คิวพี ตุ๊กตาน่ารักระดับตำนานกว่า 100 ปี
คิวพี ตุ๊กตาน่ารักระดับตำนานกว่า 100 ปี
“เคยเห็นเด็กทารกหัวจุก ตาโต ๆ ที่อยู่บนขวดมายองเนสไหมคะ?“
นั่นแหละ! เขามีชื่อว่า คิวพี (Kewpie) … แต่รู้หรือเปล่า ว่าจริง ๆ แล้วเขาเป็น ‘ตุ๊กตา’ ที่มีอายุกว่า 100 ปีแล้วนะคะ!
คิวพีปรากฏตัวครั้งแรกในปี 1909 โดย โรส โอ’นีล (Rose O’Neill) ศิลปินหญิงชาวอเมริกัน ที่วาดตัวคิวพีลงในนิตยสาร Ladies Home Journal ฉบับเดือนธันวาคม
เธอเล่าว่าไอเดียคิวพีนั้นได้มาจาก ‘ความฝัน’! ตัวการ์ตูนเป็นทารกหน้าตาซุกซน ตาโต แก้มป่อง ผมจุกเล็ก ๆ ดูแล้วน่ารักจนคนหลงรักทั้งประเทศ
ชื่อ คิวพี (Kewpie) ดัดแปลงมาจากคำว่า Cupid เทพแห่งความรักนั่นเอง
ต่อมาในปี 1913 คิวพีจากตัวการ์ตูนได้กลายมาเป็นตุ๊กตาจริง ๆ ที่ทำจาก พอร์ซเลน ผลิตที่เยอรมนี และฮิตมาก จนกลายมาเป็นของเล่นที่เด็ก ๆ อเมริกาต้องมีในยุคนั้น
ช่วงกลางทศวรรษ 1920 เริ่มมีการผลิตคิวพีจาก celluloid(เซลลูลอยด์) พลาสติกยุคแรกที่เบาและขึ้นรูปง่าย ก่อนจะเปลี่ยนมาใช้พลาสติกที่ทนทานกว่า ทำให้คิวพีถูกผลิตออกมาแพร่หลายทั่วโลก
ที่ญี่ปุ่นก็ไม่แพ้กันค่ะ ในปี 1925 โทอิจิโระ นากาชิมา (Toichiro Nakashima) ผู้ก่อตั้ง Kewpie Corporation ได้นำคิวพีมาใช้เป็นสัญลักษณ์ของบริษัท เพราะเห็นว่าเป็นสิ่งที่ผู้คนคุ้นเคย และรัก ตั้งแต่นั้นมา “คิวพี” ก็ถูกใช้เป็นชื่อแบรนด์มายองเนสและชื่อบริษัทเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
ตุ๊กตาคิวพีมีหลายขนาด ตั้งแต่ขนาดเล็กแค่ 2.5 เซนฯ ไปจนถึงใหญ่พิเศษกว่า 50 เซนฯ รุ่นดั้งเดิมแบบพอร์ซเลนส่วนใหญ่สูงไม่เกิน 31 เซนฯ แต่ก็มีตัวหายากที่ใหญ่กว่านั้น ขณะที่รุ่นหลังและรุ่นพิเศษก็มักทำทั้งไซส์กลางและไซส์ใหญ่เช่นกัน
ยังไม่หมดนะ! คิวพียังมี คอลเลคชันพิเศษ อีกเพียบ เช่น คิวพีชุดซานต้า, คิวพีใส่กิโมโน หรือคิวพีซูชิ ที่ญี่ปุ่นเรียกว่า Gotochi Kewpie เป็นของฝากประจำท้องถิ่นที่นักท่องเที่ยวชอบสะสมกัน
สรุปก็คือ…คิวพีไม่ใช่แค่ตุ๊กตาน่ารัก แต่ยังเป็น ของเล่นระดับตำนาน และยังกลายเป็นแรงบันดาลใจให้แบรนด์ดังอย่าง Kewpie Corporation อยู่กับเรามาเกินร้อยปีแล้วค่ะ!
ถ้าใครเพิ่งเริ่มเข้าวงการ “ตุ๊กตาคิวพี” (Kewpie doll) หรือเคยเห็นเป็น “เด็กคิวพี” ตาโต ๆ แล้วอยากรู้ว่าแท้จริงคืออะไร เราว่าการทำความเข้าใจ 4 อย่างนี้จะช่วยให้ดูสนุกขึ้นและเริ่มสะสมได้แบบไม่งงค่ะ 1) คิวพีการ์ตูน vs คิวพีตุ๊กตา ต่างกันยังไง? หลายคนค้นคำว่า “คิวพี การ์ตูน” แล้วจะเจอภาพวาดยุคแรก ๆ ที่ลายเส้นมีความวินเทจนิด ๆ จุดสังเกตคือหน้ากลม ตาโต แก้มป่อง มีผมจุก และมักมีปีกเล็ก ๆ แบบคิวปิด (Cupid) ตามที่ชื่อ Kewpie มาจากคำว่า Cupid นั่นเอง ส่วน “คิวพี ตุ๊กตา” จะเป็นเวอร์ชัน 3 มิติ ทำออกมาหลายวัสดุหลายยุค ตั้งแต่พอร์ซเลน (Porcelain) ไปจนถึงเซลลูลอยด์ (celluloid) และพลาสติกยุคหลัง ๆ 2) ไทม์ไลน์สั้น ๆ ที่ควรรู้ (เวลาค้นข้อมูลจะต่อเรื่องได้) - ปี 1909: คิวพีปรากฏในสื่อสิ่งพิมพ์ครั้งแรก (ยุคที่คนชอบสะสมภาพ/คอลัมน์ในนิตยสารมาก ๆ) - ปี 1913: เริ่มกลายเป็นตุ๊กตาจริง ผลิตจากพอร์ซเลนที่เยอรมนี - กลางทศวรรษ 1920: เริ่มมีวัสดุเซลลูลอยด์ น้ำหนักเบา ทำให้ผลิตได้มากขึ้น - ปี 1925: ญี่ปุ่นนำคิวพีไปใช้เป็นสัญลักษณ์และต่อยอดเป็นแบรนด์ Kewpie (ที่เราคุ้นตาบน KEWPIE MAYONNAISE) 3) มือใหม่อยากเริ่มสะสมตุ๊กตาคิวพี ดูอะไรบ้าง? - ขนาด: มีตั้งแต่จิ๋วประมาณ 2.5 ซม. ไปจนถึงใหญ่กว่า 50 ซม. ถ้าเริ่มต้น แนะนำเลือกไซส์กลางที่จัดเก็บง่ายก่อน - วัสดุ: พอร์ซเลนจะให้ฟีลคลาสสิก รายละเอียดสวย แต่ต้องระวังแตกง่าย / เซลลูลอยด์จะเบาและวินเทจมาก แต่ต้องเก็บให้ห่างความร้อนและแสงแดดเพราะวัสดุเสื่อมได้ - สภาพผิว/รอย: ของเก่าอายุนับสิบปีมักมีรอยตามอายุเป็นเรื่องปกติ แต่ควรถามประวัติและขอดูรูปชัด ๆ โดยเฉพาะรอยร้าว รอยซ่อม สีถลอก 4) คิวพีท้องถิ่นญี่ปุ่น (Gotochi Kewpie) ทำไมคนถึงตามเก็บ? ถ้าค้นคำว่า “เด็กคิวพี” แล้วไปเจอคิวพีแต่งชุดแปลก ๆ อย่างคิวพีซูชิ คิวพีใส่กิโมโน หรือธีมจังหวัดต่าง ๆ นั่นคือ Gotochi Kewpie ของฝากประจำท้องถิ่น จุดสนุกคือแต่ละแบบสะท้อนวัฒนธรรม/ของกินของเมืองนั้น ๆ เหมาะมากสำหรับคนที่ชอบสะสมเป็นเซ็ต หรือซื้อเป็นของฝากแล้วได้เรื่องเล่าไปด้วย ทริคส่วนตัวเวลาเริ่มหาข้อมูล: ให้ลองค้นเป็นคำไทย+อังกฤษควบคู่กัน เช่น “ตุ๊กตาคิวพี Kewpie doll”, “คิวพี การ์ตูน Rose O’Neill”, หรือ “Gotochi Kewpie” จะเจอรูปและรายละเอียดรุ่นได้หลากหลายขึ้น แล้วค่อยเทียบกับหน้าตา/ขนาด/วัสดุที่เราอยากเก็บค่ะ
