"ถ้าโลกปัจจุบันใช้ระบบเศรษฐกิจแบบ 'Odyssey' ของโฮเมอร์ : ไม่มีเงินบาท ไม่มีการโอนไว
แต่จ่ายค่าโรงแรมด้วย 'วัว 10 ตัว' และ 'สัญญาพันธมิตร'"
4 ปรากฏการณ์เศรษฐกิจ หากระบบใน "Odyssey" เกิดขึ้นจริงในโลกปัจจุบัน
.
1. การล่มสลายของระบบเงินตรา เปลี่ยนสู่ "เศรษฐกิจศักดิ์ศรีและความคุ้มครอง"
- สิ่งที่เกิดขึ้น : ใน Odyssey ยังไม่มีระบบเหรียญกษาปณ์ เศรษฐกิจขับเ คลื่อนด้วยระบบ "Oikos" (ครัวเรือนที่เป็นเอกเทศ) และ "Xenia" (ธรรมเนียมการต้อนรับและคุ้มครองแขกแปลกหน้า)
- ผลกระทบในปัจจุบัน :
การค้าขายต่างประเทศจะไม่ใช้ดอลลาร์หรือคริปโทเคอร์เรนซี แต่จะวัดมูลค่ากันด้วยปศุสัตว์ (วัว/ม้า), โลหะมีค่า (ทองคำ/บรอนซ์) และของขวัญเชิงสัญลักษณ์
ภาคบริการอย่างโรงแรมและร้านอาหารจะเปลี่ยนจากการจ่ายเงิน เป็นการ "สร้างเครือข่ายพันธมิตร" โดยผู้ให้การต้อนรับจะได้ชื่อเสียง สิทธิการคุ้มครอง และพันธมิตรทางสงครามตอบแทน
.
2. ต้นทุนการขนส่งทางทะเลพุ่งสูงฉับพลัน
- สิ่งที่เกิดขึ้น : การเดินทางของโอดิสซีอุสเต็มไปด้วยภัยธรรมชาติ อสูรกาย และความพิโรธของเทพเจ้า (เช่น โพไซดอน)
ผลกระทบในปัจจุบัน :
- ค่าระวางเรือและเบี้ยประกันภัยการขนส่งสินค้าทางทะเลจะพุ่งสูงข ึ้นอย่างมหาศาล จนห่วงโซ่อุปทานโลกชะงักงัน
เกิดวิกฤตเงินเฟ้อฝั่งอุปทาน สินค้านำเข้ากลายเป็นของหายากระดับพรีเมียม
.
3. วิกฤตการยึดครองสินทรัพย์และภัยจาก "ผู้ฉวยโอกาส"
- สิ่งที่เกิดขึ้น : กลุ่มผู้หมั้นหมาย (Suitors) เข้ามากินใช้ผลาญทรัพย์สินในบ้านของโอดิสซีอุสระหว่างที่เขาหายสาบสูญ โดยที่ระบบกฎหมายหรือคนในบ้านไม่สามารถขับไล่ได้
- ผลกระทบในปัจจุบัน :
สะท้อนถึง วิกฤตสิทธิในทรัพย์สิน (Weak Property Rights) หากเจ้าของทรัพย์สินหรือผู้นำไม่อยู่ ทรัพย์สินจะถูกกัดกินจนหมดสิ้น
ในเชิงธุรกิจ คือการขาดระบบธรรมาภิบาล ที่ทำให้สินทรัพย์ขององค์กรถูกแทรกแซงและผลาญโดยไร้การตรวจสอบ
.
4. แรงงานขับเคลื่อนด้วยระบบทาสและชนชั้น
- สิ่งที่เกิดขึ้น : เศรษฐกิจยุคโฮเมอร์พึ่งพาแรงงานทาสและข้าทาสบริวาร (เช่น Eumaeus คนเลี้ยงหมูผู้ซื ่อสัตย์)
- ผลกระทบในปัจจุบัน :
ตลาดแรงงานจะขาดความยืดหยุ่น กำลังซื้อของคนชั้นล่างเป็นศูนย์ ส่งผลให้เกิด ปัญหาความเหลื่อมล้ำสุดขั้ว และขาดแรงจูงใจในการพัฒนานวัตกรรมเพราะแรงงานไม่มีค่าจ้าง
.
จากเรื่องนี้ชี้ให้เห็นว่า "ระบบการเงินและกฎหมายการค้าเสรีในปัจจุบัน" มีมูลค่ามหาศาลเพียงใด เพราะหากปราศจากระบบเงินตราและกฎหมายคุ้มครองทรัพย์สิน โลกจะหมุนกลับไปสู่ยุคที่ต้นทุนความเสี่ยงสูง จนการค้าโลกไม่สามารถเกิดขึ้นได้จริง
.
จากประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยศึกษากรณีของระบบเศรษฐกิจที่ไร้เงินตราอย่างในมหากาพย์ Odyssey ทำให้เห็นภาพที่ชัดเจนว่าการใช้วัวหรือทรัพย์สินแทนเงินนั้น มีข้อดีในเรื่องของความสัมพันธ์และความไว้วางใจระหว่างผู้คน แต่ก็สร้างข้อจำกัดอย่างมากในเรื่องของความคล่องตัวและการประเมินมูลค่าที่แม่นยำ การจ่ายค่าบริการด้วยวัว 10 ตัว หรือการแลกเปลี่ยนด้วยสัญญาพันธมิตร ต้องอาศัยความสัมพันธ์ทางสังคมและความเชื่อใจอย่างสูง ซึ่งต่างจากระบบเงินตราที่เป็นสัญลักษณ์กลางที่ยอมรับได้ง่ายโดยทั่วกัน นอกจากนี้ การพึ่งพาการขนส่งทางทะเลที่มีอันตรายสูงในยุคนั้น ยังส่งผลให้ต้นทุนการค้าพุ่งสูงและเกิดความไม่แน่นอนในห่วงโซ่อุปทาน เรื่องราวใน Odyssey ยังสะท้อนประเด็นสำคัญเกี่ยวกับสิทธิในทรัพย์สินและการควบคุมสินทรัพย์ เมื่อเจ้าของขาดหายไป ผู้ฉวยโอกาสสามารถแทรกแซงและทำลายทรัพย์สินได้ง่าย ในโลกธุรกิจปัจจุบัน นี่คือปัญหาใหญ่ของการขาดธรรมาภิบาลและการบริหารจัดการที่โปร่งใส ส่วนระบบแรงงานที่ขึ้นกับทาสและชนชั้นในสมัยนั้น ทำให้คนกลุ่มล่างไม่มีแรงจูงใจในการพัฒนาและนวัตกรรม เนื่องจากไม่มีค่าจ้างหรือสิทธิกับงานที่ทำ ซึ่งสะท้อนให้เห็นความสำคัญของแรงงานที่ได้รับการคุ้มครองและได้รับค่าตอบแทนที่เป็นธรรมในเศรษฐกิจยุคใหม่ การสำรวจระบบเศรษฐกิจแบบ Odyssey จึงทำให้ผมตระหนักว่าระบบเงินตราและกฎหมายการคุ้มครองทรัพย์สินในยุคปัจจุบันนั้นมีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการสร้างเศรษฐกิจที่มั่นคง คล่องตัว และยั่งยืน โดยไม่ต้องเผชิญกับความเสี่ยงและความไม่แน่นอนสูงจนทำให้การค้าหยุดชะงักเหมือนในยุคโบราณ
