9 Must-Know Terminology of the ISO 50001 System Maker: 2018

หลายคนที่เริ่มทำระบบพลังงานมักเสิร์ชคำว่า “ISO 50001 logo” เพราะต้องเอาไปใส่ในเอกสาร นำเสนอผู้บริหาร หรือทำโปสเตอร์รณรงค์ในโรงงาน/ออฟฟิศ เราเองก็เคยทำเหมือนกัน แต่สิ่งที่เจอบ่อยคือ “ใช้โลโก้ผิด” จนเสี่ยงโดนตีกลับตอนตรวจเอกสารหรือช่วง audit ได้ เลยขอสรุปแนวทางแบบใช้งานได้จริง + ผูกกับคำศัพท์ ISO 50001:2018 ที่ควรรู้ค่ะ 1) ก่อนอื่น: ISO 50001 logo ที่คนส่วนใหญ่ต้องการ จริงๆ คืออะไร? โดยหลักๆ จะมี 2 แบบที่คนสับสน - โลโก้ ISO (องค์กร ISO) : อันนี้เป็นทรัพย์สินของ ISO และมีข้อกำหนดการใช้งานเข้มงวด ไม่ได้หมายความว่าองค์กรที่ทำ ISO 50001 จะเอาไปติดได้อิสระ - โลโก้ของหน่วยรับรอง (Certification Body: CB) + สัญลักษณ์การรับรอง : ปกติองค์กรที่ “ได้รับการรับรอง ISO 50001” จะใช้เครื่องหมายรับรองตามที่ CB อนุญาต (มีคู่มือการใช้โลโก้/ขนาด/สี/ตำแหน่ง) ทริคส่วนตัว: ถ้าจะทำเอกสารภายในแบบปลอดภัย ใช้ข้อความ “ISO 50001:2018 Energy Management System” หรือ “ระบบการจัดการพลังงานตาม ISO 50001:2018” แทนโลโก้ไปก่อน จนกว่าจะได้ไฟล์และคู่มือจาก CB ค่ะ 2) ใช้โลโก้ใน “ขอบเขตที่ถูกต้อง” สิ่งที่ auditor มักดูคือคุณสื่อสารไม่เกินจริง เช่น - อย่าเอาโลโก้รับรองไปติดบนสินค้า/แพ็กเกจเหมือนเป็นการรับรองตัวผลิตภัณฑ์ (ISO 50001 เป็นระบบการจัดการ ไม่ใช่รับรองสินค้า) - ระบุให้ชัดว่าองค์กร/ไซต์ไหน/ขอบเขตไหนที่ได้รับการรับรอง 3) ผูกกับ 9 คำศัพท์สำคัญ เพื่อให้คอนเทนต์/เอกสารดูมืออาชีพขึ้น เวลาทำสไลด์คู่กับโลโก้ (หรือข้อความแทนโลโก้) ลองวางโครงเรื่องด้วยคำศัพท์เหล่านี้ จะช่วยให้คนอ่านเข้าใจว่าเรา “ทำจริง” ไม่ใช่แค่ติดตรา - SEU (Significant Energy Use): ระบุเครื่อง/กระบวนการที่กินพลังงานสูง เช่น คอมเพรสเซอร์ เตาเผา ชิลเลอร์ - Energy Review: สรุปภาพรวมการใช้พลังงาน หาโอกาสลด - EnPI: ตั้งตัวชี้วัด เช่น kWh/ตันผลิต, kWh/ชิ้นงาน - EnB: กำหนด baseline เพื่อเทียบผลก่อน-หลัง - Energy Performance Improvement: เขียนผลลัพธ์ที่ดีขึ้นให้ชัด (ใช้ไฟลด แต่ผลิตเท่าเดิม/มากขึ้น) - Energy Efficiency: ยกตัวอย่างมาตรการ เช่น LED, มอเตอร์ประสิทธิภาพสูง - Operational Control – Energy: ทำ SOP/เงื่อนไขการเดินเครื่อง เช่น setpoint อุณหภูมิ เวลาเปิด-ปิด - Design for Energy Performance: ถ้ามีโปรเจกต์ใหม่ ให้โชว์ว่าออกแบบคำนึงถึงพลังงาน - Energy Source: ระบุแหล่งพลังงานที่องค์กรใช้ (ไฟฟ้า แก๊ส ดีเซล) และปริมาณหลักๆ 4) เช็กลิสต์สั้นๆ ก่อนเอา “ISO 50001 logo” ไปใช้ - ได้รับไฟล์โลโก้จาก CB โดยตรงหรือยัง (ไม่แนะนำเซฟจาก Google) - มีคู่มือการใช้โลโก้/เงื่อนไขการวางบนเอกสารหรือไม่ - ใส่เลขใบรับรอง/ชื่อ CB/ขอบเขตให้ครบตามข้อกำหนด ถ้าคุณกำลังทำเอกสาร ISO 50001:2018 อยู่ แนะนำให้ทำหน้าเดียวสรุป “SEU + Energy Review + EnPI/EnB” แล้วค่อยวางโลโก้ (หรือข้อความ) ปิดท้าย จะดูเป็นระบบและตอบโจทย์ auditor มากขึ้นค่ะ