หลายบ้านตกใจมากเวลา “เด็กอ้วก ไม่มีไข้” แล้วยังไม่ท้องเสียด้วย เพราะดูเหมือนไม่เข้าเกณฑ์อาหารเป็นพิษหรือท้องเสียทั่วไป แต่จริง ๆ แล้วอาการอาเจียนอย่างเดียวเกิดได้จากหลายสาเหตุ และส่วนใหญ่ดูแลที่บ้านได้ ถ้าไม่มีสัญญาณอันตราย สาเหตุที่พบบ่อยในเด็กที่ “ลูกอ๊วก ไม่มีไข้ ไม่ท้องเสีย” 1) กระเพาะระคายเคือง/อาหารย่อยยาก เช่น กินเร็ว กินเยอะ นมเยอะ อาหารมัน ๆ ทำให้กระเพาะบีบตัวผิดปกติแล้วอาเจียน 2) ไวรัสทางเดินอาหารระยะแรก (รวมถึงโนโรไวรัส) บางคนเริ่มด้วยอาเจียนก่อน 6–24 ชม. แล้วค่อยมีถ่ายเหลว หรืออาจไม่ถ่ายเลยก็ได้ 3) เมารถ/เวียนหัว หรือไอมากจนสำลักแล้วอ้วก (post-tussive vomiting) 4) กรดไหลย้อนในเด็กเล็ก หรือกลืนลมเยอะ โดยเฉพาะหลังร้องไห้นาน ๆ ดูแลเบื้องต้นที่บ้าน (เน้นกันขาดน้ำ) - หลังอ้วก ให้พักกระเพาะก่อนประมาณ 15–20 นาที แล้วค่อยจิบน้ำทีละน้อย - แนะนำ “สารละลายน้ำตาลเกลือแร่ (ORS)” มากกว่าน้ำเปล่าในเด็กที่อ้วกหลายครั้ง จิบครั้งละ 5–10 มล. ทุก 2–3 นาที ถ้าดูดดีค่อยเพิ่มปริมาณ - หลีกเลี่ยงน้ำหวาน น้ำอัดลม น้ำผลไม้เข้ม ๆ เพราะทำให้คลื่นไส้หรือท้องเสียตามมาได้ - อาหารให้เริ่มแบบอ่อน ย่อยง่าย (ข้าวต้ม โจ๊ก กล้วย ขนมปัง) กินน้อยแต่บ่อย งดของทอด มัน นมปริมาณมากช่วงแรกถ้ายังคลื่นไส้ เช็กสัญญาณ “ขาดน้ำ” - ปัสสาวะน้อยมาก/ไม่ปัสสาวะนานกว่า 6–8 ชม. - ปากแห้ง ไม่มีน้ำตา ซึม เพลียมาก - กระหายน้ำจัด มือเท้าเย็น หน้ามืด อาการอันตรายที่ควรไปพบแพทย์ทันที - อ้วกพุ่งแรงซ้ำ ๆ กิน/ดื่มไม่ได้เลย - ซึมลง ปลุกยาก ชัก หายใจเร็วผิดปกติ - อ้วกมีเลือด หรือสีเขียว (คล้ายน้ำดี) - ปวดท้องมาก ท้องแข็ง กดเจ็บเฉพาะจุด - เด็กเล็กอายุน้อย (โดยเฉพาะต่ำกว่า 6 เดือน) อ้วกหลายครั้ง ถ้ากังวลเรื่องเชื้อไวรัสอย่าง “โนโรไวรัส” โนโรไวรัสติดต่อได้ง่ายมากผ่านมือ ของเล่น ลูกบิดประตู และละอองจากการอ้วก สิ่งที่ช่วยได้จริงคือ ล้างมือด้วยสบู่และน้ำไหล (สำคัญกว่าสเปรย์แอลกอฮอล์ในบางกรณี), แยกแก้ว/ช้อน, ทำความสะอาดพื้นผิวด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสม และซักผ้าที่เปื้อนทันที โดยรวม ถ้าเด็กยังเล่นได้ ดื่มได้ ปัสสาวะปกติ และไม่มีสัญญาณอันตราย มักเฝ้าดูอาการและจิบน้ำเกลือแร่ได้ค่ะ แต่ถ้าอ้วกถี่ขึ้นหรือเริ่มซึม อย่ารอ ให้พบแพทย์เพื่อประเมินและป้องกันภาวะขาดน้ำ