วิทยุทรานซิสเตอร์ วิทยุพกพา

เวลาเจอคำถาม “วิธีต่อวอลลุ่ม 5 ขา” ส่วนใหญ่จะเป็นวอลลุ่มแบบมีสวิตช์เปิด-ปิดในตัว (มักใช้กับวิทยุทรานซิสเตอร์/วิทยุพกพา FM AM เช่น 4 BAND RADIO) เลยมี 5 ขา: 3 ขาเป็นโพเทนชิออมิเตอร์ (ปรับเสียง) + 2 ขาเป็นสวิตช์ (เปิด/ปิดไฟเลี้ยง) 1) ทำความเข้าใจก่อนว่า 5 ขาแบ่งเป็น 2 ชุด - ชุดโพเทนฯ 3 ขา: ปลายซ้าย-ปลายขวา (ค่าคงที่รวม) และขากลางคือ “วายเปอร์” (ขาเลื่อน) ที่เปลี่ยนค่าตามการหมุน - ชุดสวิตช์ 2 ขา: ทำหน้าที่ตัด-ต่อไฟ เวลาเราหมุนสุดไปทางปิดจะ “คลิก” แล้วไฟดับ 2) วิธีหาขาโพเทนฯ 3 ขาด้วยมัลติมิเตอร์ (แนะนำสุด เพราะไม่ต้องเดา) - ตั้งมิเตอร์วัดโอห์ม - ลองวัดระหว่างขาใดๆ จนเจอคู่ที่อ่านค่า “คงที่” ใกล้เคียงค่าหน้าวอลลุ่ม (เช่น 10k/50k/100k แล้วแต่รุ่น) คู่นั้นคือ “ปลายทั้งสอง” ของโพเทนฯ - จากนั้นขาที่เหลือ (ที่ยังไม่ได้อยู่ในคู่นั้น) คือ “ขากลาง/วายเปอร์” - ยืนยันอีกที: วัดระหว่างขากลางกับปลายขาหนึ่ง แล้วหมุนวอลลุ่ม ค่าโอห์มควรเปลี่ยนขึ้นลง ส่วนวัดระหว่างปลาย-ปลายจะคงที่ 3) วิธีหาขาสวิตช์ 2 ขา - ตั้งมิเตอร์โหมดต่อเนื่อง (beep) หรือโอห์มช่วงต่ำ - วัดหาคู่ขาที่ตอน “ปิด” แล้วไม่ต่อวงจร แต่พอหมุนผ่านจุดคลิกไปที่ “เปิด” แล้วมิเตอร์ร้อง/โอห์มใกล้ศูนย์ คู่นั้นคือขาสวิตช์ 4) ต่อเข้าวงจรวิทยุพกพาแบบทั่วไป (แนวทางใช้งานจริง) - โพเทนฯ 3 ขา มักถูกใช้เป็นตัวปรับระดับสัญญาณเสียงก่อนเข้าภาคขยาย (ไป IC/ทรานซิสเตอร์ขยายเสียง) แนวต่อที่พบบ่อย: - ปลายขาหนึ่ง = กราวด์ (GND) - ปลายอีกขา = สัญญาณเสียงเข้า (AUDIO IN จากดีเทคเตอร์/ภาครับ) - ขากลาง (wiper) = สัญญาณออก ไปภาคขยาย (AUDIO OUT ไปแอมป์/IC) หมายเหตุ: ถ้าต่อแล้วหมุนเพิ่มเสียงแต่เสียงกลับลด ให้สลับ “ปลายสองขา” กัน (ขากลางยังเหมือนเดิม) 5) การต่อขาสวิตช์ (2 ขา) แบบปลอดภัย - ใช้ตัด-ต่อไฟเลี้ยงบวกจากแบต/โซล่าเซลล์ไปเข้าวงจร (หรือไปเข้าบอร์ดหลักของวิทยุ) - หลักง่ายๆ: เอา + จากแหล่งจ่ายเข้าขาสวิตช์ขาหนึ่ง และอีกขาออกไปเป็น +V ของเครื่อง 6) ทริคตอนซ่อม/เปลี่ยนวอลลุ่มให้ไม่พลาด - ถ่ายรูปตำแหน่งสายเดิมก่อนถอด - เช็กค่าของวอลลุ่มเดิม (เช่น B10K/A50K) ถ้าไม่รู้ค่า ให้ใช้มิเตอร์วัดปลาย-ปลาย - ถ้ามีเสียงแตก/ครืดตอนหมุน ลองพ่นน้ำยาล้างคอนแทคก่อน บางทีไม่ต้องเปลี่ยน - ถ้าวิทยุมีคำว่า VOLUME ที่หน้าปัด ให้สังเกตว่ามีจุดคลิกเปิด-ปิดหรือไม่ จะช่วยยืนยันว่าเป็นวอลลุ่ม 5 ขาแบบมีสวิตช์ ทำตามขั้นตอนนี้จะต่อวอลลุ่ม 5 ขาได้แบบมั่นใจ โดยเฉพาะงานซ่อมวิทยุทรานซิสเตอร์/วิทยุพกพา FM AM ที่เจอบ่อยมากครับ