ทำไมผู้เสียชีวิตจากเหตุไฟไหม้ถึงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
ทำไมเรายังได้ยินว่า "มีผู้เสียชีวิตเพิ่ม"
หลังเหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งใหญ่ไม่กี่วัน หรือแม้แต่หลายสัปดาห์ต่อมา
สำหรับคนไข้ไฟไหม้รุนแรง (Major Burn)
การรอดออกมาจากเหตุการณ์ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการต่อสู้
เพราะหลังจากไฟดับ… สงครามที่เกิดขึ้น "ภายในร่างกาย" เพิ่งเริ่มต้นขึ้ นครับ
…
ชั่วโมงแรก : การต่อสู้กับ "การหายใจ"
ในเหตุการณ์นั้น เราจะสูดเอาความร้อนและควันไฟเข้าไป
ลองนึกภาพแผลพุพอง เกิดที่หลอดลมของเรา
ความร้อนจะทำให้หลอดลม และทางเดินหายใจค่อยๆ บวมและตีบลงเรื่อยๆ
นี่คือเหตุผลที่หลายครั้ง แพทย์จำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจตั้งแต่คนไข้ยังหายใจได้ดี
เพราะถ้ารอจนหลอดลมบวมเต็มที่ แม้แต่การใส่ท่อช่วยหายใจก็อาจไม่สามารถทำได้
…
24-48 ชั่วโมงแรก : ร่างกายเหมือน "ถังน้ำที่รั่ว"
หลายคนเคยโดนน้ำร้อนลวก
ตุ่มน้ำใสๆ นั่นคือน้ำที่รั่วออกมา
ถ้ามีแผลแบบนั้นเกิดขึ้นเกือบทั้งร่างกาย
น้ำและโปรตีนจะรั่วออกมาปริมาณมาก อาจจะถึงหลายลิตรต่อวัน
เรื่องยังไม่จบแค่นั้น…
ร่างกายจะตอบสนองต่อแผลไฟไหม้
ด้วยการปล่อยสาร อักเสบออกมาจำนวนมหาศาล
สารเหล่านี้ทำให้
หลอดเลือดทั่วร่างกาย "รั่ว"
ลองนึกภาพ
หัวใจกำลังสูบน้ำผ่านสายยาง
เพื่อส่งไปเลี้ยงสมอง หัวใจ ไต และอวัยวะสำคัญ
แต่สายยางเส้นนั้น
กลับถูกเจาะรูไว้เต็มไปหมด
ต่อให้เติมน้ำเข้าไปมากแค่ไหน
น้ำก็ไหลออกตามรูตลอดเวลา
น้ำที่ควรอยู่ในกระแสเลือด
กลับรั่วออกไปอยู่ตามเนื้อเยื่อ
แขนขาบวม, ผิวหนังบวม
และที่อันตรายที่สุด...
น้ำรั่วเข้าไปที่ปอด จนเกิดภาวะ “น้ำท่วมปอด”
แพทย์ต้องคำนวณการให้สารน้ำอย่างละเอียด
ให้น้อยเกินไป… ความดันตก, อวัยวะขาดเลือด
ให้มากเกินไป… น้ำท่วมปอด
หายใจไม่ไหว ถึงแม้จะมีเครื่องช่วยหายใจก็ตาม
สุดท้าย
ปอด ไต หัวใจ และตับ
อาจค่อยๆ ล้มเหลวตามกันไป
…
หลังสัปดาห์แรก : ศัตรูที่มองไม่เห็ น
ถ้าผ่านวิกฤตช่วงแรกมาได้ …
การต่อสู้ที่ยากที่สุด คือการติดเชื้อ
แผลไฟไหม้ จะมีเนื้อตายจำนวนมาก
ซึ่งสามารถติดเชื้อได้ง่าย
แต่ไม่ใช่แค่แผลเท่านั้น
คนไข้หลายราย
ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ
ต้องใส่สายสวนปัสสาวะ
ต้องใส่สายให้น้ำเกลือเข้าหลอดเลือดดำที่คอ
และต้องนอนใน ICU เป็นเวลานาน
สิ่งเหล่านี้ล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทั้งสิ้น
และที่น่ากังวลที่สุด...
เชื้อที่พบใน ICU มักเป็น เชื้อดื้อยา
เมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด
ร่างกายจะเกิดภาวะติดเชื้อรุนแรง (Sepsis)
ความดันเริ่มตก
ไตหยุดทำงาน
หัวใจทำงานหนักขึ้น
ปอดล้มเหลว
อวัยวะหลายระบบ
ค่อยๆ หยุดทำงานทีละอย่าง
ทุกวันของการรักษา
จึงเหมือนการเดินอยู่บนเส้นด้าย
…
เวลาที่เราเห็นข่าวว่า
"มีผู ้เสียชีวิตเพิ่ม" รายวัน
เป็นเพราะร่างกายของผู้ป่วย
กำลังต่อสู้กับผลกระทบที่เกิดขึ้นเป็นลูกโซ่
ตั้งแต่การบาดเจ็บของทางเดินหายใจ
การสูญเสียน้ำอย่างมหาศาล
การอักเสบทั่วร่างกาย
การติดเชื้อ
จนถึงภาวะอวัยวะหลายระบบล้มเหลว
สำหรับคนไข้ไฟไหม้รุนแรง
การหนีออกจากกองเพลิงได้อาจเป็นเพียงก้าวแรก
แต่การต่อสู้เพื่อมีชีวิตรอด ยังดำเนินต่อไปอีกหลายสัปดาห์
…
สำหรับบางคน การรักษาไม่ได้จบลงเมื่อแผลหาย
แต่ยังต้องเผชิญกับการทำกายภาพบำบัด
รอยแผลเป็น
และบาดแผลในจิตใจ
ที่อาจติดตัวไปอีกนาน
ขอส่งกำลังใจให้ผู้บาดเจ็บทุกคน ครอบครัวของพวกเขา รวมถึงทีมแพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่ทุกคนที่กำลังทำงานอย่างเต็มกำลัง
ขอให้ทุกคนผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปด้วยกันครับ
เวลามีข่าวไฟไหม้ใหญ่ๆ แล้วผ่านไป 2–3 วัน หรือเป็นสัปดาห์ยังมีรายงาน “ผู้เสียชีวิตเพิ่ม” หลายคนจะงงว่าไฟก็ดับแล้ว ทำไมยังแย่ลงได้อีก สิ่งที่อยากชวนเข้าใจคือ ในผู้ป่วยไฟไหม้รุนแรง (Major Burn) การหนีออกจากกองเพลิงคือแค่เริ่มต้น หลังจากนั้นร่างกายเหมือนโดน “พายุ” หลายลูกถาโถมต่อเนื่อง 1) สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด: ควันและความร้อนทำร้ายทางเดินหายใจ ผู้รอดชีวิตจำนวนหนึ่งไม่ได้โดนไฟเผาผิวหนังอย่างเดียว แต่สูดควันร้อน/เขม่าควันเข้าไป ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจบวม ตีบ และมีเสมหะเหนียวอุดตัน บางคนตอนแรกยังพูดได้ เดินได้ แต่พอผ่านไปไม่กี่ชั่วโมงเริ่มหอบ เพราะหลอดลมบวมขึ้นเรื่อยๆ จึงมีเหตุผลที่แพทย์บางครั้งต้อง “ใส่ท่อช่วยหายใจ” เร็ว เพื่อกันสถานการณ์ที่บวมจนใส่ท่อไม่ได้ 2) 24–48 ชั่วโมงแรก: ช็อกจากการสูญเสียน้ำ (Burn shock) แผลไหม้ทำให้ผิวหนังที่เป็นเหมือนเกราะกักน้ำเสียไป ของเหลวและโปรตีนรั่วออกจากหลอดเลือดไปที่เนื้อเยื่อ คล้าย “ถังน้ำรั่ว” ผลคือความดันตก เลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญไม่พอ ไตเริ่มแย่ หัวใจทำงานหนักขึ้น จุดยากคือการให้สารน้ำต้องพอดี—น้อยไปก็ช็อก มากไปก็เสี่ยงน้ำท่วมปอดจนหายใจลำบาก แม้มีเครื่องช่วยหายใจก็ยังอันตราย 3) หลังจากนั้น: การติดเชื้อและภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) เมื่อมีเนื้อตายจากแผลไฟไหม้ เชื้อโรคโตได้ง่าย ยิ่งผู้ป่วยต้องอยู่ ICU นานๆ ใส่ท่อช่วยหายใจ มีสายสวนปัสสาวะ หรือสายให้น้ำเกลือ ความเสี่ยงติดเชื้อยิ่งเพิ่ม และเชื้อใน ICU หลายครั้งเป็นเชื้อดื้อยา ถ้าเชื้อเข้ากระแสเลือดจะเกิด Sepsis ทำให้ความดันตก อวัยวะหลายระบบล้มเหลว (ปอด ไต ตับ หัวใจ) และนี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ “ผู้เสียชีวิตเพิ่ม” แบบรายวันหลังเหตุการณ์ 4) ภาวะแทรกซ้อนอื่นที่ทำให้ทรุดได้ภายหลัง เช่น ปอดอักเสบจากการสำลัก/จากเครื่องช่วยหายใจ ลิ่มเลือดอุดตัน ภาวะโภชนาการไม่พอ (ร่างกายใช้พลังงานสูงมาก) หรือแผลลึกที่ต้องผ่าตัด/ปลูกถ่ายผิวหนังหลายครั้ง ซึ่งทุกขั้นตอนมีความเสี่ยง ถ้าคุณดูแลผู้ประสบเหตุ อย่ามองแค่ “แผลข้างนอก” สัญญาณที่ควรรีบไปโรงพยาบาลคือ หอบเหนื่อย เสียงแหบ ไอมีเขม่าดำ แผลไหม้บริเวณหน้า/คอ ซึมลง ปัสสาวะน้อย ไข้สูง หนาวสั่น หรือความดันต่ำ เพราะในเคสไฟไหม้รุนแรง สงครามในร่างกายอาจเริ่มหลังไฟดับไปแล้วจริงๆ
