จากเหตุการณ์ที่นักเรียนม.6 ต้องเข้าค่ายนักศึกษาวิชาทหาร (รด.) ในวันเลือกตั้งประชามติเมื่อวันที่ 8 ก.พ. 2569 ซึ่งตรงกับวันสำคัญทางการเมืองของประเทศ หลายคนจึงกังวลถึงเรื่องการเสียสิทธิ์ในการลงคะแนนซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน หากไม่สามารถไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งได้ ถือว่าเป็นการจำกัดสิทธิที่ไม่ควรเกิดขึ้น ในการนี้ ผมเคยเห็นกรณีที่กิจกรรมการอบรมหรือค่ายเชิงบังคับ เช่น ค่ายนักศึกษาวิชาทหาร หรือกิจกรรมที่กำหนดตายตัวในช่วงวันสำคัญอื่นๆ มีผลกระทบต่อสิทธิ์ของผู้เข้าร่วม อาทิ การเลือกตั้ง หรือการทำกิจกรรมที่ต้องใช้สิทธิพลเมืองอย่างเต็มที่ การแก้ไขปัญหาจึงควรเป็นการสื่อสารร่วมกันระหว่างกระทรวงกลาโหมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเลื่อนวันกิจกรรมที่อาจซ้อนทับกับวันเลือกตั้งหรือประชามติ ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนที่ได้รับผลกระทบสามารถใช้สิทธิของตนเองได้โดยไม่มีข้อจำกัด นอกจากนี้ กกต. ยังควรพิจารณาเปิดให้มีการลงคะแนนล่วงหน้าในแง่ของนักเรียน รด. หรือนักศึกษาวิชาทหารที่ต้องเข้าค่าย เพื่อรองรับความเป็นไปได้เหล่านี้ในอนาคตให้ดียิ่งขึ้นด้วย เพราะสิทธิในการเข้าร่วมประชามติและเลือกตั้งเป็นสิทธิของทุกคนที่ควรได้รับการคุ้มครองโดยไม่มีข้อจำกัดจากภารกิจอื่นๆ การสร้างความตระหนักรู้ร่วมกันผ่านช่องทางต่างๆ เช่น กลุ่ม First Voter ที่สนับสนุนสิทธิเลือกตั้ง จึงสำคัญมากในการผลักดันให้เกิดความเปลี่ยนแปลงที่เหมาะสม และคุ้มครองสิทธิของเยาวชนที่กำลังจะก้าวเข้าสู่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้อย่างเต็มที่