กรณีที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ออกแถลงการณ์เรียกร้องให้รัฐคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กวัย 13 ปีที่ถูกตำรวจจับกุมและเตรียมส่งกลับประเทศกัมพูชานั้น ถือเป็นการแสดงความห่วงใยที่สอดคล้องกับหลักการสิทธิมนุษยชนโลก โดยเฉพาะอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก หรือ Convention on the Rights of the Child (CRC) ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคีที่รับรองสิทธิเด็กและมีพันธกรณีต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด หลักการประโยชน์สูงสุดของเด็กหรือ Best Interest of the Child เป็นหลักการที่สำคัญมากในการคุ้มครองเด็ก โดยหมายความว่าทุกการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับเด็กต้องพิจารณาผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับเด็กให้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นสิทธิในความปลอดภัย ความมั่นคงทางจิตใจ การศึกษา และการพัฒนาศักยภาพของเด็กอย่างเหมาะสม ในกรณีนี้ เด็กชายวัย 13 ปี รหัส G ซึ่งเป็นรหัสในระบบการศึกษาไทย แสดงให้เห็นว่าตัวเด็กมีความผูกพันกับการศึกษาในประเทศไทยและได้รับการยอมรับในระบบ แม้ว่าจะมีสถานะที่อาจถูกมองว่าเข้าเมืองผิดกฎหมายก็ตาม หากมีการจับกุมโดยไม่มีหมายจับและไม่ใช่ความผิดซึ่งหน้า ก็ถือว่าการกระทำดังกล่าวละเมิดสิทธิของเด็ก รวมทั้งยังเสี่ยงทำลายสภาพจิตใจ ส่งผลกระทบต่ออนาคตด้านการศึกษาและความมั่นคงทางสังคมของเด็ก เหตุนี้ กสม. จึงเน้นย้ำให้ทางการและสังคมหันมาตระหนักถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นที่ตั้ง อีกประเด็นที่สำคัญคือความแตกต่างทางภาษาและวัฒนธรรม เด็กที่พูดภาษากัมพูชาไม่ได้อาจประสบปัญหาในการเรียนและการปรับตัวหากถูกส่งกลับไปประเทศต้นทางโดยทันที ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อการพัฒนาทางการศึกษาของเขา การให้ความช่วยเหลือทางด้านภาษาและการปรับตัวทางวัฒนธรรมจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ควรได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบ นอกจากนี้ กสม. ยังเรียกร้องให้สังคมหยุดสร้างความเกลียดชังทางชาติพันธุ์ ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ก่อให้เกิดการแบ่งแยกและความขัดแย้งในสังคม การอยู่ร่วมกันอย่างสันติในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชาที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ต้องอาศัยความเข้าใจและการเคารพสิทธิระหว่างกันอย่างจริงใจจากทุกฝ่าย โดยสรุป เหตุการณ์นี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการคุ้มครองสิทธิเด็กอย่างครบถ้วนในการดำเนินนโยบายตรวจสอบและควบคุมประชากรข้ามประเทศ รวมทั้งต้องไม่ละเมิดสิทธิพื้นฐานที่เด็กพึงได้รับในทุกสถานการณ์ เพื่อให้เด็กสามารถเติบโตและพัฒนาได้อย่างเต็มศักยภาพในสังคมที่ปลอดภัยและเป็นธรรม