ้น