WHY?
Why are we doing this? Tại sao lại cần làm cái này?
What are we doing this for? Làm này để làm gì?
Is this contributing to our purpose? And what is our purpose? Việc này đóng góp gì vào mục đích của tổ chức/công ty mình? Mà mục đích của mình là gì?
How is this going to help us achieve our goal? What"s our goal again? Làm này thì có đóng góp gì vào mục tiêu mình đã đặt ra không? Mà mục tiêu đã đặt ra là gì ta?
Không biết đã bao nhiêu vạn lần, tôi nói & viết về đề tài muôn thưở này. Không rõ tôi đã hỏi cùng một câu hỏi bằng bao nhiêu ngàn cách khác nhau. It's not about what you do. Vấn đề không phải là lao vào làm làm, mà làm cái gì mới được chứ? Làm để làm chi? Why? Câu hỏi cần phải hỏi trước khi than trời ơi nhiều việc quá, hay tự bày ra một đám việc là, tại sao cần phải làm, để đạt được mục tiêu gì, để giải quyết vấn đề gì, cho ai, để mang lại lợi ích cụ thể là gì, cho đối tượng nào? Why are we doing this?
Nếu không bắt đầu từ mục tiêu cuối cùng - end goal, hiểu rõ ta muốn đạt được mục tiêu gì, thì chuyện ta làm cái chi chi, làm như nào, làm vật vã ra sao không một chút liên quan. Vậy sao cứ phải cắm mặt vào? Hay vẽ vời ra cho có để báo cáo? Hay tung ra như hỏa mù để chứng tỏ mình có võ? Hay không biết phải làm gì nên gạch vội gạch vàng một mớ những đầu dòng? All that, for nothing? Làm quá trời, không vì mục tiêu rõ ràng nào cả á? 😱
Why? Tại sao? Có khi trong cái bao bố việc bạn đang mang vào thân, chỉ có 20% là thứ bạn cần làm. Why? Tại sao làm? Làm để làm gì? Mục tiêu là gì? Nếu chưa đặt câu hỏi và không biết câu trả lời thì khoan khoan, ngưng lại đi. Q&A đi rồi tính tiếp cho đỡ mất thời gian & công sức.
Khi hiểu why rồi thì tiếp nữa là How - Làm thế nào. Khổ lắm! Trên đời này có n+1 cách làm. Đừng có rập khuôn. Đừng đóng khung mình vào cái chuồng nào hết. Cho dù bạn kinh nghiệm cỡ nào, làm công ty to nhỏ ra sao, đã xử lý vấn đề tương tự mấy vạn lần, đã là vấn đề thì luôn là fresh - mới toanh. Tương tự là không hề giống y chang. Thêm bớt một yếu tố, con người, hoàn cảnh thì đã thành chuyện khác. Cứ phải ideate - nghĩ ra cả vạn ý tưởng, cách tiếp cận, rồi chọn cái nào hợp nhất với nội lực, nguồn lực, hoàn cảnh mà triển khai. Đời này, không nghĩ thì thôi. Đã nghĩ, thì sẽ luôn có hơn 1 đường giải quyết.
Why, how rồi mới tới đoạn bạn thích nhất nè - what. Tới đây mới what - làm cái gì để đạt được mục tiêu, theo cách tiếp cận mà ta vừa mới chọn. Cách tư duy cực kỳ đơn giản, là tư duy Golden Circle - 3 vòng tròn why how what để định hướng việc mình làm.
Vậy nha. Start with why - Luôn bắt đầu từ why. Cuộc đời sẽ bớt phức tạp, lu xu bu. Công việc sẽ giản đơn, hiệu quả. Và cuộc sống sẽ thảnh thơi, không bị chèn ép bởi những mớ việc chả kết nối vào đâu.
Why are you doing what you are doing?
Theo mô hình Golden Circle của Simon Sinek, việc bắt đầu từ câu hỏi Why (tại sao) là chìa khóa quan trọng để định hướng mọi hành động trong cuộc sống và công việc. Khi bạn hiểu rõ mục đích sâu xa của hành động, bạn sẽ dễ dàng phân biệt được những việc nên làm và không nên làm, từ đó tránh lãng phí thời gian và công sức vào những hoạt động không đem lại giá trị. Việc xác định Why không chỉ giúp bạn có định hướng rõ ràng mà còn góp phần tạo động lực khi thực hiện nhiệm vụ hoặc dự án. Khi đã hiểu mục tiêu cuối cùng muốn đạt được, bạn có thể linh hoạt tùy chỉnh phương pháp thực hiện (How) phù hợp với hoàn cảnh và nguồn lực hiện có. Điều này đặc biệt quan trọng bởi vì không bao giờ có một cách duy nhất để giải quyết mọi vấn đề — thực tế mỗi tình huống đều có những sắc thái riêng cần được đánh giá và xử lý sáng tạo. Trong thực tế, nhiều người thường lao đầu vào làm việc mà không đặt câu hỏi “Why?” khiến công việc trở nên chồng chéo và không hiệu quả, gây cảm giác căng thẳng và áp lực không cần thiết. Bằng cách áp dụng tư duy vòng tròn Why - How - What, bạn sẽ học được cách ưu tiên công việc dựa trên ý nghĩa và tác động thực sự của chúng đối với mục tiêu tổng thể. Thêm vào đó, việc liên tục đặt câu hỏi Why cũng là cách tự kiểm tra và sàng lọc những nhiệm vụ, dự án mà bạn tham gia để đảm bảo mọi nỗ lực đều hướng đến giá trị cuối cùng. Khi kết hợp với kỹ năng phát triển ý tưởng sáng tạo trong phần How, bạn sẽ có nhiều phương án lựa chọn phù hợp nhất để hiện thực hóa mục đích của mình. Không chỉ áp dụng trong công việc, tư duy Golden Circle còn rất hữu ích trong cuộc sống hàng ngày, giúp mỗi người sống có định hướng hơn, giảm bớt sự mất phương hướng và cảm giác bị áp lực bởi những việc làm không cần thiết. Đó chính là lý do vì sao câu hỏi “Why are you doing what you are doing?” luôn cần được tự vấn kỹ lưỡng trước khi bắt tay vào làm bất kỳ điều gì. Việc chia nhỏ và tư duy rõ ràng về Why, How và What sẽ giúp tạo ra một chu trình làm việc có hiệu quả cao, rõ ràng mục tiêu và thảnh thơi trong tâm lý. Đây là bài học quan trọng mà mọi cá nhân, doanh nghiệp đều nên nắm để đạt được thành công bền vững và sống hạnh phúc hơn.